Giảm chi phí logistics, giảm áp lực nhập siêu

Đáng chú ý, phí dịch vụ vận tải và bảo hiểm của hàng hóa nhập khẩu lên tới gần 14,4 tỷ USD. Cán cân nhập siêu dịch vụ 8,21 tỷ USD. Những con số này cho thấy, bài toán cán cân thương mại không chỉ nằm ở xuất khẩu hàng hóa, mà còn ở năng lực cung ứng các dịch vụ phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu. Đây cũng chính là dư địa để nâng cao sức cạnh tranh, giảm phụ thuộc bên ngoài và củng cố nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

Chiến lược phát triển và mục tiêu giảm chi phí logistics

Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2025, chi phí logistics của Việt Nam được ước tính tương đương khoảng 16-17% GDP cao hơn so với nhiều nước trong khu vực. Vì thế, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 đặt ra mục tiêu tiếp tục giảm chi phí logistics và nâng cao vị thế của Việt Nam trên bảng xếp hạng quốc tế.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 chi phí logistics giảm còn dưới 12% GDP, đồng thời hình thành 5-6 trung tâm logistics hiện đại, ngang tầm quốc tế.

Giải pháp cắt giảm chi phí logistics từ góc nhìn doanh nghiệp

Tại hội nghị trao đổi giải pháp giảm chi phí logistics nhằm thúc đẩy xuất khẩu do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, đại diện các hiệp hội, ngành hàng đã chỉ ra rằng, mỗi khâu trong chuỗi đều có thể tạo thêm chi phí. Vì thế, với những ngành có biên lợi nhuận thấp, giảm chi phí logistics có ý nghĩa trực tiếp đối với sức cạnh tranh.

Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, chi phí logistics từ nhà máy đến cảng của ngành dệt may hiện chiếm khoảng 9-10%, trong khi biên lợi nhuận của ngành chỉ khoảng 3-5%. Vì vậy, tiết giảm chi phí logistics có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Từ đặc thù hoạt động của các doanh nghiệp trong ngành, ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam kiến nghị tiếp tục cải thiện hoạt động cảng, thủ tục hải quan, mở rộng danh sách doanh nghiệp được hưởng chế độ ưu tiên hải quan đối với những doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động ổn định và tuân thủ tốt. Đồng thời, cần tăng kết nối đường sắt, đường sông và đường biển để giảm sự phụ thuộc vào đường bộ, qua đó giảm chi phí logistics:

"Thường thì các doanh nghiệp dệt may lớn đều nằm ở vùng xa, nếu chúng ta chỉ dùng đường bộ thì chi phí rất cao, kể cả chi phí cầu đường cũng rất cao. Nhưng nếu chúng ta tận dụng được đường ven biển và đường sông thì đây là cái cần phải đẩy mạnh. Chúng ta thấy rằng tỷ lệ vận tải bằng đường sông và đường biển của chúng ta hiện nay vẫn còn rất thấp... Trong khi đó, chúng ta chủ yếu tập trung vào đường bộ, mà đường bộ thì chi phí đầu tư đã cao rồi, chưa nói đến chi phí cầu đường...”, ông Trương Văn Cẩm nói.

Đồng quan điểm này, bà Nguyễn Thị Thu Liên - Phó Chủ tịch chuyên trách Hiệp hội Dừa Việt Nam đề xuất nên phát triển các tổng kho ngay tại vùng nguyên liệu: "Doanh nghiệp nào cũng mong muốn Nhà nước có thể xây dựng những tổng kho tại các vùng nguyên liệu lớn. Tất nhiên, Nhà nước hay Cục Xuất nhập khẩu không nhất thiết phải trực tiếp bỏ tiền xây dựng, mà có thể có định hướng, chính sách ưu đãi hoặc cơ chế đấu thầu để doanh nghiệp logistics tham gia đầu tư theo một hình thức phù hợp, có thể là Nhà nước và doanh nghiệp cùng làm hoặc có cơ chế hỗ trợ. Như vậy, tại các vùng nguyên liệu Bắc - Trung - Nam, hoặc những nơi tập trung hàng tươi, hoàn toàn có thể hình thành những kho lớn, mang tính chất tổng kho. Khi có hệ thống kho như vậy, đến mùa vụ cao điểm, các doanh nghiệp cũng sẵn sàng thuê để phục vụ nhu cầu bảo quản, tập kết hàng hóa".

