Xây dựng nhà Kút của Hoàng tộc Chăm tại đền Pô Klong Mơ Nai Lâm Đồng
VOV.VN - Đền Pô Klong Mơ Nai thuộc thôn Lương Bình, xã Lương Sơn, tỉnh Lâm Đồng (khu vực huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận cũ) được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia vào ngày 13/7/1993.
Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng vừa có văn bản (số 5180) giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với UBND xã Lương Sơn, các cơ quan, đơn vị liên quan và gia đình Hoàng tộc Chăm thực hiện việc tu sửa cấp thiết di tích (xây dựng nhà bảo vệ Kút tại di tích đền Pô Klong Mơ Nai) theo quy định.
Đồng thời chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước về di sản văn hóa và về các vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo, an ninh theo quy định của pháp luật trong việc xây dựng cũng như tổ chức các hoạt động liên quan đến công trình nhà Kút. Sở tổ chức giám sát quá trình xây dựng công trình, nếu phát hiện di vật, cổ vật, cần kịp thời có phương án bảo vệ theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa…
Theo văn bản số 1937, ngày 13/4/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, căn cứ ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia nghiên cứu văn hoá Chăm, địa điểm dự kiến xây dựng nhà Kút là nơi đã có các hiện vật Kút cổ, hiện nay cần được sửa chữa kịp thời để ngăn chặn nguy cơ bị huỷ hoại. Do đó, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch thống nhất phương án xây dựng công trình nhà Kút tại khu vực bảo vệ II Di tích Quốc gia đền Pô Klong Mơ Nai, xã Lương Sơn, tỉnh Lâm Đồng.
Đền Pô Klong Mơ Nai được xây dựng trên một ngọn đồi cao thuộc thôn Lương Bình, xã Lương Sơn, tỉnh Lâm Đồng.
Pô Klong Mơ Nai một trong những vị vua cuối cùng của Vương quốc Chămpa; tên thật là Pômưhata, lên ngôi vào năm 1622, đến năm 1627 ông nhường ngôi cho con rể của mình là Pô Klong Ghul.
Pô Klong Mơ Nai đã có nhiều đóng góp trong việc xây dựng hệ thống thủy lợi, nhất là xây dựng các con đập thủy lợi.
Trong đền còn thờ 2 tượng Kút trang trí đẹp mắt, tượng trưng cho việc thờ con trai và con gái nhà vua… Hằng năm vào dịp Tết Katê, gia đình Hoàng tộc Chăm ở thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái đều tổ chức cúng tế đền Pô Klong Mơ Nai với nhiều nghi thức trang trọng.
Với những kiến trúc độc đáo và di vật còn gìn giữ được cho đến ngày nay, đền Pô Klong Mơ Nai đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia vào ngày 13/7/1993.
Theo các nhà nghiên cứu văn hoá, Kút là biểu tượng đặc trưng chế độ mẫu hệ của người Chăm theo đạo Bàlamôn (Chăm Ahier), để tưởng niệm về tổ tiên và những người đã mất. Những nơi đó ngoài việc phô diễn các công trình kiến trúc cổ với nhiều tác phẩm điêu khắc nghệ thuật đặc sắc bằng đá, còn là nơi lưu giữ lễ nghi, tín ngưỡng, tôn giáo trong văn hóa truyền thống Chămpa.
Lễ Kareh – Katal: Nghi thức trưởng thành độc đáo của người Chăm Bà Ni
VOV.VN - Lễ Kareh – Katal là một trong lễ nghi vòng đời vẫn còn được cộng đồng người Chăm theo đạo Hồi giáo Bà Ni ở tỉnh Khánh Hoà và Lâm Đồng gìn giữ. Việc này không chỉ thông báo đến ông bà tổ tiên trong tộc họ đã thêm thành viên trưởng thành, đồng thời cũng chính thức trở thành một tín đồ Hồi giáo Bà Ni.
