Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương sẽ diễn ra tại Hà Nội và Ninh Bình

Định hình tư duy mới về tính xác thực của di sản

Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương sẽ diễn ra từ ngày 27/9 - 1/10/2026, Hà Nội và Ninh Bình với sự tham dự của khoảng 250 đại biểu từ trong và ngoài khu vực, gồm đại diện các cơ quan chính phủ, chuyên gia di sản, đơn vị quản lý di sản, nhà nghiên cứu, đại diện cộng đồng, chủ thể nắm giữ tri thức và thanh niên để bàn về tính xác thực của di sản. Sự kiện do Chính phủ Việt Nam và UNESCO đồng tổ chức, đánh dấu một bước tiến trình quan trọng của quốc gia trong công việc đóng góp trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn tiến trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới trên phạm vi toàn cầu.

Hội nghị trọng thể này do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, UBND thành phố Hà Nội và UBND tỉnh Ninh Bình phối hợp cùng các cơ quan Trung ương, địa phương triển khai thực hiện. Sự kiện là một diễn đàn đa chiều để tìm kiếm giải pháp đột phá cho bài toán bảo tồn và tính xác thực của di sản trong thế giới hiện đại.

Tính xác thực trong một thế giới đang thay đổi

Hơn ba thập kỷ kể từ khi Văn kiện Nara về tính xác thực được thông qua năm 1994, bối cảnh bảo tồn di sản đã thay đổi đáng kể. Các thực hành văn hóa đang được duy trì, tri thức địa phương, mối liên hệ tâm linh và quan hệ giữa con người với thiên nhiên ngày càng có vai trò quan trọng trong cách nhận diện và lý giải giá trị di sản. Cùng với đó, biến đổi khí hậu, xung đột, thiên tai, đô thị hóa, du lịch và công nghệ mới đang đặt ra những vấn đề mới đối với việc đánh giá và bảo vệ tính xác thực.

Hội nghị lần này tại Việt Nam tiếp nối quá trình thảo luận quốc tế được thúc đẩy tại Hội nghị năm 2025 ở Nairobi, đồng thời triển khai các quyết định của Ủy ban Di sản Thế giới khuyến khích tổ chức những cuộc đối thoại tương tự ở cấp khu vực. Một vấn đề trọng tâm xuyên suốt đối thoại là cách hiểu và đánh giá tính xác thực trong những bối cảnh mà di sản tồn tại, biến đổi và vẫn giữ được giá trị cốt lõi.

Tại hội nghị, các đại biểu sẽ xem xét mức độ phù hợp của những cách tiếp cận hiện nay trước thực tiễn bảo tồn di sản, trong đó có công tác phục dựng sau xung đột hoặc thiên tai, di sản sống và vai trò của cộng đồng trong gìn giữ các giá trị di sản.

Các trường hợp nghiên cứu so sánh điển hình, các nhóm làm việc chuyên môn và phân tích thực địa sẽ giúp kiểm chứng những cách tiếp cận hiện hành qua các bối cảnh di sản cụ thể, từ đó xác định những lĩnh vực cần tiếp tục hoàn thiện và hướng dẫn.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam chia sẻ: “Tính xác thực có vai trò nền tảng trong cách chúng ta nhận diện và bảo vệ Di sản Thế giới, và cần được hiểu trong chính bối cảnh văn hóa nơi di sản tồn tại. Châu Á - Thái Bình Dương có nhiều kinh nghiệm về di sản sống, tính liên tục, phục dựng, tri thức truyền thống và mối quan hệ giữa cộng đồng với di sản. Hội nghị này có thể góp phần chuyển hóa những kinh nghiệm đó thành các cách tiếp cận rõ ràng hơn, dựa trên bằng chứng và có thể áp dụng trong toàn bộ hệ thống Di sản Thế giới”.

