Gỡ điểm nghẽn để doanh nghiệp được “khai tử” êm thuận

Khi một doanh nghiệp phá sản, không còn hoạt động, việc khép lại một pháp nhân tưởng như đơn giản. Nhưng thực tế, không ít doanh nghiệp đã dừng kinh doanh nhiều năm vẫn chưa hoàn tất thủ tục giải thể, phá sản do còn vướng nghĩa vụ thuế, hồ sơ hoặc tình trạng mã số thuế. 

Gỡ điểm nghẽn thủ tục để doanh nghiệp “rời thị trường” đúng luật

Năm 2012, Công ty của chị Hoàng Thanh Hà, hoạt động trong lĩnh vực giáo dục tại Hải Phòng, ngừng kinh doanh. Sau 14 năm, khi xác định không còn nhu cầu hoạt động trở lại, mới đây chị đã làm thủ tục giải thể. Nhưng có đi vào chi tiết, chị Hà mới thấy các thủ tục không đơn giản, đặc biệt là nghĩa vụ thuế, chi phí tuân thủ phát sinh.

Điều chị Hà mong muốn lúc này là được tạo điều kiện thuận lợi để hoàn tất các nghĩa vụ, chính thức rút khỏi thị trường:  "Chúng tôi mong muốn đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện được đóng thuế để hoàn thành nghĩa vụ, chúng tôi đóng lúc nào thì tạo điều kiện cho chúng tôi.”

Câu chuyện của chị Hà không phải trường hợp cá biệt. Nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục pháp lý.

Chị Tạ Thị Tâm, chủ doanh nghiệp sản xuất bao bì, nộp hồ sơ giải thể từ năm 2020, được chấp thuận, nhưng nhưng đến nay vẫn vướng ở khâu kiểm tra nghĩa vụ thuế và chấm dứt mã số thuế. Chị mong có một cơ chế tự động, không cần cấp phép để được “khai tử” doanh nghiệp:

“Nếu doanh nghiệp nào không phát sinh doanh thu, không có nguy cơ trục lợi chính sách, hóa đơn... thì nên có cơ chế tự động giải thể, đóng mã số thuế. Rất mong cơ quan quản lý nhà nước lắng nghe và có chính sách hợp lý để luật được đơn giản hóa và dễ dàng thực thi.”

Theo quy định hiện hành, để một doanh nghiệp chính thức chấm dứt hoạt động, việc hoàn tất nghĩa vụ thuế là tiên quyết. Với những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, nếu không chủ động xử lý các nghĩa vụ tồn tại, các khoản phạt, tiền chậm nộp hoặc chi phí liên quan có thể tiếp tục trở thành rào cản.

Luật sư Trần Sỹ Tiến, Giám đốc Công ty Luật Hà Nội VDT, cho rằng đây là một trong những điểm nghẽn cần được tháo gỡ trong quá trình giải thể doanh nghiệp: “Đóng lại một doanh nghiệp cần phải hiểu và tháo gỡ được những thủ tục hành chính cũng như thủ tục thuế, ví dụ như đóng mã số thuế. Đặc biệt là quy trình bắt buộc doanh nghiệp ngừng hoạt động lâu năm phải có hình thức khôi phục lại mã số thuế rồi mới được đóng công ty. Như vậy có nghĩa là người ta đã không còn sức lực để hoạt động nữa rồi nhưng vẫn phải yêu cầu người ta khôi phục lại sự sống để làm thủ tục đóng lại. Quy định này cũng có thể làm phát sinh các khoản phạt. Nếu như vậy sẽ khiến doanh nghiệp nhiều lúc có tâm lý bỏ mặc pháp nhân thay vì rời thị trường một cách đúng trình tự, thủ tục.”

Không hoàn tất thủ tục cũng đồng nghĩa doanh nghiệp chưa thực sự khép lại vòng đời pháp lý của mình. Thời gian kéo dài có thể khiến hồ sơ, chứng từ cũ khó tập hợp; tài sản doanh nghiệp tiếp tục hao mòn, mất giá; trong khi người đại diện theo pháp luật vẫn phải đối mặt với những trách nhiệm liên quan đến pháp nhân chưa được chấm dứt.

