GDP 9 tháng tăng 9,01%: Động lực tăng trưởng đến từ đâu?

Với GDP 9 tháng tăng 9,01%, nền kinh tế đang có nền tảng tích cực để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cả năm. Tuy nhiên, quý IV sẽ là giai đoạn quyết định khi yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải bảo đảm các động lực từ sản xuất, đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu tiếp tục được củng cố.

Công nghiệp và xây dựng giữ vai trò dẫn dắt

GDP quý III tăng 9,95%, đưa tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%, trong đó công nghiệp - xây dựng tăng 11,21%, dịch vụ tăng 8,69% và nông, lâm nghiệp, thủy sản tăng 4,02%. Riêng công nghiệp - xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng trưởng chung.

Nhìn vào các chỉ số này, Chuyên gia kinh tế Huỳnh Thanh Điền đến từ Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, bức tranh kinh tế có nhiều điểm đáng bàn trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn. Sản xuất được mở rộng cho thấy nhu cầu hàng hoá cao nhưng theo ông Điền, cần nhìn sâu hơn vào bản chất của sự gia tăng sản xuất.

“Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là nhập khẩu tăng rất mạnh. Trong 9 tháng kim ngạch nhập khẩu đạt 453,7 tỷ USD, tăng 36,7%, cao hơn đáng kể mức tăng 24,5% của xuất khẩu. Nhập khẩu tăng trong bối cảnh doanh nghiệp mở rộng sản xuất có thể được xem là tín hiệu tích cực, bởi doanh nghiệp phải nhập nguyên liệu, máy móc và các yếu tố đầu vào để phục vụ sản xuất. Nhưng ở chiều ngược lại, đây cũng là điểm yếu nếu nền kinh tế quá phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài”, ông Điền phân tích.

Do đó ông Điền cho rằng, vấn đề vì thế không chỉ là sản xuất tăng bao nhiêu, mà là giá trị nào được tạo ra ở trong nước. Nếu quá trình mở rộng sản xuất kéo theo nhu cầu lớn đối với hàng hóa, nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu nhưng năng lực cung ứng trong nước không theo kịp, tăng trưởng sẽ khó tạo được hiệu ứng lan tỏa đủ lớn tới doanh nghiệp.

Điều này cũng tương đồng với cảnh báo của Chuyên gia kinh tế Lê Quốc Phương khi nhận thấy, thành tích xuất khẩu tăng mạnh cần được nhìn cùng với cơ cấu xuất khẩu và vai trò của khu vực FDI. Bởi trong 9 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 888 tỷ USD, tăng 30,4%; xuất khẩu đạt 434,3 tỷ USD, còn nhập khẩu đạt 453,7 tỷ USD. Cùng thời gian, vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%.

Theo ông Phương, điểm cần lưu ý là động lực xuất khẩu và công nghiệp hiện vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực FDI, trong khi khả năng tham gia sâu hơn của DN trong nước vào chuỗi sản xuất còn hạn chế. Từ đó, vấn đề được đặt ra không phải phủ nhận đóng góp của FDI, mà làm thế nào để dòng vốn này tạo ra tác động lan tỏa lớn hơn đối với nền kinh tế trong nước.

“Nếu DN FDI mở rộng sản xuất nhưng DN Việt Nam chủ yếu đứng ngoài chuỗi cung ứng, ít tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng cao và khả năng tiếp nhận công nghệ hạn chế, thì dù tăng trưởng GDP cao vẫn chưa đồng nghĩa với việc năng lực nội sinh được nâng lên tương ứng”, ông Phương nhìn nhận.

Áp lực vốn có thể trở thành điểm nghẽn quý IV

Một vấn đề khác được cả hai vị chuyên gia nhấn mạnh đó là vốn cho nền kinh tế. Theo ông Điền, khi các ngân hàng giải ngân lượng vốn lớn cho những dự án trọng điểm, nhu cầu vốn tăng nhanh có thể tạo áp lực lên thanh khoản và mặt bằng lãi suất. Khi chi phí vốn tăng, DN sản xuất sẽ khó mở rộng đầu tư, đặc biệt là những doanh nghiệp có sức khỏe tài chính chưa đủ mạnh.

