Y đức bắt đầu từ khi còn là sinh viên, không phải ngày nhận bằng

Những ngày gần đây, dư luận liên tiếp xôn xao trước các đoạn clip ghi lại phát ngôn thiếu chuẩn mực của một số sinh viên ngành y trên mạng xã hội. Đó là hình ảnh hai nữ sinh mặc trang phục nhân viên y tế đang thực tập tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, ngồi ngay tại quầy tiếp đón của bệnh viện, livestream trên TikTok, chửi thề và buông lời dọa "tiêm thuốc độc" với người xem.

Chưa kịp lắng xuống, dư luận tiếp tục bức xúc trước một clip khác khi một nữ sinh ngành y khác dọa "trả đũa" bệnh nhân bằng cách "xếp giường vào góc" hoặc "cố tình lấy trật ven 3 lần".

Đừng vội kết án, nhưng cũng không thể xem nhẹ

Trước sự việc này, PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng, giảng viên cao cấp, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TP.HCM, hiện là Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Trường Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, chúng ta không nên quá khắt khe hay trừng phạt quá nặng nề đối với các em. Ở độ tuổi sinh viên, sự chín chắn chưa hoàn toàn đầy đủ, và những lời nói đùa đôi khi chỉ là cách các em giải tỏa áp lực học tập vô cùng lớn. Một phát ngôn sơ suất hay thiếu chuẩn mực chưa thể đại diện cho toàn bộ nhân cách của một con người. Tuy nhiên, sở dĩ ngành y đòi hỏi khắt khe là vì sự tin tưởng của bệnh nhân là nền tảng sống còn của mối quan hệ y khoa.

“Ở độ tuổi sinh viên, sự chín chắn chưa thật sự đầy đủ. Những lời nói thiếu suy nghĩ đôi khi chỉ là cách các em giải tỏa áp lực học tập. Thời chúng tôi còn đi học cũng có thể có những câu đùa tương tự, chỉ khác là khi ấy chưa có mạng xã hội để mọi phát ngôn đều bị lưu lại và lan truyền. Điều cần thiết là nhắc nhở, chấn chỉnh để các em rút kinh nghiệm, thay vì chỉ trích hay kết án quá gay gắt”, PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng chia sẻ.

Tuy nhiên, theo ông, khi đã chủ động lựa chọn dấn thân vào ngành y, các em cần ý thức rằng mỗi ngành nghề đều có những chuẩn mực ứng xử và đạo đức riêng biệt. Việc học tập và rèn luyện tuân thủ các quy tắc này phải được bắt đầu ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Điều này không chỉ giúp các em định hình phong thái làm việc chuyên nghiệp, chuẩn mực của một người thầy thuốc tương lai, mà quan trọng hơn, đó còn là "lá chắn" để bảo vệ danh dự của chính cá nhân các em cũng như uy tín của toàn ngành y trước công chúng.

Y đức phải được rèn từ tuyển sinh đến bệnh viện thực hành

Để hạn chế những hành vi, phát ngôn không phù hợp của sinh viên y khoa khi tham gia học tập tại giảng đường hay môi trường bệnh viện, theo PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng yếu tố quan trọng nhất nằm ở sự tự giác của chính sinh viên. Các em cần chủ động học cách làm chủ bản thân, rèn luyện sự trưởng thành về mặt tâm lý và nuôi dưỡng lòng tôn trọng đối với bệnh nhân, đồng nghiệp cũng như cộng đồng. Sự tiết chế trong phát ngôn và hành vi không chỉ là tuân thủ quy định, mà là biểu hiện của mức độ trưởng thành và ý thức tự trọng đối với danh dự cá nhân.

Về phía nhà trường cần trang bị nền tảng năng lực giao tiếp và tâm lý. Nhà trường giữ vai trò chủ đạo trong việc chuẩn bị hành trang cho sinh viên trước khi bước vào môi trường thực tế. Trách nhiệm của nhà trường không dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức chuyên môn, mà phải chủ động đưa các chương trình đào tạo về tâm lý ứng xử, kỹ năng giao tiếp, y đức và văn hóa ứng xử trên không gian mạng vào giảng dạy chính thức; giúp sinh viên nhận thức rõ ranh giới giữa góc nhìn cá nhân và trách nhiệm nghề nghiệp.