Ra, vào thị trường cũng cần một "lối đi" rõ ràng

Ở góc độ quản lý, những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng vẫn tồn tại trên hệ thống cũng khiến việc thống kê, đánh giá quy mô và sức khỏe khu vực doanh nghiệp chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Theo ông Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, cần tiếp tục rà soát quy trình để giảm những khâu không còn phù hợp với doanh nghiệp đã dừng hoạt động trong thời gian dài:

“Nếu có thể làm những thủ tục rút gọn, ví dụ chỉ xác định những khoản nghĩa vụ bắt buộc doanh nghiệp phải đóng đúng là còn thiếu, chưa đóng thì phải đóng, còn lại những vấn đề liên quan đến xử phạt hoặc thanh tra phức tạp lại hồ sơ thuế của các doanh nghiệp trong một thời gian dài thì nên cắt gọn hoặc rút gọn hoặc nếu như đó là tự động”.

Đề xuất này đặt vấn đề cải cách hành chính theo hướng phân loại rõ từng trường hợp. Doanh nghiệp thực sự không còn hoạt động, đã kê khai và hoàn thành nghĩa vụ thì cần được xử lý nhanh; ngược lại, với trường hợp còn nghĩa vụ tài chính hoặc có dấu hiệu vi phạm, cơ quan quản lý vẫn phải kiểm tra và xử lý theo quy định.

Đây cũng là hướng mà ngành Thuế đang triển khai thông qua việc làm sạch dữ liệu mã số thuế, đồng thời hỗ trợ người nộp thuế quay trở lại hoàn tất thủ tục. Mục tiêu là đưa những doanh nghiệp đã thực sự chấm dứt hoạt động về đúng trạng thái pháp lý, đồng thời tạo điều kiện cho những doanh nghiệp vẫn có nhu cầu kinh doanh được tiếp tục hoạt động.

Bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng ban Ban Nghiệp vụ Thuế, Cục Thuế phân tích: “Khi người nộp thuế đã có hồ sơ đến cơ quan thuế, đã hoàn thành nghĩa vụ của mình với ngân sách nhà nước thì thời gian giải quyết, chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với người nộp thuế chỉ trong vòng 3 ngày làm việc”.

Bà Nguyễn Thị Thu khẳng định, cơ quan thuế đã tổng hợp đầy đủ các vướng mắc thực tế phát sinh liên quan đến nghĩa vụ kê khai tồn đọng cũng như các khoản nợ thuế của các doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh từ lâu. Đồng thời, ngành thuế đã đề xuất các giải pháp tháo gỡ trình các cấp có thẩm quyền xem xét. Mục tiêu là tạo cơ chế linh hoạt, thuận lợi nhất để doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ, chính thức khép lại hoặc yên tâm quay trở lại hoạt động kinh doanh.

Cục Thuế cũng đã có hướng dẫn cụ thể 6 bước với các doanh nghiệp từ rà soát tình trạng mã số thuế, nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế, hoàn tất nghĩa vụ đến nộp hồ sơ giải thể và theo dõi kết quả cuối cùng. Chi tiết quý vị thính giả có thể theo dõi trên website vovgiaothong.vn.

Có thể nói, ra vào thị trường cũng cần một lối đi rõ ràng. Với doanh nghiệp, đó là chủ động hoàn tất nghĩa vụ thuế, hồ sơ và các thủ tục theo quy định, thay vì để tình trạng ngừng hoạt động kéo dài. Với cơ quan quản lý, đó là tiếp tục tháo gỡ những điểm còn vướng mắc, số hóa và kết nối dữ liệu để việc xử lý ngày càng nhanh, minh bạch hơn.

Khi một doanh nghiệp đã thực sự kết thúc hoạt động được giải quyết dứt điểm, không chỉ chi phí và trách nhiệm pháp lý được khép lại, mà dữ liệu về khu vực doanh nghiệp cũng sát hơn với thực tế, góp phần tạo lập một môi trường kinh doanh minh bạch và hiệu quả.

Chuyên gia: Cần tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế, chính sách cho doanh nghiệp

VOV.VN - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến sửa đổi Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa 2017 nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách cho doanh nghiệp. Chuyên gia kinh tế cho rằng, chính sách hỗ trợ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi dễ tiếp cận, gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thực thi minh bạch.