Dự án Luật phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa – “bước đệm” để doanh nghiệp bứt phá

Doanh nghiệp nhỏ và vừa  đang cần gì?

Trong 8 tháng năm 2026, cả nước có gần 138,1 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới (tăng 7,7% so với cùng kỳ) với tổng vốn đăng ký đạt gần 1.708,3 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh 36,2%. Nếu tính tổng cả doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động thì bình quân mỗi tháng nền kinh tế đón nhận 25,8 nghìn doanh nghiệp. Tuy nhiên ở chiều ra, bình quân mỗi tháng cũng có tới 19,7 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Tổng số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể trong 8 tháng là hơn 40,8 nghìn, tăng 125,5% so với cùng kỳ. Số doanh nghiệp rời khỏi thị trường tuy là quy luật tất yếu của dòng chảy kinh tế, nhưng thực tế cũng phản ánh những khó khăn của doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay.

Theo ông Trần Văn Thế, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Indel, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang đối mặt với hai nhóm vấn đề chính cần có sự đồng hành của Nhà nước và các Bộ ngành để tháo gỡ đó là những hạn chế nội tại xuất phát từ chính bản thân doanh nghiệp và những rào cản bên ngoài đến từ môi trường kinh doanh.

“Nói về hạn chế nội tại, chủ yếu có 5 vấn đề đang cản trở sự phát triển của khu vực doanh nghiệp, đó là: Quy mô nhỏ và nguồn lực hạn chế là tình trạng phổ biến; trình độ quản trị và năng lực công nghệ còn thấp; thiếu liên kết và hội nhập chuỗi giá trị; chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; văn hóa kinh doanh và ý thức pháp lý còn nhiều bất cập. Ngoài ra, còn có các rào cản từ môi trường kinh doanh bên ngoài có thể kể đến như: Thể chế và chính sách chưa thực sự hoàn thiện, thiếu ổn định và công bằng; thủ tục hành chính còn rườm rà, việc thực thi chính sách thiếu đồng bộ; khả năng tiếp cận nguồn lực như vốn, đất đai và nhân lực chất lượng cao còn rất hạn chế; môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh, chưa bình đẳng; các xu hướng phát triển mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tiêu chuẩn ESG đặt ra thách thức lớn”, ông Thế phân tích.

Điều doanh nghiệp cần và mong muốn nhất chính là sự đồng hành của Nhà nước với những chính sách tạo “điểm tựa”, nhất là trong bối cảnh hiện nay nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, lực lượng doanh nghiệp tư nhân được coi là một động lực quan trọng của nền kinh tế quốc gia.

Ông Phan Đình Tuệ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh (HUBA) cho rằng, doanh nghiệp tư nhân là nhân tố không thể thiếu của nền kinh tế và có những đóng góp rất lớn vào ngân sách Nhà nước hàng năm, cần có sự bình đẳng một cách thực sự, công bằng giữa tư nhân, Nhà nước và các doanh nghiệp FDI về chính sách ưu đãi, chính sách hỗ trợ, không để bình đẳng chỉ mang tính “hình thức” hoặc “khẩu hiệu”. 

“Chính phủ cùng các Bộ ngành cần lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp, để biết doanh nghiệp cần gì, mong gì - từ đó có chính sách phù hợp. Những lĩnh vực nào mà Nhà nước muốn ưu tiên thúc đẩy phát triển thì cần tạo cơ chế như tín dụng với lãi suất ưu đãi; thủ tục cấp phép thuận lợi và những hỗ trợ cần thiết để thúc đẩy. Một khi có đầy đủ các điều kiện đó thì ngành đó, lĩnh vực đó sẽ mạnh lên, còn cơ chế không thuận lợi thì doanh nghiệp sẽ mãi dậm chân tại chỗ, khi thực hiện lại gặp rất nhiều vướng mắc và sau đó chúng ta lại ban hành chính sách để tháo gỡ nhưng rồi vẫn không mang lại hiệu quả”, ông Tuệ nói.

