Dịch chuyển sản xuất - doanh nghiệp cần có khả năng chống chịu cao

Tại Diễn đàn “Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam” diễn ra sáng 18/9, nhiều ý kiến cho rằng, để nắm bắt thời cơ chuyển dịch sản xuất thành giá trị thực chất, DN Việt Nam cần tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, quản trị, nguồn nhân lực, chuyển đổi số, logistics và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Chuyển dịch sản xuất ưu tiên khả năng tạo ra liên kết

Những năm qua, việc nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết giữa DN trong nước với khu vực FDI, được xem là những yếu tố quan trọng để DN Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Mặc dù dòng vốn FDI, đặc biệt từ khu vực Đông Á và Thái Bình Dương tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu, cải thiện liên kết kinh tế và nâng cao hiệu quả thực thi các FTA của Việt Nam, song ThS. Nguyễn Anh Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược cho rằng, tình trạng liên kết giữa DN FDI với DN trong nước còn hạn chế. Do đó, cần chuyển từ tư duy thu hút FDI theo số lượng sang lựa chọn có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và có khả năng tạo liên kết với DN Việt Nam.

“Việt Nam cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực DN tư nhân, logistics, hạ tầng số và năng lượng; tăng cường quản lý rủi ro về xuất xứ, phòng vệ thương mại, đa dạng hóa thị trường và xây dựng hệ sinh thái sản xuất có khả năng chống chịu cao khi tham gia vào dòng chuyển dịch sản xuất”, ông Dương đề xuất.

Coi trọng lĩnh vực công nghiệp luôn là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, TS. Phạm Văn Quân, Phó cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) chỉ rõ, cùng với mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng, vấn đề đặt ra là làm thế nào nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng phần giá trị được tạo ra và giữ lại trong nền kinh tế.

“Khu vực DN FDI hiện chiếm khoảng 79,9% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực DN trong nước chỉ chiếm khoảng 20,1% kim ngạch. Cơ cấu này cho thấy mức độ tham gia của DN Việt Nam vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn hạn chế”, ông Quân thừa nhận.

Trước thực tế này, TS. Phạm Văn Quân cho rằng, Việt Nam cần từng bước chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào gia công, lắp ráp sang phát triển năng lực sản xuất trong nước, trong đó công nghiệp hỗ trợ giữ vai trò quan trọng. “Việc nâng tỷ lệ nội địa hóa không chỉ giúp DN trong nước tăng khả năng cung ứng linh kiện, nguyên vật liệu và sản phẩm đầu vào, còn tạo điều kiện để DN tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn đa quốc gia”, ông Quân nói.

Để thực hiện mục tiêu này, theo ông Quân cần tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là tiếp tục cải cách thể chế, hoàn thiện chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho DN đầu tư, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất. Cùng với đó, tăng cường liên kết giữa khu vực FDI và DN trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển mạng lưới DN cung ứng nội địa và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Ngoài ra, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cần được thúc đẩy mạnh mẽ trong sản xuất công nghiệp. Đây không chỉ là yêu cầu để đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế, còn là cơ hội để DN nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

“Phát triển công nghiệp hỗ trợ là một trong những giải pháp quan trọng để DN Việt Nam nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, gia tăng giá trị sản xuất trong nước và củng cố năng lực tự chủ của nền kinh tế. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới”, TS. Phạm Văn Quân lập luận.

Năng lực DN cần thay đổi để thích ứng

Trước xu hướng dịch chuyển sản xuất toàn cầu, năng lực của các DN Việt Nam càng cần được nâng cao để đáp ứng các tiêu chuẩn mới. Trong đó DN cần hết sức lưu ý, dù có gia tăng nhanh về thương mại và xuất khẩu, nhưng chưa đồng nghĩa với việc DN trong nước được nâng cao tương ứng về vị thế cũng như khả năng tạo giá trị trong chuỗi.

Chính vì thế, theo TS. Đỗ Diệu Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, bên cạnh chất lượng, giá thành sản phẩm, quy mô và độ tin cậy giao hàng, DN ngày càng phải đáp ứng các yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu, dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, sử dụng năng lượng, môi trường, lao động và quản trị rủi ro…

“Bài toán năng lực DN cần thay đổi để thích ứng. DN không chỉ cần tạo ra sản phẩm đạt yêu cầu tại thời điểm giao hàng, còn phải có hệ thống quản trị, quy trình và dữ liệu đủ khả năng chứng minh và duy trì sự phù hợp trong suốt quá trình cung ứng”, bà Hương khuyến nghị.

Với nền kinh tế có độ mở cao và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng như Việt Nam, dịch chuyển sản xuất là cơ hội để thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị. Để năm bắt được cơ hội, đòi hỏi DN phải chủ động nhận diện xu hướng và chuẩn bị năng lực thích ứng. Đây không chỉ là câu chuyện riêng của từng DN, còn là yêu cầu đối với cả hệ sinh thái kinh tế.

Chuyển dịch chuỗi cung ứng: Cơ hội “vàng” để doanh nghiệp thoát bẫy gia công

VOV.VN - Chuyển dịch chuỗi cung ứng là cơ hội để doanh nghiệp Việt có khả năng tham gia trực tiếp vào chuỗi sản xuất, chuỗi giá trị toàn cầu thay vì chỉ thực hiện các công đoạn gia công đơn giản như hiện nay.