Khai thác “kho báu” rừng - biển để phát triển du lịch Côn Đảo
VOV.VN - Trong định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đặc khu Côn Đảo, TP.HCM xác định du lịch tiếp tục là ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, phát triển du lịch như thế nào để vừa tạo động lực cho kinh tế, vừa bảo vệ được hệ sinh thái tự nhiên đang là bài toán được đặt ra.
Khai thác lợi thế thiên nhiên
Côn Đảo được thiên nhiên ưu đãi với hệ sinh thái rừng, biển và vùng đất ngập nước còn tương đối nguyên vẹn.
Vườn quốc gia Côn Đảo được thành lập cách đây hơn 30 năm và là một trong những khu vực có giá trị cao về đa dạng sinh học.
Theo số liệu năm 2025, tỷ lệ che phủ rừng tại Côn Đảo đạt gần 94%. Hệ sinh thái nơi đây có hơn một ngàn loài thực vật và hàng trăm loài động vật trên cạn. Trong đó có những loài đặc hữu như khỉ đuôi dài Côn Đảo và sóc đen Côn Đảo. Đây là nền tảng quan trọng để Côn Đảo phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm thiên nhiên.
Nhằm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển kinh tế địa phương, Vườn quốc gia Côn Đảo đã triển khai phương án cho thuê môi trường rừng để phát triển du lịch sinh thái, kết hợp bảo tồn thiên nhiên.
Theo ông Nguyễn Khắc Pho, Giám đốc Vườn quốc gia Côn Đảo, có khoảng 20 vị trí được quy hoạch. Đến nay, đã có hai nhà đầu tư ký hợp đồng thuê môi trường rừng tại ba khu vực, với tổng vốn đăng ký khoảng 615 tỷ đồng.
Không chỉ thu hút nguồn lực đầu tư, công tác bảo vệ rừng còn được gắn với sinh kế của người dân địa phương.
Vườn quốc gia Côn Đảo đang triển khai các chương trình khoán bảo vệ hơn 5.100 héc-ta rừng, với kinh phí khoảng 7 tỷ đồng. Mục tiêu là tăng cường công tác bảo vệ rừng, đồng thời tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân.
Cũng theo ông Pho, việc nghiên cứu và bảo tồn hệ sinh thái rừng, biển không chỉ có giá trị về khoa học, mà còn mở ra cơ hội để phát triển những sản phẩm du lịch đặc trưng của Côn Đảo.
“Chúng tôi tiếp tục đồng hành cùng chính quyền địa phương và nhân dân đặc khu Côn Đảo để gắn kết sự phát triển của vườn với người dân để bảo tồn minh bạch và hiệu quả. Tập trung vào khoanh nuôi, bảo vệ rừng, phát triển các rạng san hô, rừng ngập mặn…quản lý quy hoạch để giữ được tỷ lệ che phủ xanh trên hòn đảo này”. Ông Pho cho chiết.
Từ góc độ doanh nghiệp và người làm du lịch, khai thác những giá trị tự nhiên cũng là hướng đi quan trọng để đa dạng hóa sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Bà Trần Thanh Thúy, đại diện Hội Du lịch Đặc khu Côn Đảo, cho biết phần lớn du khách đến Côn Đảo hiện vẫn tập trung vào loại hình du lịch tâm linh.
Trong khi đó, những giá trị về rừng, biển, hệ sinh thái và các điểm tham quan tự nhiên vẫn còn nhiều tiềm năng để phát triển.
Cụ thể, tại các khu vực thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo, du khách có thể trải nghiệm nhiều hoạt động gắn với thiên nhiên như lặn ngắm san hô, tham quan khu vực rùa biển lên bãi đẻ trứng, tham gia thả rùa con về biển, câu cá hay cắm trại qua đêm.
“Hiện nay, các hội viên và chính quyền địa phương rất muốn liên kết lại với nhau, muốn kéo thời gian của du khách nghỉ lại Côn Đảo dài hơn để khám quá trên rừng - dưới biển ở Vườn quốc gia. Trong rừng có dây leo, cây cảnh, suối mát rất đẹp mà du khách không có thời gian trải nhiệm. Bây giờ ra các hòn là có nhà nghỉ, có chồi cắm trại để du khách lưu trú để trải nghiệm các hoạt động như câu cá, bơi, lặn ngắm san hô, xem rùa đẻ, thưởng thức ẩm thực.” Bà Thuý chia sẻ thèm.
Cần sự chung tay của cộng đồng
Phát triển du lịch sinh thái nhưng không làm tổn hại đến thiên nhiên là yêu cầu được đặt lên hàng đầu đối với Côn Đảo.
Theo tiến sĩ Vũ Ngọc Long, nguyên Viện trưởng Viện Sinh thái học Việt Nam, Côn Đảo đã được ghi nhận bởi nhiều chương trình, danh hiệu quốc tế liên quan đến bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Trong đó có Ramsar, Danh lục Xanh (IUCN), Công viên Di sản ASEAN và các sáng kiến liên quan đến bảo tồn rùa biển.
Những danh hiệu này là sự ghi nhận đối với các giá trị tự nhiên của Côn Đảo. Đồng thời, đây cũng là cam kết để địa phương tiếp tục duy trì các tiêu chí về môi trường, sinh thái và cộng đồng.
Cũng tiến sĩ Long, những chứng nhận quốc tế không phải là đích đến cuối cùng. Các tiêu chí về bảo tồn sẽ tiếp tục được theo dõi và đánh giá. Vì vậy, để giữ được những giá trị đã được ghi nhận, Côn Đảo cần sự tham gia của cơ quan quản lý, lực lượng bảo tồn, doanh nghiệp, người dân và du khách.
“Cộng đồng nên chung tay cùng bảo vệ Vườn quốc gia Côn Đảo này để có thêm nhiều danh hiệu quốc tế. Du khách có thể đây vì thấy nơi đây có môi trường an toàn, họ phải có trách nhiệm phải bảo vệ để xứng đáng các danh hiệu và có thể nhận thêm nhiều danh hiệu hơn như: Khu vườn di sản an toàn tuyệt đối, nơi đáng mơ ước, đáng sống với môi trường sạch đẹp.” Tiến sĩ Long cho biết thêm.
Từ góc độ quản lý lâm nghiệp, ông Nguyễn Hữu Thiện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng các chứng nhận xanh và bền vững vừa là sự ghi nhận, vừa là cam kết hành động.
Do đó, người dân và du khách cũng cần được tuyên truyền để hiểu rõ hơn về giá trị của hệ sinh thái Côn Đảo và cùng tham gia bảo vệ.
“Để phát triển bền vừng hơn thì ngoài những người đang trực tiếp làm việc, nghiên cứu tại Vườn Quốc gia Côn Đảo thì rất cần tuyên truyền để nhiều người dân, du khách đến đây hiểu, có trách nhiệm bảo vệ, gìn giữ hệ sinh thái rừng này để còn mãi với thời gian, đóng góp giá trị mà chúng ta đang được hưởng và cần được gìn giữ giá trị này.” Ông Thiện nêu quan điểm.
Trong chiến lược phát triển Côn Đảo, TP.HCM định hướng xây dựng nơi đây trở thành “Hòn đảo Xanh - Thông minh - Hiện đại - Nghĩa tình”. Tinh thần xuyên suốt là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá.
Vì vậy, phát triển du lịch gắn với bảo tồn không chỉ là lựa chọn, mà là hướng đi cần thiết để Côn Đảo vừa phát triển kinh tế, vừa gìn giữ hệ sinh thái đặc biệt cho hôm nay và các thế hệ mai sau.