Nhạc sĩ Giáng Son: Ca sĩ nghệ danh lai Tây "không vấn đề gì", cốt lõi là tài năng

Nhạc sĩ Giáng Son là một trong số ít những nữ nhạc sĩ thành công trên con đường sáng tạo với đa dạng thể loại âm nhạc. Hàng loạt tác phẩm của chị đã trở thành những bản hit đẹp, tươi sáng, trong trẻo được công chúng yêu nhạc đón nhận nồng nhiệt như “Giấc mơ trưa”, “Hà Nội 12 mùa hoa”… Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Nhạc sĩ Việt Nam lần thứ XI, nhạc sĩ Giáng Son đã được tín nhiệm bầu vào Ban Chấp hành Hội nhạc sĩ Việt Nam.

Trước thực tế hơn 50% "anh trai" tại các sân chơi truyền hình thực tế gần đây sử dụng nghệ danh ngoại, có nhiều ý kiến cho rằng đây là xu hướng tất yếu để hội nhập, dễ tiếp cận khán giả quốc tế, nhưng cũng có không ít khán giả lo ngại việc “Tây hóa” có thể làm phai nhạt bản sắc. Phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam đã có cuộc trao đổi với nhạc sĩ Giáng Son để có cái nhìn chuyên môn về việc lựa chọn nghệ danh và thước đo thành công của người nghệ sĩ trong dòng chảy âm nhạc đương đại.

Xu hướng hội nhập của thế hệ trẻ

PV: Thưa nhạc sĩ Giáng Son, với việc hơn 50% “anh trai” tại các sân chơi âm nhạc thực tế gần đây sử dụng nghệ danh ngoại, một số khán giả cho rằng họ cảm thấy xa lạ, không thể nhớ nổi nghệ danh hay tên bài hát vì quá nhiều từ tiếng Anh. Nhạc sĩ nhìn nhận hiện tượng này như thế nào?

Nhạc sĩ Giáng Son: Tôi nghĩ chúng ta cần nhìn nhận hiện tượng này bằng thái độ khách quan. Việc đặt nghệ danh bằng tiếng Anh hay sáng tác ca khúc lồng ghép lời tiếng Anh thực ra hoàn toàn không mới, nó đã xuất hiện từ cách đây ít nhất 20 năm.

Bản thân tôi, vào năm 16 tuổi, khi viết những tác phẩm đầu tay, tôi cũng từng sáng tác một bài hát mang tên "I love you". Trong bài hát đó, tôi chủ động đưa vào một vài câu tiếng Anh rất đơn giản. Lý do lúc ấy hoàn toàn đến từ cảm xúc tự nhiên của người sáng tác. Tôi cảm thấy cụm từ "I love you" khi đặt vào giai điệu vang lên mượt mà, thuận hơn hẳn so với "anh yêu em" hay "em yêu anh". Âm sắc của ngôn ngữ lúc đó phục vụ trực tiếp cho tư duy giai điệu. Đối với tôi, việc lấy nghệ danh tiếng nước ngoài hay đưa lời nước ngoài vào ca khúc Việt là bình thường.

Nhất là thời điểm bây giờ, rất nhiều bạn trẻ đặt nghệ danh bằng tiếng Anh. Nếu không phải là người theo dõi nhạc Việt nhiều, đôi khi sẽ không nhận ra đây là ca sĩ trẻ của Việt Nam, Hàn Quốc hay nước ngoài. Tuy nhiên, qua các chương trình như “Anh trai vượt ngàn chông gai” hay “Anh trai say Hi”, việc nghệ danh tiếng Anh của các bạn trẻ xuất hiện rất nhiều cho thấy đây là một xu hướng tất yếu của thời đại.

Nghệ danh là “chiếc áo sân khấu” định hình phong cách biểu diễn

PV: Nhạc sĩ Giáng Son là một người làm nghề lâu năm và có nhiều thành tựu trong sự nghiệp, dưới góc nhìn chuyên môn, chị đánh giá như thế nào về vai trò của nghệ danh trong việc định hình hình tượng và dòng nhạc mà nghệ sĩ theo đuổi?

Nhạc sĩ Giáng Son: Đối với các bạn trẻ hiện nay, nghệ danh bằng tiếng Anh là một lựa chọn mang tính công năng rất rõ ràng. Tên thật do cha mẹ đặt là tài sản vô giá trong đời sống thường nhật nhưng khi bước lên sân khấu giải trí đương đại, nơi đòi hỏi tính biểu tượng, sự lấp lánh, lung linh và khả năng nhận diện phong cách, thì tên khai sinh chưa chắc đã phù hợp với một hình tượng nghệ sĩ trình diễn nhạc Pop, R&B, EDM hay Jazz.

