Cần cơ chế “thúc” động lực tăng trưởng công nghiệp chế biến, chế tạo

Trong bức tranh chung của nền kinh tế 6 tháng đầu năm, sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực, đóng góp tới 40,35% vào tốc độ tăng tổng giá trị tăng thêm toàn nền kinh tế; trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực tăng trưởng, tăng 10,23%, đóng góp hơn 33%. Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa đạt mục tiêu cả năm đề ra là tăng trưởng từ 12-14%.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì xu hướng phục hồi tích cực trong 6 tháng đầu năm nay, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) ước tăng 9,52% so với cùng kỳ năm trước; riêng tháng 6 tăng 9,63% so với cùng kỳ và tăng 5,1% so với tháng trước, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục cải thiện, đà tăng trưởng được củng cố trong quý II.

Động lực tăng trưởng chủ yếu vẫn đến từ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, với chỉ số sản xuất tăng 9,58%, tiếp tục khẳng định vai trò là khu vực dẫn dắt tăng trưởng công nghiệp. 

Ông Ngô Sỹ Hoài - Phó Chủ tịch kiêm TTK Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết: "Ngành công nghiệp gỗ trong 5 tháng đầu năm nay đã xuất siêu trên 6 tỷ USD, và tại sao xuất siêu nhiều được, là vì chủ yếu chúng ta hiện nay tự túc đến trên 80% nguyên liệu gỗ từ rừng trồng và nông dân trong nước cho nên nhập khẩu nguyên liệu rất ít...".

Các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cũng giữ vai trò chủ đạo trong cơ cấu xuất khẩu với kim ngạch xuất khẩu mặt hàng công nghiệp chế biến, chế tạo ước đạt 187 tỷ USD, chiếm 85% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực như điện tử, máy vi tính và linh kiện, máy móc thiết bị, dệt may, da giày, gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục duy trì quy mô lớn và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng xuất khẩu

Ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm TTK Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết, năm tháng đầu năm 2026 kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt 17,8 tỷ USD và cũng xuất siêu 7 tỷ USD, cũng duy trì mức độ xuất siêu khá, và ngành dệt may cũng là một trong những ngành có tỷ trọng các doanh nghiệp nội địa của Việt Nam chiếm khá cao so với một số ngành khác.

Ví dụ hiện nay về lao động, vốn, doanh thu hàng năm các doanh nghiệp nội địa của Việt Nam trong ngành dệt may chiếm khoảng 40% còn doanh nghiêp FDI chiếm 60%. Tỉ lệ này nếu nhìn sang lĩnh vực điện tử mặc dù phát triển rất mạnh nhưng doanh nghiệp Việt chỉ chiếm khoảng 2-3% còn lại 97-98% là của các doanh nghiệp FDI…

Sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì xu hướng phục hồi trên phạm vi cả nước nhưng lại có sự phân hóa giữa các địa phương. Đến hết 6 tháng đầu năm, mới chỉ có 13/34 địa phương đạt/vượt so với mục tiêu đề ra của cả năm (gồm 12 địa phương vượt mục tiêu và 01 địa phương đạt mục tiêu). Nhóm vượt mục tiêu gồm các địa phương có mức tăng rất cao như Hà Tĩnh 32,8%, Ninh Bình 27,3%, Nghệ An 23%, Thái Nguyên 19,9%, Bắc Ninh 19,5%, cho thấy động lực sản xuất công nghiệp đang tập trung mạnh ở một số trung tâm chế biến, chế tạo, năng lượng và công nghiệp phụ trợ...

Phú Thọ là một tỉnh nổi lên trong bản đồ phát triển thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp tăng mạnh những năm gần đây. Bà Phùng Thị Kim Nga - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh: Sau khi sáp nhập hợp nhất địa giới hành chính, tỉnh Phú Thọ đang hình thành không gian phát triển mới với quy mô kinh tế lớn hơn, hệ thống hạ tầng công nghiệp - logistics - giao thông kết nối ngày càng đồng bộ hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức lại chuỗi sản xuất và mở rộng năng lực xuất khẩu của các doanh nghiệp trên địa bàn. Khu vực sản xuất công nghiệp của tỉnh, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục duy trì tốc độ cao, các ngành hàng chủ lực như điện tử, máy tính, linh kiện, thiết bị công nghiệp công nghệ cao tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, không chỉ đóng góp lớn về kim ngạch xuất khẩu còn là ngành quan trọng tạo nên giá trị gia tăng ngày càng cao cho nền kinh tế tại địa phương".

