Vùng cao biên giới Đà Nẵng những ngày này nắng rát mặt, nóng gay gắt. Con đường đất đỏ ngoằn ngoèo dẫn vào các bản làng xã vùng cao Hùng Sơn lổn nhổn đất đá. Nhìn lên những triền đồi, màu xanh của cây rừng bị xé vụn bởi những vệt đất trượt dài, loang lổ. Có đoạn, nhiều tảng đá lớn vẫn nằm chênh vênh trên taluy, chỉ một trận mưa là có thể đổ sập xuống. 

Tháng 10 năm ngoái, tại thôn Pứt, xã Hùng Sơn, những khối đất đá từ sườn núi đổ ập xuống, cuốn theo nhà cửa, ruộng vườn và sinh mạng con người. Gần nửa năm trôi qua, nỗi lo vẫn chưa vơi khi việc khắc phục mới chỉ dừng lại ở mức tạm thời. Vài tháng nữa, khi mùa mưa đến, mọi thứ có thể lặp lại.

Với gia đình anh Riah Pen và nhiều hộ dân tại thôn Pứt, sau trận sạt lở, không chỉ con đường bị chia cắt mà cuộc sống càng thêm khó khăn khi đất sản xuất đã bị vùi lấp. “Cây cối thì đa số đã ngã đổ, số ít còn sống. Người dân đi lại thì lo sợ… đời sống kinh tế như thế này quá khó khăn, vì không còn gì cả”.

Nhiều tuyến đường tại xã Hùng Sơn cứ rời một điểm sạt lở, đi thêm vài cây số lại gặp điểm sạt lở khác. Có đoạn lở taluy, có đoạn mặt đường bị xé toạc, xe cộ phải nhích từng mét một. Xa hơn, tuyến DT606 dài khoảng 70 km kết nối lên cửa khẩu cũng xuống cấp nặng nề, mất an toàn khi lưu thông. Đâu chỉ đi lại khó khăn, nông sản của bà con, nhất là dược liệu, không dễ tiêu thụ. 

Ở vùng biên, con đường không chỉ để đi. Đó là đường ra chợ, đường đến trường và cũng là “đường sống” của người dân nơi đây. Ông Trịnh Lê Quang Vĩnh, lái xe thường xuyên qua lại các tuyến đường sạt lở tại xã biên giới Hùng Sơn lo lắng, mỗi chuyến đi là một lần đánh cược với rủi ro… “Đường sá chỗ nào cũng sạt lở nên nguy cơ mất an toàn cho người đi đường. Chúng tôi mong chính quyền địa phương hỗ trợ, bố trí kinh phí để sửa sang đường sá cho bà con đi lại thuận lợi hơn, làm ăn cũng đỡ khó khăn”, ông Quang Vĩnh cho biết.

Giải pháp, kế hoạch khắc phục đã được UBND xã Hùng Sơn tính toán từ sớm. Nhưng để triển khai đồng bộ, nhất là với hệ thống giao thông bị hư hỏng nặng, thì cần đến hàng trăm tỷ đồng, vượt quá khả năng ngân sách cấp xã.

Ông Nguyễn Văn Kỳ, Phó Chủ tịch UBND xã Hùng Sơn nêu thực tế: "Nhiều tuyến đường hiện vẫn chỉ dừng ở mức khắc phục tạm thời, chưa đảm bảo an toàn lâu dài. Phía địa phương đã triển khai, khắc phục giao thông bước một. Tuy nhiên, ở một số điểm hư hỏng nặng, kinh phí sửa chữa rất lớn, trong khi nguồn lực của địa phương còn hạn chế. Nhiều tuyến đường bị đứt gãy, hở hàm ếch, đến nay vẫn chưa đủ nguồn lực để khắc phục”.

Để khắc phục các tuyến giao thông lên vùng biên giới hiện nay, cần có nguồn lực rất lớn từ ngân sách thành phố Đà Nẵng. Trong khi đó, tuyến DT606 dài khoảng 70 km vẫn còn nhiều điểm sạt lở, đặc biệt đoạn lên Trạm Kiểm soát Biên phòng Tây Giang, đất đá tiếp tục trượt xuống mỗi khi mưa lớn. Tiến độ khắc phục vì thế còn chậm so với nhu cầu thực tế.

Từ cuối năm ngoái đến nay, thành phố Đà Nẵng đã ưu tiên khắc phục tạm thời các công trình thiết yếu, đồng thời ban bố tình huống khẩn cấp tại nhiều khu dân cư ở xã Hùng Sơn với yêu cầu tái thiết nhanh, nhất là về nơi ở cho người dân vùng cao.

