Rộn ràng ngày hội xuống đồng trên đảo Hà Nam ở Quảng Ninh
VOV.VN - Sáng 19/7, tại Di tích quốc gia đình Cốc, phường Phong Cốc, tỉnh Quảng Ninh, Lễ hội Xuống Đồng của cư dân vùng đảo Hà Nam đã diễn ra, mở đầu vụ lúa mùa quan trọng nhất trong năm.
Không chỉ tái hiện một nghi lễ nông nghiệp lâu đời, lễ hội còn cho thấy sức sống của một di sản được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Từ khoảng 5h sáng, nông dân các phường Phong Cốc và Liên Hòa đã ra đồng, mang theo lễ vật cùng những nhành lúa non để chuẩn bị cho nghi thức xuống đồng. Sau lễ dâng hương Thần Nông tại đình Cốc, những nhành mạ đầu tiên được cấy xuống ruộng, chính thức mở đầu vụ lúa mùa của cư dân vùng đảo Hà Nam.
Trong không gian buổi sớm, tiếng gọi nhau ra đồng, những hàng mạ mới cấy và không khí chuẩn bị cho các phần thi đã tạo nên một ngày hội vừa trang nghiêm, vừa gần gũi. Với người dân nơi đây, lễ hội không chỉ cầu mong mưa thuận, gió hòa mà còn là dịp nhắc nhớ công lao của cha ông, gắn kết các gia đình, dòng họ và cộng đồng cư dân trên vùng cửa sông Bạch Đằng.
“Lễ hội Xuống Đồng là của cha ông để lại. Chúng tôi lúc nào cũng luôn gìn giữ bản sắc của quê hương. Người dân rất hào hứng, chờ đợi lễ hội, dù ở xa quê cũng về để xem lễ hội này”, bà Lê Thị Gái, 70 tuổi, phường Phong Cốc chia sẻ.
Lễ hội Xuống Đồng bắt nguồn từ tục “hạ điền”, “thượng điền” của cư dân vùng Hà Nam, được tổ chức vào đầu tháng 6 âm lịch hằng năm và được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2024. Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội vẫn được duy trì bằng sự tham gia trực tiếp của người dân, từ chuẩn bị lễ vật, thực hành nghi lễ đến tổ chức các đội thi cấy, bơi thuyền nam và nữ.
Phần lớn kinh phí tổ chức được huy động từ sự đóng góp của người dân, doanh nghiệp và các nguồn xã hội hóa. Cách làm này giúp cộng đồng không chỉ là người tham dự mà còn thực sự trở thành chủ thể gìn giữ di sản. Hiện địa phương đang phối hợp với ngành văn hóa xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng đình Cốc, miếu Cốc là di tích quốc gia đặc biệt, đồng thời nghiên cứu đưa lễ hội trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của vùng đảo Hà Nam.
Ông Ngô Đình Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Phong Cốc cho biết, cấp ủy, chính quyền phường Phong Cốc nhận thức được rõ việc tổ chức lễ hội càng ngày càng tốt hơn, chuyên nghiệp. Tổ chức lễ hội không chỉ là nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa mà biến lễ hội trở thành những sản phẩm du lịch, để đời sống nhân dân trên địa bàn được tốt hơn, gắn kết cộng đồng hơn.
"Chính vì thế, chúng tôi giao việc cho các trưởng khu, Trưởng Ban công tác Mặt trận để vận động nhân dân thành lập đội thi, đội bơi và duy trì lễ truyền thống để bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể”, theo ông Dũng.
Lễ hội năm nay diễn ra trong hai ngày 18–19/7 (tức mùng 5–6/6 âm lịch). Bên cạnh phần lễ tại đình Cốc, các hoạt động thi cấy và bơi thuyền tiếp tục tái hiện rõ nét đời sống sản xuất của cư dân nông nghiệp, thủy nghiệp trên đảo Hà Nam.
Mỗi mùa xuống đồng bắt đầu bằng những nhành mạ non nhưng cũng đồng thời nối dài ký ức của cộng đồng. Từ chính những thửa ruộng và sự chung tay của người dân, lễ hội tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, vừa giữ được bản sắc, vừa mở ra khả năng hình thành một sản phẩm văn hóa, du lịch riêng có của vùng cửa sông Bạch Đằng.