Sơn La: Giá trị văn hóa độc đáo của người Dao hấp dẫn du khách
VOV.VN - Từ những hoa văn tinh xảo được tạo nên bằng sáp ong, những đôi bàn tay khéo léo thêu thùa đến tiếng chuông rộn ràng trong điệu múa truyền thống, nét đẹp văn hóa của đồng bào người Dao ở Sơn La được tái hiện sinh động qua các hoạt động giáo dục và du lịch trải nghiệm.
Tiếng múa chuông rộn ràng, những sắc màu rực rỡ trên trang phục truyền thống, những hoa văn được tạo nên từ sáp ong và đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ Dao… Những nét đẹp văn hóa ấy đã được tái hiện sinh động tại khu Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La. Không chỉ giúp người dân và du khách khám phá những giá trị văn hóa độc đáo, các chương trình giới thiệu nét đẹp văn hóa của đồng bào Dao còn góp phần khơi dậy tình yêu di sản, ý thức gìn giữ và trao truyền bản sắc dân tộc cho thế hệ trẻ.
Chuyến du lịch Tây Bắc của du khách Tomas (Cộng hòa Séc) trở nên thú vị hơn khi được thưởng thức những món ăn truyền thống và tìm hiểu văn hóa của người Dao tại Sơn La: "Hôm nay đến đây chúng tôi rất hạnh phúc khi được trải nghiệm văn hóa của đồng bào, đặc biệt là của người Dao. Những món ăn rất tuyệt vời và mới lạ, như rượu họ đã tự làm vị rất khác, đặc biệt nữa là món thịt chua cuốn với lá mà chúng tôi chưa bao giờ được ăn".
Từ miếng sáp ong được đun nóng, qua bàn tay khéo léo và chiếc bút vẽ chuyên dụng, từng đường nét, hoa văn dần hiện lên trên nền vải. Nghề in hoa văn bằng sáp ong đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ, đặc biệt là khả năng điều chỉnh nhiệt độ để sáp vừa đủ nóng, tạo nên những đường nét tinh tế.
Đã 60 tuổi, bà Tạ Thị Nguyên, nghệ nhân ở phường Vân Sơn, tỉnh Sơn La, vẫn miệt mài với nghề được bà ngoại truyền dạy từ thuở nhỏ. Với bà, giữ nghề không chỉ là gìn giữ một kỹ thuật thủ công mà còn là giữ lại nét đẹp văn hóa của dân tộc mình: "Tôi đang truyền dạy để các cháu sau này tiếp nối nghề in sáp ong, nếu không truyền dạy mà con cháu không biết thì sẽ mất nghề. Chúng tôi vẫn duy trì để bảo tồn nghề của ông cha".
Rộn ràng trong tiếng chuông, nhịp điệu của điệu múa truyền thống, đậm đà hương vị những món ăn dân tộc, không gian trải nghiệm mở ra một bức tranh sinh động về đời sống tinh thần và phong tục tập quán của đồng bào Dao.
Du khách Vương Ngọc Thi (Hà Nội) cho biết thực hành in sáp ong giúp chị hiểu hơn về sự công phu của nghề thủ công truyền thống này: "Trải nghiệm in sáp ong ở đây, tôi thấy những hoạt động tổ chức rất hay, rất cụ thể và ý nghĩa. Các nghệ nhân giới thiệu rất rõ ràng về những công đoạn mà mình phải làm, cũng thấy được sự tỉ mỉ và cẩn thận của người thợ và nghệ nhân ở đây".
Không chỉ thu hút du khách, chương trình còn mang đến cho các em học sinh cơ hội tiếp cận di sản bằng những trải nghiệm trực quan, gần gũi. Từ những điều được chứng kiến, tự tay thực hành, tình yêu và niềm tự hào về văn hóa dân tộc cũng được nuôi dưỡng một cách tự nhiên.
Em Lý Trà My, học sinh Trường Tiểu học Lê Quý Đôn nói: "Hôm nay con đến đây rất vui, được trải nghiệm các nghề truyền thống ông cha. Con rất thích khi được trải nghiệm, xem các điệu múa chuông, xem nghề làm bánh và các nghề truyền thống khác".
Ông Phạm Văn Tuấn, Trưởng phòng Bảo tồn - bảo tàng, Trung tâm Văn hóa - Thể thao tỉnh Sơn La cho biết các hoạt động văn hóa là dịp để những người trực tiếp nắm giữ di sản được gặp gỡ, giới thiệu và truyền dạy các giá trị văn hóa cho cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.
"Những hoạt động này góp phần lan tỏa giá trị di sản văn hóa và đổi mới cách thức hoạt động của bảo tàng. Hôm nay có các nghệ nhân dân tộc Dao ở đây, thì chính những người mà vừa nắm giữ, vừa bảo tồn và phát huy di sản văn hóa sẽ gắn kết với cộng đồng, với giới trẻ và du khách. Các em học sinh khi tham quan các chương trình này cảm nhận được, hiểu hơn về văn hóa Dao, đồng thời cảm thấy tự hào về quê hương đất nước, về dân tộc của mình", ông Phạm Văn Tuấn nói.
Từ những đường nét sáp ong trên nền vải, những chiếc thắt lưng dệt thủ công đến tiếng chuông ngân vang trong điệu múa truyền thống, mỗi nét văn hóa đều mang theo câu chuyện về lịch sử, phong tục và tâm hồn của đồng bào Dao.
Di sản được đưa đến gần hơn với cộng đồng bằng những hoạt động trải nghiệm sinh động, văn hóa không chỉ được gìn giữ mà còn có thêm cơ hội lan tỏa, trở thành sản phẩm hấp dẫn trong quảng bá du lịch địa phương. Hơn hết, qua mỗi lần trải nghiệm, tình yêu di sản lại được bồi đắp, để sắc màu văn hóa Dao tiếp tục được gìn giữ và ngân vang trong đời sống.