Giao thông chưa kịp khắc phục nhưng nỗi lo lớn hơn là những mái nhà vùng cao, khi nhiều khu tái định cư từng yên ổn nay đang đứng trước nguy cơ sạt lở. Làng tái định cư Ra’bhượp, xã Tây Giang có hơn 50 hộ đồng bào Cơ Tu sống ổn định ở đây hơn 10 năm nay. Nhà cửa dựng kiên cố, cuộc sống dần ổn định thì nỗi lo mới lại xuất hiện. Từ vết nứt trên sườn núi phía sau làng, khu dân cư này đã được ban bố tình trạng khẩn cấp. Người dân hiểu rằng đã đến lúc phải rời đi.

Như gia đình chị Alăng Thị Bơi, ngôi nhà mới dựng chưa lâu, nay lại chuẩn bị tháo dỡ, chờ ngày chuyển đến nơi ở mới khi mặt bằng tái định cư hoàn thành. Chị Alăng Thị Bơi lo lắng: “Sợ bên kia sườn núi nó nứt hết, bên trên rừng kìa, phía sau nhà xuất hiện nhiều vết nứt lắm. Tôi rất mong khu tái định cư hoàn thành sớm để có mặt bằng cho dân làm nhà mới”.

Khu đất hơn 3ha được UBND xã Tây Giang chọn làm nơi dựng làng mới Ra’bhượp đang được khẩn trương giải phóng mặt bằng. Quy hoạch đã có, việc bồi thường đang triển khai. Nhưng bài toán khó vẫn là di dời khi nhiều ngôi nhà kiên cố nằm trong vùng sạt lở.

Ông Blúp Yếc, Bí thư Chi bộ thôn Ra’bhượp, xã Tây Giang nêu thực tế: “Trên mặt bằng cũ trước đây có rất nhiều nhà kiên cố, bà con rất khó khăn về mặt di dời. Ngoài ra, người dân địa phương mong muốn thành phố Đà Nẵng hỗ trợ kinh phí để bà con di dời nhà ở theo tinh thần tại Nghị quyết 23 HĐND tỉnh Quảng Nam trước đây từng áp dụng”.

Các khu dân cư được công bố tình huống khẩn cấp đang được ưu tiên đầu tư. Nhưng khi bắt tay vào làm vẫn còn nhiều vướng mắc. Quy hoạch nhiều nơi chạm vào đất rừng phòng hộ. Ở cơ sở, việc lập và triển khai dự án khẩn cấp còn lúng túng. Đến khâu chọn nhà thầu cũng không dễ khi nhiều doanh nghiệp e ngại điều kiện thi công ở vùng núi.

Ông A Rất Blúi, Chủ tịch UBND xã Tây Giang cho biết, địa phương đang tập trung triển khai các điểm tái định cư khẩn cấp: “Đến thời điểm này, xã đã hoàn thiện các công tác chuẩn bị để triển khai đầu tư, khắc phục các hạng mục. Hiện địa phương đang chờ quyết định cấp kinh phí của UBND thành phố để triển khai trong thời gian sớm nhất. Theo tiến độ, chúng tôi phấn đấu trong tháng 4 sẽ triển khai đồng loạt 5 điểm đã được ban bố khẩn cấp”.

Đi liền với công bố tình huống khẩn cấp, UBND thành phố Đà Nẵng đã yêu cầu các địa phương triển khai ngay các biện pháp ứng phó, khắc phục hậu quả, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai. Những con đường vẫn đang chờ được nối lại. Những mái nhà vẫn đang chờ được dựng lên ở nơi an toàn hơn. Nhưng để làm được điều đó, điều cần nhất lúc này vẫn là nguồn kinh phí đủ lớn, cùng với những cơ chế phù hợp để triển khai nhanh, đúng với tính chất khẩn cấp của vùng đã được ban bố tình trạng thiên tai. Mùa mưa đang cận kề. Trên những triền núi còn nham nhở kia, nỗi lo thiên tai vẫn hiển hiện phía trước.

Nắng nóng, bếp củi và nỗi lo cháy nhà ở vùng cao Đà Nẵng

VOV.VN - Hiện, đa số người dân ở vùng cao thành phố Đà Nẵng vẫn đun nấu bằng củi. Nắng nóng kéo dài, cộng với việc dự trữ vật liệu dễ cháy khiến nhiều khu dân cư miền núi đối mặt nguy cơ hỏa hoạn. Từ những vụ cháy xảy ra, chính quyền và người dân cần phòng ngừa ngay từ từng hộ gia đình.