Nghệ danh chính là “chiếc áo” sân khấu. Một nghệ sĩ không thể hát R&B hay biểu diễn EDM sôi động lại mang một cái tên quá trầm mặc, cũng như một ca sĩ chuyên hát dân ca Quan họ thì không thể chọn nghệ danh tiếng Tây hoàn toàn. Cái tên phải thở cùng nhịp điệu của dòng nhạc mà người đó theo đuổi.

Hiện có hai xu hướng chính: nghệ danh hoàn toàn tiếng Anh như Erik hoặc kết hợp Anh - Việt như Soobin Hoàng Sơn, Hòa Minzy. Hãy nhìn trường hợp của Soobin Hoàng Sơn. Tên thật của Soobin Hoàng Sơn là Huỳnh Hoàng Sơn. Nếu giữ nguyên tên thật làm nghệ danh, cảm giác sân khấu sẽ thiếu đi độ mềm mại, đáng yêu và lấp lánh như cái tên Soobin Hoàng Sơn. Nghệ danh chính là tấm danh thiếp định hình phong cách nghệ thuật mà nghệ sĩ theo đuổi.

Thực lực và tư duy âm nhạc: Thước đo quyết định sự sống còn

PV: Vậy theo nhạc sĩ, nghệ danh hay tên bài hát có vai trò quyết định thế nào đối với sự thành công của một nghệ sĩ?

Nhạc sĩ Giáng Son: Nghệ danh rất quan trọng với người nghệ sĩ, thậm chí ở một góc độ nhất định nào đó, có thể ảnh hưởng một phần đến sự thành bại. Nếu không cấm thì các bạn vẫn làm. Nếu ra luật bắt buộc phải dùng tiếng Việt thì các bạn sẽ tuân thủ. Nhưng cá nhân tôi thấy việc kết hợp Anh - Việt hay dùng tên tiếng Anh hoàn toàn như Erik, Hòa Minzy...đều rất đáng yêu và không có vấn đề gì. Quan trọng là các bạn phải nỗ lực bằng chính tài năng để gây dựng cái tên đó.

Tôi cho rằng nghệ danh rất quan trọng nhưng chưa bao giờ là yếu tố quyết định sự sống còn của một tài năng. Trong nghệ thuật, "chiếc áo không làm nên thầy tu". Đặt một cái tên thật kêu, thật "Tây" mà không có thực lực, không có tư duy âm nhạc đột phá thì cũng sẽ nhanh chóng bị đào thải.

Sự thành công của một nghệ sĩ là tổng hòa của nhiều yếu tố: Tài năng thiên bẩm, sự kiên trì miệt mài, đam mê cống hiến, yếu tố "thiên thời địa lợi" và đặc biệt là sự hỗ trợ từ một ê-kíp chuyên nghiệp, trong đó vai trò của Giám đốc âm nhạc (Music Director) và Nhà sản xuất (Producer) rất quan trọng.

Thực tế những nghệ sĩ như Mỹ Tâm, Thanh Lam, Mỹ Linh, Tùng Dương hay những đại diện nổi bật của thế hệ trẻ như Bùi Trường Linh... đều thành công rực rỡ với những tên gọi thuần Việt 100%. Ngược lại, Hòa Minzy mang nghệ danh nửa Anh nửa Việt nhưng những tác phẩm thành công nhất lại mang đậm nét văn hóa dân gian bản địa. Như vậy thước đo cuối cùng luôn là giá trị nghệ thuật và trái tim của công chúng.

Học trò cũ của tôi, ca sĩ, nhạc sĩ Hoàng Dũng là một ví dụ. Dù sở hữu tài năng thiên bẩm, Dũng cũng đã phải chật vật trải qua nhiều năm loay hoay, ra mắt nhiều sản phẩm chất lượng nhưng chưa thể bứt phá. Cho đến khi tác phẩm "Nàng thơ" ra đời đúng thời điểm, cái tên Hoàng Dũng mới thực sự ghi dấu ấn. Điều đó chứng minh rằng: Sự nhẫn nại, đào sâu chuyên môn và tìm đúng "điểm chạm" khán giả mới là chìa khóa vạn năng chứ không phải nghệ danh.

Kết hợp hài hòa giữa bản sắc bản địa và ngôn ngữ toàn cầu

PV: Có ý kiến cho rằng việc đưa quá nhiều ca từ tiếng Anh vào ca khúc Việt sẽ làm suy giảm sự thuần khiết và nét đẹp phong phú của tiếng Việt. Nhạc sĩ có đồng ý với quan điểm này không?

Nhạc sĩ Giáng Son: Tôi nghĩ rằng giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là sứ mệnh lâu dài và thiêng liêng. Nhạc sĩ Trần Tiến từng có một câu nói rất hay mà tôi vô cùng tâm đắc: "Đến bây giờ tôi vẫn đang học tiếng Việt". Đúng như vậy! Tiếng Việt của chúng ta vô cùng phong phú, sâu sắc và tinh tế. Ngay cả ở độ tuổi 50 như tôi, mỗi ngày tôi vẫn phải đọc, phải học để hiểu và dùng tiếng Việt sao cho đắt giá nhất.

