Thơ Cần Vương trong nét bút: Hồi sinh tinh thần một thời đại bằng thư pháp
VOV.VN - Từ phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX, thơ ca kháng chiến được tái hiện trong nghệ thuật thư pháp đương đại tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Những áng văn chữ nghĩa do Châu Hải Đường thể hiện mở ra đối thoại giữa lịch sử và sáng tạo, nơi tinh thần yêu nước hóa thành hình hài thẩm mỹ của ký ức.
Trong không gian giàu chiều sâu văn hóa của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chuỗi hoạt động nghệ thuật “Trời, Non, Nước | Allusive Panorama” không chỉ dừng lại ở triển lãm hội họa về vua Hàm Nghi, mà còn mở rộng thành một hệ sinh thái trưng bày liên ngành, nơi hội họa, thư pháp và di sản Hán Nôm cùng đối thoại trong một không gian chung của ký ức.
Song song với các tác phẩm hội họa của vua Hàm Nghi, khu trưng bày thư pháp về phong trào Cần Vương mang đến một lớp diễn giải khác của lịch sử. Những áng thơ, văn thời kỳ này được thể hiện qua nghệ thuật thư pháp, đặt trong bối cảnh đương đại, tạo nên sự giao thoa giữa tinh thần yêu nước cuối thế kỷ XIX và ngôn ngữ thẩm mỹ hiện đại. Người thực hiện các tác phẩm thư pháp là dịch giả – nhà nghiên cứu Châu Hải Đường, người đóng vai trò như một cầu nối giữa văn bản Hán Nôm và hình thức biểu đạt nghệ thuật mới, đưa ký ức lịch sử bước vào không gian thị giác hôm nay.
Sự kết hợp giữa hội họa của vua Hàm Nghi và thư pháp Cần Vương không chỉ mang tính trưng bày, mà còn gợi mở một cấu trúc ký ức đa tầng: một bên là hình ảnh của lưu đày và nỗi nhớ quê hương, một bên là tinh thần kháng chiến được ghi lại trong văn chương và chữ nghĩa. Cả hai cùng gặp nhau tại Văn Miếu – nơi vốn là biểu tượng của truyền thống hiếu học và tri thức dân tộc.
Nằm trong khuôn khổ kỷ niệm 950 năm thành lập Văn Miếu - Quốc Tử Giám (1076–2026), triển lãm được xem như một nỗ lực đưa di tích lịch sử trở thành không gian sáng tạo đương đại. Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám – nhấn mạnh: Việc tổ chức các hoạt động nghệ thuật quy mô như “Trời, Non, Nước” góp phần quan trọng trong quá trình chuyển hóa di tích thành không gian sáng tạo, đồng thời tôn vinh những giá trị tri thức vốn là cốt lõi của lịch sử dân tộc. Theo ông, sự kiện không chỉ là một triển lãm, mà còn là một điểm hẹn văn hóa, nơi công chúng có thể tiếp cận di sản theo cách mới, sống động và gần gũi hơn.
Ở góc độ hợp tác quốc tế, Viện Pháp tại Việt Nam tiếp tục đồng hành trong chặng triển lãm tại Hà Nội. Ông Éric Soulier – Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam nhận định: Đây là minh chứng tiêu biểu cho sự giao thoa giữa lịch sử, nghệ thuật và ký ức chung Việt – Pháp. Thông qua triển lãm, công chúng không chỉ nhìn lại một nhân vật lịch sử đặc biệt như vua Hàm Nghi, mà còn tiếp cận một không gian đối thoại văn hóa rộng mở, nơi nghệ thuật trở thành ngôn ngữ chung để kết nối hai nền di sản.
Từ hội họa của một vị vua lưu đày, đến thư pháp của những áng thơ phong trào Cần Vương, triển lãm tại Văn Miếu đang mở ra một mạch liên kết hiếm có giữa các lớp ký ức. Ở đó, nghệ thuật không chỉ tái hiện lịch sử, mà còn tái cấu trúc cách con người hôm nay đối diện với quá khứ: Không như một điều đã qua, mà như một dòng chảy vẫn đang tiếp tục.
Khi hội họa thay bước chân trở về của vua Hàm Nghi
VOV.VN - Dù chưa từng có cơ hội trở về quê hương khi còn tại thế, vua Hàm Nghi vẫn tìm thấy một con đường khác, đó là hội họa. Sau hơn một thế kỷ lưu lạc, những bức tranh của ông trở về bằng ký ức, lặng lẽ chạm tới cội nguồn nơi nỗi nhớ hóa thành hình ảnh.
