Vừa quản lý trật tự đô thị, vừa hỗ trợ kinh doanh

Đề xuất thí điểm cho thuê một phần lòng đường, vỉa hè tại Hà Nội với mức phí từ 20.000 - 45.000 đồng/m2/tháng đang nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận. Nhiều ý kiến cho rằng đây có thể là giải pháp phù hợp với thực tế đô thị, giúp minh bạch hóa hoạt động kinh doanh trên vỉa hè và tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, không ít băn khoăn cũng được đặt ra liên quan đến quyền đi bộ của người dân, nguy cơ tái lấn chiếm và bài toán quản lý lâu dài.

Theo dự thảo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội do Sở Xây dựng đề xuất, thành phố sẽ thí điểm cho các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh thuê một phần diện tích lòng đường, vỉa hè để phục vụ hoạt động kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị và kinh tế đêm.

Các tuyến phố được lựa chọn thí điểm phải đáp ứng nhiều tiêu chí như không nằm trong khu vực bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, không xảy ra ùn tắc giao thông, vỉa hè rộng từ 3m trở lên và phải chừa tối thiểu 1,5m cho người đi bộ. Đặc biệt, việc triển khai chỉ được thực hiện khi có ít nhất 50% hộ dân, hộ kinh doanh tại khu vực đồng thuận.

Theo kế hoạch, việc thí điểm sẽ triển khai theo 3 giai đoạn, trước mắt tập trung tại một số tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam, sau đó mở rộng dần ra khu vực Vành đai 1 và Vành đai 3.

Thông tin này nhanh chóng thu hút nhiều ý kiến trên mạng xã hội. Không ít người cho rằng việc thu phí sử dụng vỉa hè sẽ giúp thiết lập trật tự mới trong quản lý đô thị, thay vì tình trạng lấn chiếm tự phát kéo dài nhiều năm qua.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cảnh báo nếu không quản lý chặt chẽ, chủ trương này có thể khiến vỉa hè bị biến tướng thành “chợ cóc”, ảnh hưởng mỹ quan đô thị và gây khó khăn cho người đi bộ.

Bán hàng chỉ vài tiếng một ngày, nhưng phải đóng phí cả tháng

Nhiều hộ kinh doanh tại Hà Nội bày tỏ đồng tình với chủ trương cho thuê vỉa hè nếu mức phí và quy định phù hợp với thực tế kinh doanh. Ông Chu Văn Sinh, một hộ kinh doanh tại phường Cửa Nam, cho rằng với các hàng quán ăn uống, việc có thêm vài mét vuông vỉa hè là rất cần thiết để phục vụ khách hàng.

“Tôi ủng hộ việc quản lý bằng cấp phép và thu phí nếu quy định rõ ràng, minh bạch. Có như vậy người kinh doanh mới yên tâm đầu tư, buôn bán ổn định”, ông Sinh nói.

Tương tự, chị Nguyễn Thanh Mai, kinh doanh trên phố Lý Thường Kiệt cho biết, nhiều hộ dân sẵn sàng chấp hành nếu mức giá thuê phù hợp và việc cấp phép công bằng.

Trong khi đó, anh Đỗ Đức Hải, kinh doanh trên phố Trần Nhân Tông, cho rằng điều người dân quan tâm nhất là tính minh bạch trong khâu cấp phép và giám sát thực hiện. “Nếu quy định cụ thể, có ranh giới rõ ràng và ai vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm thì người dân sẽ ủng hộ”, anh Hải chia sẻ.

Tại khu vực phố cổ, nhiều hộ kinh doanh đánh giá chủ trương này phù hợp với đặc thù đô thị du lịch. Do diện tích mặt bằng nhỏ, phần vỉa hè phía trước gần như trở thành không gian mở rộng để phục vụ khách, đặc biệt với mô hình cà phê, ẩm thực.

Chị Trần Thị Minh Phương, chủ cơ sở kinh doanh gần Nhà thờ Lớn Hà Nội, cho biết nếu được thuê hợp pháp, các hộ kinh doanh sẽ mạnh dạn đầu tư bàn ghế, cảnh quan bài bản hơn. “Khi có quy định rõ ràng, chúng tôi sẵn sàng đầu tư để vừa phục vụ khách, vừa góp phần giữ hình ảnh đẹp cho khu du lịch”, chị Phương nói.