UNESCO thông qua tầm nhìn chỉnh trang, tôn tạo Hoàng thành Thăng Long

VOV.VN - Ủy ban Di sản thế giới đã chính thức thông qua “Tầm nhìn về việc chỉnh trang, tôn tạo trục trung tâm của Hoàng thành Thăng Long” tại Kỳ họp lần thứ 48 ở Busan (Hàn Quốc). Quyết định được đánh giá là cơ sở quan trọng để Việt Nam tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản và đề xuất phục dựng Điện Kính Thiên.

Dấu ấn Việt Nam và Văn kiện Hà Nội

Một kết quả quan trọng của Hội nghị là đóng góp vào quá trình xây dựng Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực, đưa ra hướng dẫn thực tiễn để các quốc gia tham khảo trong nhận diện di sản, xây dựng Danh sách đề cử dự kiến, lập Hồ sơ đề cử, cũng như bảo tồn, quản lý và giám sát các di sản.

Mục tiêu rộng hơn là thúc đẩy việc đánh giá tính xác thực theo hướng nhất quán, bao trùm và dựa trên minh chứng trong những bối cảnh văn hóa khác nhau, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về “giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn, cơ chế bảo vệ và quản lý hiệu quả”. Những kết quả này sẽ đóng góp vào nỗ lực xây dựng một Danh sách di sản thế giới có tính đại diện, cân bằng và đáng tin cậy hơn.

Bà Lê Thị Hồng Vân, Tổng Thư ký Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam cho biết: “Từ năm 1972, khi Công ước Di sản thế giới ra đời, 3 yếu tố then chốt để quyết định việc của di sản được công nhận là di sản thế giới và có giá trị toàn cầu là: tính xác thực, tính toàn vẹn và kế hoạch quản lý di sản. Tính xác thực là một trong ba nhân tố cốt lõi để một di sản có thể trở thành di sản hay không. Và trong bối cảnh hiện nay, quan điểm về di sản, đặc biệt là tính xác thực đã dần được củng cố và phát triển thông qua các cái văn kiện như Hiến chương Venice, Văn kiện Nara... Và lần này, chúng ta gặp nhau để đóng góp vào quá trình xây dựng Văn kiện Hà Nội trong bối cảnh tác động của đô thị hóa, của biến đổi khí hậu và thiên tai. Vấn đề đặt ra hiện nay đối với công tác bảo tồn cũng như phát huy giá trị di sản thế giới là các vấn đề toàn cầu chứ không phải chỉ riêng với Việt Nam hay đối với bất kỳ quốc gia nào. Hội nghị lần này là diễn đàn để các nước châu Á Thái Bình Dương đưa ra quan điểm của mình, đưa ra quan điểm của khu vực để chia sẻ cùng với cả cộng đồng”.

Với hệ thống Di sản Thế giới và thiên nhiên đa dạng cùng nhiều năm kinh nghiệm trong công tác bảo tồn, Việt Nam mang đến những bài học thực tiễn phù hợp với nội dung thảo luận của hội nghị. Chương trình sẽ xem xét trường hợp Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội và tiếp tục tại Ninh Bình với hoạt động khảo sát thực địa chuyên môn.

Hội nghị diễn ra vào thời điểm Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ hợp tác trong năm 2026. Cũng trong năm nay, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết phát động Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững giai đoạn 2027-2036, sáng kiến do Việt Nam khởi xướng. Việc đăng cai Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương tạo thêm một diễn đàn để kinh nghiệm và góc nhìn của Việt Nam đóng góp vào tiến trình thúc đẩy vai trò của văn hóa trên toàn cầu.

Văn Miếu - Quốc Tử Giám mang di sản đạo học Việt Nam tới UNESCO và nước Pháp

VOV.VN - Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám và 50 năm hợp tác Việt Nam - UNESCO, chuỗi triển lãm, tọa đàm và hoạt động trải nghiệm di sản sẽ diễn ra tại Trụ sở UNESCO ở Paris và Đại học Montpellier, góp phần quảng bá truyền thống hiếu học Việt Nam ra thế giới.