Đấu giá vườn sầu riêng: Mở thêm cách kết nối thị trường
VOV.VN - Trong khuôn khổ Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk 2026, lần đầu tiên, sầu riêng được đưa ra đấu giá ngay tại vùng trồng ở xã Krông Pắc, với chất lượng, sản lượng và quy trình sản xuất được doanh nghiệp kiểm chứng trước khi trả giá. Hình thức này mở thêm một cách kết nối thị trường, quảng bá những vùng trồng chất lượng.
Những quả sầu riêng đang lần lượt được cắt xuống từ khu vườn rộng 3,6 ha của bà Hồ Thị Huệ, ở thôn 19/5, xã Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk. Vụ này, gia đình bà thu hơn 90 tấn sầu riêng. Điều khác biệt là trước khi quả được cắt xuống, bà Huệ đã biết giá bán. Toàn bộ sản lượng được doanh nghiệp ký hợp đồng thu mua với giá xô 68.000 đồng/kg. Mức giá này được xác lập tại phiên đấu giá tổ chức ngay vùng nguyên liệu, trong khuôn khổ Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026.
“Chúng tôi hy vọng rằng sản phẩm sẽ được giá như kỳ vọng và hạn chế tình trạng giá cả bấp bênh, thương lái ép giá như thời gian trước đây. Mong rằng những phiên đấu giá này sẽ tiếp tục phát triển để đưa sản phẩm của bà con được bán một cách minh bạch và rõ ràng hơn”, bà Hồ Thị Huệ bày tỏ.
Cùng với vườn bà Huệ, 9 hộ dân khác ở xã Krông Pắc, tổng diện tích hơn 14 ha, được lựa chọn tham gia phiên đấu giá. Đây đều là những vườn sầu riêng Dona có hồ sơ, mã số vùng trồng và thông tin về quy trình sản xuất, vật tư đầu vào, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và điều kiện phục vụ xuất khẩu.
Trước khi bỏ giá, doanh nghiệp được kết nối để trực tiếp đến từng vườn khảo sát. Từ mức khởi điểm 55.000 đồng/kg, sau hai vòng bỏ phiếu, giá trúng đấu giá được xác lập ở 68.000 đồng/kg. Tổng giá trị hợp đồng gần 24 tỷ đồng, cao hơn giá khởi điểm khoảng 4,5 tỷ đồng.
Bà Đinh Thị Hoa, Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Nông nghiệp Nguyên Thuận cho biết, doanh nghiệp quyết định mức giá sau khi trực tiếp đánh giá từng vườn.
“Công ty chúng tôi đã đi khảo sát từng vườn và cảm thấy được là 10 vườn của 10 hộ nông dân đã đạt chất lượng và đạt sản lượng theo Công ty yêu cầu. Bên chính quyền địa phương cũng đã hỗ trợ công ty để có thể tham gia, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và nhà nông có thể kết nối với nhau”, bà Hoa nói.
Điểm đáng chú ý của phiên đấu giá không chỉ ở mức giá 68.000 đồng/kg, mà ở việc thông tin về vùng trồng được đưa vào quá trình giao dịch. Doanh nghiệp được tiếp cận trước với dữ liệu về sản lượng, quy trình sản xuất, chất lượng và khả năng đáp ứng thị trường; người trồng có thêm cơ sở chứng minh giá trị sản phẩm. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với tư duy kinh tế nông nghiệp: Chuyển từ bán sản lượng sang bán chất lượng, dữ liệu và khả năng truy xuất.
Tuy nhiên, một phiên đấu giá chưa thể trở thành cơ chế định giá cho cả ngành hàng. Giá sầu riêng biến động theo mùa vụ, cung - cầu và thị trường xuất khẩu, trong khi đấu giá đòi hỏi kiểm chứng chặt chẽ chất lượng, sản lượng và hồ sơ vùng trồng. Thực tế, Đắk Lắk dự kiến tổ chức 3 phiên với khoảng 200 ha, 4.600 tấn, nhưng cuối cùng chỉ thực hiện được một phiên trực tiếp do mùa thu hoạch sớm. Ông Lại Đức Đại, Chủ tịch UBND xã Krông Pắc, cho rằng đây là một bước thử nghiệm trong quá trình xây dựng chuỗi ngành hàng, tăng kết nối trực tiếp giữa người sản xuất và thị trường.
“Nông dân sẽ được bán không chỉ là sản phẩm mà là bán được giá trị với những thành quả mà họ xứng đáng được hưởng. Chúng tôi cũng mong muốn kết nối giữa thị trường và người sản xuất một cách trực tiếp, nhanh nhất, hiệu quả nhất, mang đến sự hài lòng cho cả các bên bán cũng như bên mua”, ông Lại Đức Đại khẳng định.
Từ thực tế này, đấu giá có lẽ chưa phù hợp để trở thành phương thức tiêu thụ đại trà cho hàng nghìn, hàng chục nghìn tấn sầu riêng mỗi vụ. Nhưng nó có thể trở thành một công cụ xúc tiến thương mại, nhất là với những vườn có chất lượng nổi trội, sản phẩm đồng đều, hồ sơ minh bạch và đáp ứng tốt yêu cầu xuất khẩu.
Đấu giá vào đầu vụ, trong các lễ hội hoặc tuần lễ nông sản, khi đó không nhất thiết nhằm xác lập một mức giá chung cho thị trường. Quan trọng hơn, nó tạo sự chú ý, quảng bá chất lượng và giúp thị trường nhận diện những vùng nguyên liệu tốt.
Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk đánh giá cách làm này tạo thêm động lực để người sản xuất quan tâm hơn đến chất lượng và liên kết chuỗi.
“Cách làm sáng tạo và thiết thực để người nông dân phấn khởi và tạo được những đột phá trong tư duy, từ tổ chức sản xuất nông nghiệp thuần túy thì sẽ chuyển sang tư duy về làm kinh tế nông nghiệp, đặt giá trị về chất lượng sản phẩm lên hàng đầu”, bà Đặng Thị Thủy cho biết.
Một phiên đấu giá chưa thể thay đổi phương thức tiêu thụ của cả ngành hàng. Nhưng nếu tiếp tục hoàn thiện, việc kiểm chứng chất lượng, sản lượng và quy trình sản xuất có thể trở thành nền tảng cho một cách xúc tiến thương mại hiệu quả, nhất là với những vùng trồng, lô hàng chất lượng cao, đáp ứng tốt yêu cầu thị trường.