Thực tế ngay trong đánh giá mới nhất của Chính phủ, DN vẫn còn khó tiếp cận vốn; điều hành tỷ giá và lãi suất chịu sức ép từ bên ngoài.  Bên cạnh kết quả đạt được, việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026 vẫn là thách thức lớn; một số địa phương, kể cả các đầu tàu kinh tế, chưa đạt tốc độ tăng trưởng đề ra.

DN còn khó tiếp cận vốn và điều hành tỉ giá, lãi suất chịu sức ép từ bên ngoài. Trong khi đó năng lực sản xuất, làm chủ công nghệ trong nước còn hạn chế nhưng nhập siêu 9 tháng trên 19 tỷ USD. Giải ngân đầu tư công chưa đồng đều; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số chưa tạo đột phá về năng suất và sức cạnh tranh. Việc sắp xếp trường, lớp, bảo đảm sách giáo khoa, hoàn thiện hệ thống phân phối thuốc, thiết bị y tế còn những vấn đề cần tập trung xử lý.

Chuyên gia Lê Quốc Phương cũng cho rằng, đây là một trong những mâu thuẫn đáng chú ý của mục tiêu tăng trưởng cao, khi nền kinh tế cần thêm vốn để tăng trưởng, nhưng nếu tín dụng tăng nhanh hơn khả năng huy động vốn, lãi suất có thể chịu áp lực và quay trở lại gây khó cho doanh nghiệp. Trong khi đó, đầu tư tư nhân chưa thực sự trở thành một động lực tương xứng. Điều này khiến yêu cầu đặt lên đầu tư công càng lớn.

Theo ông Huỳnh Thanh Điền, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao, đầu tư công có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tạo cầu cho nền kinh tế. Nhưng điều quan trọng không chỉ là chi bao nhiêu, mà là đồng vốn đó tạo ra bao nhiêu năng lực sản xuất mới.

Nếu các dự án hạ tầng lớn tạo được hệ thống nhà thầu chính, nhà thầu phụ và kéo theo DN trong nước tham gia, dòng vốn đầu tư công sẽ không dừng ở công trình mà tiếp tục lan tỏa sang thu nhập, việc làm, sản xuất và tiêu dùng. Ngược lại, nếu đầu tư công tăng nhưng hiệu quả thấp, chi phí lớn mà không tạo thêm năng lực sản xuất, áp lực lạm phát có thể gia tăng.

Chính phủ hiện vẫn đặt trọng tâm vào các động lực truyền thống gồm đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy các động lực mới như kinh tế số, kinh tế xanh và chuyển dịch mô hình tăng trưởng.

Giới chuyên gia khẳng định, chuyển đổi số, nâng năng suất lao động, tăng giá trị gia tăng trong nước, nâng khả năng tham gia chuỗi cung ứng và xây dựng năng lực của DN nội địa mới là những yếu tố quyết định sức tăng trưởng dài hạn. Câu hỏi sau 9 tháng không chỉ là GDP có thể tăng bao nhiêu trong quý IV, còn là tăng trưởng đó đang tạo ra nền tảng gì cho những năm tiếp theo.

Một nền kinh tế có thể đạt tốc độ cao nhờ đầu tư, xuất khẩu và mở rộng sản xuất trong ngắn hạn. Nhưng để duy trì quỹ đạo tăng trưởng dài hạn, theo logic phân tích của các chuyên gia, cần biến những dòng vốn và hoạt động sản xuất hiện tại thành năng lực của DN trong nước, năng suất cao hơn, chuỗi cung ứng sâu hơn và khả năng tự chủ lớn hơn. Hay nói cách khác, bài toán của quý IV không chỉ là chạy nhanh hơn, mà còn là tạo nền tảng để nền kinh tế có thể đi xa hơn.

GDP quý III/2026 tăng 9,95%, công nghiệp và xây dựng tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng

VOV.VN - Theo Cục Thống kê, GDP quý III/2026 ước tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 8,15% của quý I và 8,81% của quý II. Tính chung 9 tháng năm 2026, GDP ước tăng 9,01%, trong đó công nghiệp và xây dựng tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng chủ yếu.