Dù vậy, không ít tiểu thương nhỏ lẻ vẫn bày tỏ lo ngại về tính ổn định và chi phí thuê. Chị Hương, một người bán hàng ăn sáng trên vỉa hè, cho biết quán chỉ hoạt động vài giờ mỗi ngày nên việc phải trả phí theo tháng khiến nhiều người gặp áp lực.

“Quán chỉ bán khoảng hai tiếng buổi sáng, sau đó gần như không còn khách. Nếu tính phí cố định cả tháng thì chưa thực sự phù hợp. Tôi mong có thể tính phí linh hoạt theo giờ hoặc theo khung thời gian kinh doanh”, chị Hương đề xuất.

Khi thực thi cần được tính toán kỹ

Theo các chuyên gia đô thị, việc quản lý vỉa hè luôn là bài toán khó bởi liên quan trực tiếp đến cả trật tự đô thị lẫn sinh kế của người dân. Ông Lê Văn Thịnh, nguyên Trưởng phòng Giám định 1, Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng), cho rằng việc lập lại trật tự vỉa hè không chỉ nhằm cải thiện diện mạo đô thị mà còn trả lại không gian an toàn cho người đi bộ.

“Vỉa hè trước hết phải phục vụ người đi bộ. Đây cũng là điều kiện quan trọng để người dân tiếp cận giao thông công cộng thuận lợi hơn, góp phần phát triển đô thị bền vững”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Theo ông, nếu chỉ dựa vào các đợt cao điểm ra quân xử lý thì hiệu quả sẽ khó duy trì lâu dài. Thay vào đó, Hà Nội cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý như lắp camera giám sát, kết nối dữ liệu với chính quyền địa phương và áp dụng “phạt nguội” đối với các hành vi vi phạm.

Đồng quan điểm, TS Phan Lê Bình, chuyên gia giao thông, cho rằng việc cho thuê vỉa hè chỉ phù hợp với những tuyến phố có mặt cắt đủ rộng và phải bảo đảm tuyệt đối không gian an toàn cho người đi bộ.

“Không thể coi vỉa hè trước cửa nhà là quyền kinh doanh riêng của cá nhân bởi đây là tài sản công. Nếu cho thuê thì phải quản lý chặt chẽ, giám sát thường xuyên và đánh giá hiệu quả sau thí điểm”, TS Phan Lê Bình nêu quan điểm.

Theo các chuyên gia, tại nhiều quốc gia, vỉa hè chủ yếu phục vụ người đi bộ và việc sử dụng sai mục đích đều bị xử lý nghiêm. Một số tuyến phố du lịch tại châu Âu cho phép kinh doanh vào buổi tối nhưng vẫn bảo đảm khoảng không đủ rộng cho người dân di chuyển.

Liên quan tiêu chí yêu cầu tối thiểu 50% hộ dân đồng thuận mới được triển khai thí điểm, KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, cho rằng quy định này cần được xem xét kỹ hơn để tránh phát sinh mâu thuẫn lợi ích.

Theo ông Ánh, không phải hộ dân nào cũng được hưởng lợi từ việc cho thuê vỉa hè, đặc biệt là các hộ không có vị trí mặt tiền thuận lợi. “Nếu lấy ý kiến đồng thuận theo diện rộng có thể phát sinh tranh chấp lợi ích giữa các hộ dân. Đây là ranh giới rất mong manh giữa quản lý hợp pháp và nguy cơ phát sinh bất cập mới”, ông Ánh nhận định.

Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống (F&B) cũng bày tỏ lo ngại việc phụ thuộc vào tỷ lệ đồng thuận có thể khiến hoạt động thuê vỉa hè mang tính “hên xui”, đặc biệt với các mô hình kinh doanh chuỗi.

Các chuyên gia cho rằng, để chủ trương cho thuê vỉa hè đạt hiệu quả, Hà Nội cần xây dựng cơ chế quản lý minh bạch, quy định rõ trách nhiệm của người thuê, chế tài xử lý vi phạm và cơ chế giám sát công khai. Nếu thực hiện tốt, việc thí điểm không chỉ góp phần tăng nguồn thu ngân sách mà còn tạo lập trật tự mới trong sử dụng không gian công cộng, hài hòa giữa nhu cầu phát triển kinh tế đô thị và quyền lợi của người dân.

Người dân Hà Nội nói gì về chủ trương cho thuê vỉa hè theo diện tích?

VOV.VN - Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND TP về thí điểm quản lý, sử dụng vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị và kinh tế đêm.