Một đạo luật tốt phải tạo được hệ sinh thái mạnh

Chính phủ đang xây dựng Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa để thay thế cho Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 với những định hướng lớn – đó là chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp gắn với kết quả đầu ra. Đáng chú ý, Luật được thiết kế theo lộ trình nâng cấp doanh nghiệp, từ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp; từ doanh nghiệp siêu nhỏ lên doanh nghiệp nhỏ; từ doanh nghiệp nhỏ lên doanh nghiệp vừa và từ doanh nghiệp vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn. Thước đo chính sách cũng theo đó chuyển từ số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ sang hỗ trợ theo mức độ phát triển của doanh nghiệp và khả năng hấp thụ chính sách. 

Theo TS Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, để xây dựng một đạo luật thực chất, có lợi nhất cho doanh nghiệp cần nắm bắt được nhu cầu của doanh nghiệp và hiểu được họ đang cần những chính sách như thế nào. 

“Điều DNNVV cần nhất là môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, ổn định, chi phí tuân thủ thấp. Chính sách hỗ trợ phải được thiết kế theo năng lực thật của doanh nghiệp (nhỏ, vừa và siêu nhỏ), chứ không thể đặt ra điều kiện, hồ sơ, quy trình giống như đối với doanh nghiệp lớn. Chính sách hỗ trợ DNNVV phải chuyển mạnh từ tư duy xin - cho sang phục vụ và đồng hành. Doanh nghiệp cần được biết rõ mình được hỗ trợ những gì, điều kiện ra sao, nộp hồ sơ ở đâu, thời hạn giải quyết bao lâu, ai chịu trách nhiệm nếu chính sách chậm đi vào thực tế”, ông Nam nói. 

Đối với gần 6 triệu hộ kinh doanh, ông Nam nhận định đây là nguồn lực lớn nhất để hình thành lực lượng doanh nghiệp trong tương lai hướng đến mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế vào năm 2030 và xa hơn là 3 triệu doanh nghiệp vào năm 2045. 

“Chúng ta cần có cách tiếp cận một cách nhân văn và thực tế nhất đối với lực lượng hộ kinh doanh này. Đây là khu vực đã có thị trường, có quan hệ khách hàng, nhưng còn hạn chế về kế toán, pháp lý, quản trị, lao động, hóa đơn, thuế và chuẩn mực báo cáo. Nếu khi họ vừa chuyển đổi lên doanh nghiệp đã phải đối mặt ngay với việc thanh kiểm tra, xử phạt, chi phí tuân thủ thì rất khó để họ mạnh dạn chuyển đổi lên doanh nghiệp. Mục tiêu của Luật không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển, mà phải tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ có thể lớn lên, doanh nghiệp hộ gia đình có thể chính thức hóa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có thể thử nghiệm và khu vực kinh tế tư nhân có thêm nguồn lực để đầu tư dài hạn và bứt phá. Một đạo luật tốt phải tạo được hệ sinh thái kinh tế tư nhân mạnh, chứ không phải chỉ tạo thêm danh mục chính sách hỗ trợ”, ông Nam nhấn mạnh. 

Việc xây dựng Dự án Luật phát triển DNNVV lần này theo hướng thể chế hóa toàn diện Nghị quyết 68 và Nghị quyết 198, chuyển từ “hỗ trợ” sang “kiến tạo phát triển”. Điều này có nghĩa là sự đồng hành của Nhà nước cùng doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở những cuộc đối thoại hay những lời cam kết, mà quan trọng hơn là từng điểm nghẽn, từng kiến nghị được tháo gỡ, giải quyết thông qua các Luật và hệ thống chính sách mang tư duy kiến tạo, dẫn dắt và phát triển.

Sắp có luật riêng giúp người sản xuất và doanh nghiệp "né" rủi ro biến động giá

VOV.VN - Đối với nền kinh tế có tỷ trọng lớn về sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu hàng hóa, việc xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh giúp người sản xuất chủ động bảo vệ mức giá bán dự kiến, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát chi phí đầu vào khi giá hàng hóa biến động.