Từ câu chuyện thực tế của ngành dệt may hay ngành dừa Việt Nam có thể thấy, để giảm được chi phí logistics cần tổ chức lại mạng lưới logistics. Bởi, nếu hàng hóa vẫn phụ thuộc chủ yếu vào đường bộ, trong khi các tuyến đường sông, đường biển, đường sắt chưa được kết nối hiệu quả với vùng sản xuất, khu công nghiệp và cảng biển thì chi phí logistics rất khó giảm bền vững.

Theo ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, cần xem xét chi phí logistics từ nhiều mắt xích, trước hết là thời gian thông quan. Khi hàng hóa được xử lý và thông quan nhanh, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong tổ chức vận tải, giảm thời gian lưu kho và các chi phí phát sinh. Ông Nguyễn Duy Minh nêu quan điểm nên lựa chọn một số hành lang vận tải và dòng hàng để thí điểm, và việc phát triển các trung tâm logistics không chỉ là xây thêm kho, bãi, mà phải tạo ra giá trị dịch vụ và đặt trung tâm logistics vào đúng nơi có nhu cầu:

“Nói chung, trung tâm logistics phải luôn gắn với vùng nguyên liệu và vùng hàng. Khi Bộ Công Thương xây dựng lại các tiêu chí về trung tâm logistics, tôi đề xuất, bên cạnh các tiêu chí về vật lý, cần quan tâm đến các tiêu chí về giá trị, tức là làm thế nào để gia tăng giá trị tại trung tâm logistics. Bởi dịch vụ logistics không chỉ là quản lý dòng hàng về mặt vật lý, mà còn bao gồm quản lý thông tin và các dịch vụ khác như soi chiếu, kiểm tra và những dịch vụ mà chủ hàng cần. Tất cả những dịch vụ này cần được tập trung tại các trung tâm logistics. Vì vậy, tiêu chí về giá trị là cực kỳ quan trọng", ông Nguyễn Duy Minh nói.

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, muốn giảm thời gian, chi phí logistics thì từng khâu trong chuỗi thủ tục cần được rà soát và cải thiện theo Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam. Bên cạnh các giải pháp nhằm giảm chi phí trong nước, Bộ Công Thương cũng đang chủ trì chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường thế giới.

Ông Trần Thanh Hải mong muốn có chính sách đủ hấp dẫn để hỗ trợ hình thành một trung tâm logistics của Việt Nam ở nước ngoài, có thể tạo thêm động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư: "Tôi nghĩ các doanh nghiệp tiềm năng của Việt Nam không thiếu, và không phải doanh nghiệp Việt Nam không có vốn. Nhưng có thể họ chưa nhìn thấy nhu cầu, chưa nhìn thấy động lực để đầu tư vào lĩnh vực này. Vì vậy, đây chính là khâu cần sự dẫn dắt của Nhà nước. Sự dẫn dắt đó phải đủ để doanh nghiệp thấy được cơ hội và động lực đầu tư. Về phía các cơ quan quản lý nhà nước, chúng tôi cũng xác định đây là hướng đi mà doanh nghiệp đang chờ đợi, từ đó có thêm động lực và quyết tâm để theo đuổi".

Tối ưu hóa năng lực logistics để giảm áp lực nhập siêu

Với kết quả 9 tháng, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam dự kiến có thể đạt trên 1.100 tỷ USD trong cả năm 2026. Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng và ổn định vĩ mô. Tuy nhiên, Quy mô thương mại càng lớn, yêu cầu giảm chi phí logistics, phát triển vận tải đa phương thức, đẩy mạnh chuyển đổi số và logistics xanh càng trở nên cấp thiết.

Phát triển năng lực logistics trong nước không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng sức cạnh tranh, mà còn góp phần giảm nhu cầu nhập khẩu dịch vụ, qua đó giảm áp lực nhập siêu, tăng giá trị gia tăng giữ lại trong nền kinh tế và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững hơn.

Bắc Ninh tăng trưởng GRDP 11,81%, đứng thứ 4 cả nước sau 9 tháng

VOV.VN - Sau 9 tháng năm 2026, GRDP của Bắc Ninh tăng 11,81% so với cùng kỳ, đứng thứ 4 trong 34 tỉnh, thành phố cả nước. Công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng và xuất nhập khẩu tiếp tục là những động lực quan trọng giúp địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng cao.