Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Năm học 2026-2027 phải tạo chuyển biến thực chất

Năm học 2026-2027 được xác định là “năm chuyển trạng thái” của ngành Giáo dục và Đào tạo, với yêu cầu chuyển từ tạo nền tảng sang tạo chuyển biến thực chất trong từng nhà trường, lớp học... Từ đổi mới quản trị, bảo đảm đội ngũ và cơ sở vật chất, đến đổi mới dạy học, kiểm tra, đánh giá, thi cử và ứng dụng công nghệ, AI - ngành Giáo dục đang đứng trước nhiều nhiệm vụ lớn. Điều quan trọng là những đổi mới đó phải thực sự tạo ra kết quả, để người học tốt hơn, người thầy tốt hơn và nhà trường tốt hơn.

Trước thềm năm học mới, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn dành cho phóng viên VOV2 - Đài Tiếng nói Việt Nam cuộc trao đổi về những nhiệm vụ trọng tâm, những đổi mới và kỳ vọng đối với ngành Giáo dục trong năm học 2026-2027.

Từ năm "tạo nền tảng" đến năm "tạo chuyển biến"

PV: Thưa Bộ trưởng, thời gian qua, đặc biệt trước thềm năm học 2026-2027, ngành Giáo dục tiếp tục nhận được sự quan tâm rất lớn của Đảng và Nhà nước, với nhiều chủ trương, chính sách mới, từ hỗ trợ học sinh, mở rộng chính sách học bổng, đến đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng giáo dục và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo. Những quyết sách này cho thấy sự kỳ vọng ra sao của Đảng và Nhà nước về một nền giáo dục chất lượng hơn, công bằng hơn và tạo cơ hội phát triển tốt hơn cho mọi người học, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Có thể nói Giáo dục và Đào tạo đang nhận được sự quan tâm rất lớn, trực tiếp và thường xuyên của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; đồng thời có sự quan tâm ngày càng lớn hơn của cấp ủy, chính quyền các địa phương và toàn xã hội.

Sự quan tâm đó đang được cụ thể hóa bằng nhiều chính sách thiết thực đối với người học và nhà giáo. Các chính sách miễn, hỗ trợ học phí, sách giáo khoa, bữa ăn, tín dụng, học bổng, hỗ trợ học sinh vùng khó khăn tiếp tục được mở rộng; chính sách tiền lương, phụ cấp, thu hút và sử dụng nhà giáo được cải thiện; đầu tư trường lớp, cơ sở vật chất được tăng cường. Việc xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được triển khai quyết liệt, góp phần mở rộng cơ hội học tập cho học sinh ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Nhưng tôi cho rằng cần nhìn sâu hơn phía sau những chính sách đó. Đảng và Nhà nước không chỉ dành thêm nguồn lực cho giáo dục, mà đang đặt ra kỳ vọng rất cao về một nền giáo dục công bằng hơn, chất lượng hơn, hiện đại hơn và tạo ra nguồn nhân lực có khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Tại Hội nghị tổng kết năm học ngày 27/8, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục nhấn mạnh giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu; đột phá giáo dục đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là trách nhiệm của các địa phương. Chính phủ cũng yêu cầu tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho trường lớp, bán trú, nội trú, hạ tầng số và hỗ trợ người học khó khăn.

Sự quan tâm càng lớn thì trách nhiệm của ngành Giáo dục càng cao. Điều quan trọng nhất bây giờ là những chính sách đó phải thực sự đi đến từng nhà trường, lớp học, để người học có cơ hội tốt hơn, người thầy có điều kiện làm nghề tốt hơn và chất lượng giáo dục thực sự được nâng lên.

PV: Năm học 2026-2027 cũng đánh dấu một năm thực hiện Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển Giáo dục và Đào tạo. Để đánh giá bước “đột phá” quan trọng nhất của ngành trong năm qua, Bộ trưởng muốn nhấn mạnh tới điều gì và đâu sẽ là những ưu tiên của Bộ GD-ĐT trong năm học mới?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Một năm chưa phải là dài để đánh giá đầy đủ tác động của một nghị quyết lớn như Nghị quyết 71. Nhưng năm đầu tiên đã tạo được một nền tảng quan trọng: thể chế, cơ chế, chính sách được hoàn thiện nhanh; cơ hội tiếp cận giáo dục tiếp tục được mở rộng; chính sách đối với nhà giáo và người học được quan tâm hơn; chuyển đổi số được đẩy mạnh; giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược có những chuyển động tích cực.

Đến giữa tháng 8/2026, 35/76 nhiệm vụ cụ thể đã hoàn thành, không có nhiệm vụ quá hạn. Nhưng như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ đều nhấn mạnh, một năm qua chủ yếu mới tạo nền tảng, mở đường; nhiệm vụ từ nay là phải tạo ra chuyển biến thực chất trong từng nhà trường, lớp học.