Về phía bệnh viện thực hành cần chuẩn hóa quy tắc ứng xử như nhân viên y tế. Khi sinh viên bước vào môi trường lâm sàng, bệnh viện cần xem các em như những thành viên trong bộ máy chăm sóc sức khỏe. Cơ sở thực hành có trách nhiệm phổ biến rõ ràng các quy định, đồng thời bắt buộc sinh viên phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc ứng xử, bảo mật thông tin và đạo đức nghề nghiệp tương tự như nhân viên y tế chính thức. Việc giám sát và nhắc nhở kịp thời tại thực địa sẽ giúp sinh viên nhanh chóng thích nghi với tính chuyên nghiệp của ngành.

Y đức không bắt đầu từ ngày nhận bằng bác sĩ

Theo PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng, trong y học, luôn có sự chênh lệch lớn về kiến thức giữa thầy thuốc và người bệnh. Bệnh nhân đặt toàn bộ sức khỏe, sinh mệnh, thậm chí cả gánh nặng tài chính của họ vào tay bác sĩ dựa trên niềm tin rằng bác sĩ luôn hành động vì lợi ích tốt nhất của họ. Nếu niềm tin này bị rạn nứt bởi những hành vi hay phát ngôn lệch chuẩn, mối quan hệ điều trị sẽ đổ vỡ, và người chịu thiệt thòi cuối cùng chính là bệnh nhân.

Để bảo vệ niềm tin ấy, theo PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng, cần định hình phẩm chất đạo đức qua 3 giai đoạn. Từ giai đoạn tuyển chọn việc đánh giá y đức trong thời gian phỏng vấn ngắn với lượng thí sinh lớn là điều rất khó khả thi. Thay vào đó, công tác tư vấn tuyển sinh cần nêu rõ các tiêu chuẩn khắt khe về y đức, áp lực nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Sự minh bạch này giúp học sinh tự đánh giá mức độ phù hợp của bản thân trước khi quyết định nộp hồ sơ.

Trong quá trình đào tạo, do y đức không thể chỉ học thuộc lòng qua bài giảng khô khan. Cần lồng ghép y đức vào từng ca bệnh lâm sàng, thực hành tình huống (role-play), và phân tích các xung đột đạo đức thực tế (như bảo mật thông tin, ứng xử trên mạng xã hội, ứng xử với bệnh nhân) để sinh viên hình thành tư duy phản biện và cách xử lý chuẩn mực.

Tại môi trường bệnh viện, sự làm gương từ thái độ, lời nói và hành vi của các thầy cô, bác sĩ tiền bối tại bệnh viện thực hành chính là bài học trực quan nhất. Bên cạnh đó, cần cơ chế giám sát, nhắc nhở kịp thời để sinh viên rèn luyện y đức thành một thói quen tự giác suốt đời.

“Sự chuyên nghiệp và y đức không tự nhiên xuất hiện vào ngày bạn nhận bằng hay tuyên thệ. Nó được bồi đắp mỗi ngày ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường - qua thái độ tôn trọng riêng tư, sự thấu cảm với nỗi đau của bệnh nhân và tính tiết chế trong từng phát ngôn”, PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng nhấn mạnh.

Do đó, theo vị chuyên gia, trước khi đăng tải hay bình luận điều gì, hãy tự hỏi: "Lời nói này có làm tổn thương ai không và có làm giảm đi niềm tin của xã hội dành cho ngành y hay không?". Bảo vệ hình ảnh người thầy thuốc bắt đầu từ chính sự tự trọng và tính chuyên nghiệp trong từng hành vi nhỏ nhất của các bạn.

"Sinh viên ngành y cần biết cách quản lý cảm xúc, không được trút lên người bệnh"

VOV.VN - Sau vụ nữ sinh thực tập ngành y đăng tải phát ngôn gây tranh cãi trên mạng xã hội, một bác sĩ cho rằng sinh viên y khoa có thể chịu nhiều áp lực trong quá trình thực tập. Tuy nhiên, việc quản lý cảm xúc, tôn trọng người bệnh và giữ chuẩn mực nghề nghiệp là điều không thể đánh đổi.