Bên cạnh đó, đang có 06/34 địa phương tiệm cận mục tiêu và 15/34 địa phương chưa đạt mục tiêu đề ra. Đáng lưu ý, tăng trưởng công nghiệp của TP. Hồ Chí Minh đạt 10,9% và Hà Nội đạt 8,8%, đều chưa đạt mục tiêu đề ra và thấp hơn ngưỡng mục tiêu chung của cả nước, cho thấy hai trung tâm kinh tế lớn vẫn cần thêm động lực từ sản xuất, đơn hàng và khu vực chế biến, chế tạo để hoàn thành mục tiêu cả năm.

Với rất nhiều lợi thế trong phát triển công nghiệp của tỉnh Lâm Đồng chưa được khai thác, tăng trưởng công nghiệp của tỉnh 6 tháng đầu năm 2026 mới đạt 9,74%. Để đạt được tăng trưởng cao và bền vững các ngành công nghiệp nền tảng của đất nước như điện năng và chế biến sâu khoáng sản alumin-nhôm, ông Lê Trọng Yên - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng kiến nghị, về công nghiệp nhôm, Lâm Đồng có khoảng 6,9 tỷ tấn - lớn nhất nước, chiếm 90% về alumin, nếu chúng ta kết nối việc phát triển công nghiệp chế biến sâu về nhôm thì phải cần một nguồn điện rất lớn. Để kích cầu phát triển công nghiệp trong khu vực công nghiệp, điện, chế biên sâu về nhôm cũng cần phải có sự điều tiết một cách rất phù hợp để đảm bảo phát huy tiềm năng, lợi thế...

Một số ngành công nghiệp cơ bản, công nghiệp nền tảng cũng đang cho thấy những áp lực trong tăng trưởng thời gian tới cần được nghiên cứu, có sự điều chỉnh cho phù hợp ở cả góc độ thị trường tiêu thụ lẫn phân ngành cần tập trung đầu tư sản xuất trong mỗi lĩnh vực cụ thể.

Tại Hội nghị xuất khẩu nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng “2 con số” của ngành Công Thương Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng khẳng định: "Hiện nay chúng ta đã vào Top 10 thế giới về công nghiệp thép, tuy nhiên chúng ta đang đối diện với nguy cơ về bẫy giá trị gia tăng thấp. Chúng ta hiện nay đang nhập khẩu các loại thép có chất lượng cao như thép cán nóng v .v nhưng chúng ta xuất khẩu các loại sản phẩm như thép cuộn, thép tấm v .v giá trì thấp. Chính vì vậy, đây là vấn đề trong phát triển công nghiệp nền tảng, và chúng tôi cũng đang có chiến lược đối với lĩnh vực công nghiệp, để xây dựng trong luật về công nghiệp trọng điểm, để hoàn thiện chuỗi giá trị, đặc biệt là đối với các ngành công nghiệp nền tảng".

Bộ Công Thương khẳng định, để đạt tăng trưởng GDP cả năm từ 10% trở lên, tốc độ tăng trưởng công nghiệp cả năm phải đạt từ 12-14%. Điều này cho thấy nhiệm vụ 6 tháng cuối năm là khá nặng nề, đòi hỏi cần tiếp tục triển khai quyết liệt các giải pháp thúc đẩy sản xuất, mở rộng thị trường, bảo đảm cung ứng năng lượng và hỗ trợ doanh nghiệp thời gian tới.

Từ thực tế tăng trưởng công nghiệp tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào khu vực chế biến, chế tạo và một số ngành có tính chu kỳ hoặc định hướng xuất khẩu như kim loại, điện tử, ô tô, đồ gỗ và hóa chất, Bộ Công Thương nhận định, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và nhu cầu tại một số thị trường xuất khẩu lớn chưa phục hồi vững chắc, hoạt động sản xuất công nghiệp trong thời gian tới có thể chịu tác động nếu đơn hàng xuất khẩu suy giảm hoặc chuỗi cung ứng nguyên vật liệu có biến động...

Do vậy, cùng với việc tiếp tục theo dõi sát diễn biến đơn hàng xuất khẩu, tình hình tiêu thụ sản phẩm và biến động giá nguyên, nhiên, vật liệu trên thị trường thế giới để chủ động có giải pháp điều hành phù hợp, Bộ Công Thương đồng thời nhấn mạnh việc thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nhằm củng cố năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp.

Bên cạnh đó, cần có các giải pháp hỗ trợ các ngành phục hồi chậm, thúc đẩy đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và mở rộng thị trường trong nước, qua đó tạo nền tảng để sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng ổn định và bền vững trong các tháng cuối năm 2026.

Sản xuất công nghiệp tăng mạnh, đạt mức cao nhất kể từ năm 2019

VOV.VN - Với mức tăng 10,8% trong 6 tháng đầu năm 2026 - cao nhất kể từ năm 2019, sản xuất công nghiệp đang cho thấy đà phục hồi và mở rộng rõ nét. Ngành chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, trong khi nhiều lĩnh vực sản xuất và sản phẩm công nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số.