Thủ tướng Chính phủ đã xác định rất rõ: năm học 2026-2027 phải là “năm chuyển trạng thái”: từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả; từ đổi mới bên ngoài sang đổi mới thực chất từ bên trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học, mỗi người thầy và mỗi người học. Vì vậy, chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” không chỉ là một khẩu hiệu của năm học, mà phải được thể hiện trong cách tổ chức thực hiện.

Trước hết là bảo đảm “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”; khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, phòng học, thiết bị và quá tải ở một số địa bàn. Thứ hai là tạo đổi mới thực chất từ bên trong ngành, từ quản trị nhà trường, đội ngũ nhà giáo đến nội dung, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và thi cử.

Thứ ba là xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, kỷ cương; kiên quyết chống bệnh thành tích, gian lận, tiêu cực. Thứ tư là phát triển ngoại ngữ, STEM, năng lực số, ứng dụng AI phù hợp và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành, lĩnh vực chiến lược.

Nếu phải nói ngắn gọn, năm trước chúng ta tạo nền tảng; năm học này phải tạo chuyển biến. Kết quả cuối cùng phải được đo bằng người học tốt hơn, người thầy tốt hơn, nhà trường tốt hơn và chất lượng nguồn nhân lực tốt hơn.

PV: Thưa Bộ trưởng, hiện nay các địa phương cơ bản hoàn thành việc sắp xếp trường học. Tuy nhiên, các cơ sở giáo dục phổ thông cần đổi mới cách vận hành, quản trị trường học ra sao để việc sắp xếp không chỉ là “gọn về tổ chức”, mà thực sự “hiệu quả hơn” đối với nhà trường, đội ngũ nhà giáo và người học?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Chúng tôi xác định ngay từ đầu rằng sắp xếp mạng lưới trường học không phải để giảm đầu mối bằng mọi giá. Sắp xếp tổ chức mới chỉ là bước đầu; việc khó hơn và quan trọng hơn là sau sắp xếp, nhà trường phải vận hành tốt hơn, nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, giáo viên được bố trí hợp lý hơn và học sinh có điều kiện học tập tốt hơn.

Thủ tướng Chính phủ cũng đặt rất rõ vấn đề quản trị các trường nhiều cấp học, nhiều cơ sở sau sắp xếp. Khi một trường có quy mô lớn hơn, nhiều điểm trường hơn thì phương thức quản trị không thể giữ nguyên như trước.

Trước hết phải phân công, phân cấp rõ trách nhiệm; bảo đảm hoạt động chuyên môn thống nhất nhưng vẫn phát huy được tính chủ động, linh hoạt tại các điểm trường. Quản trị phải dựa nhiều hơn vào dữ liệu, tiêu chuẩn chất lượng và kết quả đầu ra; giảm tầng nấc trung gian, giảm hồ sơ, báo cáo và những công việc hành chính không cần thiết để giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn.

Cùng với đó phải tiếp tục rà soát, điều tiết đội ngũ giữa các trường, các địa bàn; tuyển hết số biên chế được giao; sử dụng hiệu quả số cán bộ quản lý sau sắp xếp có đủ năng lực, chuyên môn để trở lại giảng dạy. Việc bố trí phải phù hợp với chuyên môn và điều kiện thực tế, tránh cách làm cơ học gây xáo trộn không cần thiết.

Đối với cơ sở vật chất và tài sản sau sắp xếp cũng phải có phương án sử dụng hiệu quả, tránh bỏ không hoặc lãng phí. Thủ tướng đã yêu cầu các địa phương rà soát cả các trụ sở công dôi dư để ưu tiên bố trí cho giáo dục ở những nơi còn thiếu trường, lớp. Tôi cho rằng thước đo của sắp xếp không phải là giảm được bao nhiêu trường hay bao nhiêu đầu mối, mà là sau sắp xếp nhà trường có tốt hơn không, giáo viên có được tạo điều kiện làm nghề tốt hơn không và học sinh có được hưởng lợi nhiều hơn không. Đổi mới phải bắt đầu từ từng nhà trường, từng lớp học, từng giáo viên và học sinh

PV: Năm học 2026-2027 đặt ra nhiều nhiệm vụ quan trọng như đưa AI vào giáo dục phổ thông, triển khai tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đổi mới thi cử, tiếp tục sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng... Bộ sẽ có những chỉ đạo ra sao để triển khai đúng lộ trình, thực chất, hiệu quả và phù hợp với từng địa phương, nhà trường?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Những nhiệm vụ nêu trên đều là những nhiệm vụ lớn, có phạm vi tác động rộng và không thể triển khai theo cách riêng lẻ, ngắn hạn. Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành, phê duyệt nhiều chương trình, đề án để cụ thể hóa các chủ trương lớn về đổi mới và phát triển giáo dục và đào tạo; đồng thời giao Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các kế hoạch, phương án và lộ trình đối với những nhiệm vụ đang được chuẩn bị triển khai.