Tuy nhiên, chúng ta cần phân biệt giữa âm nhạc nghệ thuật bác học, ca khúc nghệ thuật thuần Việt với âm nhạc giải trí đại chúng đương đại. Tiếng Việt có thanh điệu với 6 dấu với sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, không dấu. Khi đưa vào các khúc hoan ca hay nhịp điệu dồn dập của EDM, R&B, thanh điệu tiếng Việt đôi khi tạo ra những rào cản nhất định trong việc gieo nốt và tạo vần. Lúc này, việc chèn một vài câu tiếng Anh mang tính toàn cầu hóa sẽ giúp ca khúc thanh thoát hơn, dễ ghim vào trí nhớ của người nghe trẻ tuổi.

Bài học thành công mang tính hiện tượng từ nền âm nhạc Hàn Quốc (K-Pop) chính là minh chứng sinh động cho tư duy kết hợp hài hòa giữa bản sắc bản địa và ngôn ngữ toàn cầu trong chiến lược hội nhập văn hóa. Nếu các đại diện như BigBang, BlackPink hay G-Dragon chỉ sử dụng 100% tiếng Hàn, công chúng quốc tế sẽ rất khó vượt qua rào cản ngôn ngữ để thẩm thấu trọn vẹn thông điệp tác phẩm ngoài yếu tố tiết tấu thuần túy. Việc chủ động cài cắm các từ ngữ tiếng Anh ở những điểm nhấn đắt giá không hề làm triệt tiêu hay mờ nhạt tính bản địa, mà ngược lại, đã biến ngôn ngữ toàn cầu thành chiếc cầu nối truyền thông đắc lực, tạo "điểm chạm" kết nối cảm xúc tức thì với khán giả trên khắp thế giới, từ đó lan tỏa mạnh mẽ và định danh vị thế văn hóa bản địa trên bản đồ âm nhạc đương đại.

Điều giữ khán giả là tài năng thực chất, sự tử tế và bản sắc

PV: Với vai trò là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam, theo nhạc sĩ các cơ quan quản lý nên có định hướng như thế nào để nghệ sĩ vừa giữ bản sắc tiếng Việt, vừa có tự do sáng tạo?

Nhạc sĩ Giáng Son: Về vấn đề lựa chọn nghệ danh ngoại hay thuần Việt, sáng tác ca khúc có sử dụng tiếng nước ngoài, hiện tại các bạn trẻ đang được tự do sáng tạo. Tôi cũng cho rằng nên có một góc nhìn cởi mở và tôn trọng sự tự do sáng tạo của nghệ sĩ. Hiện nay chúng ta không có khung pháp lý nào cấm đoán việc đặt nghệ danh tiếng Anh và điều đó là phù hợp với quy luật phát triển của thị trường tự do. Sự can thiệp bằng các mệnh lệnh hành chính khiên cưỡng sẽ chỉ làm hạn chế sức sáng tạo của giới trẻ.

Về phía Hội Nhạc sĩ Việt Nam, chức năng cốt lõi của Hội là định hướng, bảo tồn và phát triển các giá trị âm nhạc nghiêm túc, hàn lâm, các ca khúc nghệ thuật giàu tính dân tộc. Còn không gian showbiz là một hệ sinh thái thị trường vận hành theo quy luật cung cầu. Hãy để thị trường và thời gian làm bộ lọc tự nhiên.

Đối với các bạn trẻ, khi bước vào showbiz, mỗi nghệ sĩ đều phải nghiêm túc chọn cho mình nghệ danh dễ nhớ, ấn tượng, phù hợp với dòng nhạc, dù là thuần Việt hay có sử dụng tiếng nước ngoài. Hãy tự do trải nghiệm, tự do thể hiện cá tính qua nghệ danh hay hình thức thể hiện. Nhưng hãy nhớ rằng, dù bạn mang tên Tây hay tên Việt, khi bước ra sân khấu, điều giữ khán giả ở lại chính là tài năng thực chất, sự tử tế với nghề và bản sắc riêng biệt không thể hòa tan.

PV: Xin cảm ơn nhạc sĩ!

“Dân chơi dân ca” Phương Mỹ Chi đang yêu say đắm cỡ nào?

VOV.VN - “Dân chơi dân ca” của Phương Mỹ Chi chiếm trọn vẹn 3 vị trí đầu BXH Zing MP3 Realtime ngay sau khi trình làng. Nữ ca sĩ GenZ tiếp tục khai thác chất liệu âm nhạc dân gian bằng tình yêu, sự tôn trọng, kế thừa và phát triển văn hóa kết hợp với cách sản xuất đương đại của DTAP.