Có thể kể đến các nhiệm vụ như đưa trí tuệ nhân tạo vào giáo dục một cách phù hợp; đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; đổi mới kiểm tra, đánh giá, thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh; tiếp tục sắp xếp, phát triển mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng theo hướng nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động.

Điều quan trọng là mỗi chương trình, đề án đều phải xác định rõ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, lộ trình, nguồn lực và trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương, cơ sở giáo dục. Vì vậy, việc triển khai không phải là cùng lúc áp dụng một cách làm cho tất cả các địa phương, nhà trường, mà phải bám sát mục tiêu chung, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế và mức độ sẵn sàng của từng nơi.

Về phía Bộ Giáo dục và Đào tạo, chúng tôi sẽ tập trung tổ chức triển khai các chương trình, đề án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; kịp thời ban hành hoặc tham mưu ban hành các văn bản hướng dẫn, cơ chế, chính sách cần thiết; tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương; thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả để kịp thời tháo gỡ khó khăn, điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp.

Tinh thần là rõ mục tiêu, rõ lộ trình, rõ trách nhiệm và rõ kết quả; việc đã đủ điều kiện thì triển khai ngay, việc mới và khó thì thực hiện từng bước, có đánh giá thực tiễn trước khi nhân rộng. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm các chương trình, đề án được triển khai đúng tiến độ, có chất lượng và thực sự tạo ra chuyển biến trong từng nhà trường, đối với người dạy và người học.

PV: Trước thềm năm học 2026-2027, Bộ trưởng muốn gửi thông điệp gì tới đội ngũ nhà giáo, học sinh và phụ huynh?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Trước hết, tôi muốn gửi lời cảm ơn và sự trân trọng tới đội ngũ các thầy giáo, cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục trên cả nước. Năm học vừa qua có rất nhiều thay đổi, nhất là việc sắp xếp tổ chức, mạng lưới trường lớp và bố trí lại đội ngũ. Trong hoàn cảnh đó, hầu hết thầy cô luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ mới, chia sẻ khó khăn, giữ ổn định hoạt động của nhà trường và đặt việc học của học sinh lên trên hết.

Với các em học sinh, tôi mong mỗi em đến trường với niềm vui, sự tò mò, tinh thần tự học và khát vọng khám phá. Học không chỉ để có điểm số hay một tấm bằng, mà để hiểu biết hơn, trưởng thành hơn, có năng lực giải quyết vấn đề và tạo ra giá trị cho bản thân, gia đình và xã hội.

Với các bậc phụ huynh, tôi mong tiếp tục nhận được sự đồng hành và chia sẻ với nhà trường, với thầy cô. Gia đình và nhà trường có thể có những cách tiếp cận khác nhau, nhưng mục tiêu cuối cùng là sự phát triển lành mạnh, toàn diện và tương lai tốt đẹp của các em.

Năm học 2026-2027 có ý nghĩa rất đặc biệt. Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu đây phải là năm chuyển trạng thái, là năm học của “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Điều đó không thể chỉ bắt đầu từ Bộ hay từ các văn bản chỉ đạo, mà phải bắt đầu từ từng nhà trường, từng lớp học, từng thầy cô và từng học sinh.

Tôi mong toàn ngành cùng xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, an toàn, trong đó “thầy ra thầy, trò ra trò”; đề cao trung thực, trách nhiệm và chất lượng thực chất.

Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đang dành sự quan tâm và những điều kiện rất lớn cho giáo dục. Trách nhiệm của chúng ta là biến sự quan tâm đó thành những thay đổi mà người dân có thể cảm nhận được: người học tốt hơn, người thầy tốt hơn, nhà trường tốt hơn và nguồn nhân lực của đất nước tốt hơn.

PV: Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Thầy cô tất bật, học sinh háo hức chuẩn bị đón chào năm học mới

VOV.VN - Chỉ còn ít ngày nữa năm học mới sẽ chính thức bắt đầu, các trường học trên địa bàn Hà Nội đang khẩn trương ổn định tổ chức, sắp xếp đội ngũ, chỉnh trang cơ sở vật chất. Sau sáp nhập, các nhà trường chủ động thích ứng, bảo đảm các điều kiện cần thiết để sẵn sàng đón học sinh trở lại trường.