Doanh nhân Việt Nam cần lực đẩy chính sách để "vươn ra biển lớn"

Doanh nhân vẫn còn “nhiều khó”

Nghị quyết số 41-NQ/TW (ban hành 10/10/2023) về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới; Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân (ban hành 4/5/2025) đều đã khẳng định rất rõ ràng và cụ thể vai trò, vị trí cũng như trách nhiệm của doanh nhân. Các Nghị quyết cũng yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, doanh nhân. Chú trọng bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ doanh nhân có đạo đức, bản lĩnh, trí tuệ; phát triển đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, có tinh thần yêu nước, tự tôn dân tộc, khát vọng cống hiến...

Cả nước hiện có trên 1 triệu doanh nghiệp, khoảng 6 triệu hộ kinh doanh và trên 36.000 hợp tác xã đang hoạt động... Điều đó cho thấy đội ngũ doanh nhân của nền kinh tế rất đông đảo, theo ông Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê, Bộ Tài chính), đội ngũ doanh nhân Việt Nam đã và đang phát triển mạnh về số lượng, có tinh thần và ý chí tự lực, tự cường, cống hiến cho dân tộc, ngày càng khẳng định vai trò và đóng góp quan trọng trong quá trình xây dựng, phát triển đất nước. Tuy vậy, cộng đồng doanh nhân vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản trong chính sách và thực thi chính sách.

“Mặc dù Nhà nước đã có những đột phá về cải cách thể chế, hoàn thiện môi trường pháp lý về đầu tư kinh doanh với nhiều kết quả đáng khích lệ, song hệ thống pháp luật và thực thi pháp luật vẫn chưa minh bạch, thiếu cụ thể và không ổn định. Đa số doanh nghiệp không dự đoán được việc thay đổi của cơ chế, chính sách và thực thi pháp luật của bộ máy quản lý nhà nước. Luật pháp kinh doanh bị hành chính hóa, can thiệp, gây rào cản, kìm hãm hoạt động của doanh nghiệp”, ông Lâm nói.

Nhìn thẳng vào thực tế, đội ngũ doanh nhân Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều thách thức như quy mô doanh nghiệp nhỏ; năng lực tài chính, khoa học công nghệ, quản trị, đổi mới sáng tạo còn hạn chế; khả năng tiếp cận nguồn lực gặp nhiều rào cản. Không ít doanh nhân vẫn mang tâm thế “phòng thủ”, thận trọng khi quyết định đầu tư do những biến động của môi trường kinh doanh và rủi ro chính sách. Nếu đội ngũ doanh nhân “chỉ đông thì chưa đủ, mà còn phải mạnh về chất”, bà Nguyễn Thị Khuyên, Giám đốc Công ty TNHH Nasaki Việt Nam (Lào Cai) cho rằng, doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam không thiếu khát vọng nhưng đang thiếu điểm tựa chính sách đủ mạnh và đủ ổn định.

“Doanh nhân luôn lấy lợi ích quốc gia, cộng đồng, người lao động làm nền tảng. Kiên trì xây dựng thương hiệu Việt bằng chất lượng và uy tín thực sự dù con đường đó có dài và khó. Vì vậy, chúng tôi rất cần những trợ lực cốt lõi từ phía Nhà nước, Chính phủ đó là: Môi trường chính sách minh bạch, nhất quán và dài hạn vì doanh nghiệp rất lo lắng nếu cơ chế, chính sách thay đổi giữa chừng, một quyết định đầu tư là chiến lược/bài toán dài hạn tầm nhìn 10-20 năm của doanh nghiệp và không thể xoay theo sự ngắn hạn của chính sách. Được tiếp cận vốn trung - dài hạn với chi phí hợp lý, nhất là với doanh nghiệp có chi phí đầu tư lớn hiện vẫn đang phải tự xoay vòng vốn. Có cơ chế công bằng giữa doanh nghiệp tư nhân, Nhà nước và doanh nghiệp FDI. Cuối cùng doanh nghiệp tư nhân cần được nhìn nhận đúng nghĩa là lực lượng nòng cốt của nền kinh tế”, bà Khuyên cho hay.

Thể chế kiến tạo – doanh nhân “vươn mình”

Đất nước đang bước vào chặng đường mới với những mục tiêu phát triển đầy tham vọng và thách thức. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, nền kinh tế cần đội ngũ doanh nhân giỏi, doanh nghiệp mạnh, đủ sức tạo động lực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đặt mục tiêu đến 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế. Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10-12%, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế; đóng góp khoảng 55-58% GDP; 35-40% ngân sách nhà nước... Điều này cũng có nghĩa là trọng trách đóng góp vào mục tiêu chung của nền kinh tế đối với đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp rất to lớn.

Tiến sĩ Trần Văn Thế, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển INDEL cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng đồng bộ, minh bạch và ổn định, đặc biệt trong các lĩnh vực doanh nghiệp đang gặp nhiều vướng mắc như đầu tư, đất đai, tín dụng và hợp tác công tư. Đối xử bình đẳng với mọi thành phần kinh tế, loại bỏ cơ chế “xin - cho” và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp tư nhân trong các lĩnh vực trước đây vốn là “sân chơi” của khu vực nhà nước.

“Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính một cách thực chất giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ, xử lý nghiêm hiện tượng nhũng nhiễu doanh nghiệp, duy trì cơ chế phản ứng chính sách nhanh, kịp thời. Chính phủ cần cải thiện khả năng tiếp cận các nguồn lực cho doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là vốn, đất đai và nhân lực chất lượng cao. Nhà nước cần ban hành cơ chế ưu đãi thuế, tài trợ tài chính và tư vấn kỹ thuật cho doanh nghiệp tiên phong trong R&D, công nghệ xanh, ESG; đồng thời phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cấp địa phương kết nối doanh nghiệp-viện-trường-nhà đầu tư. Thúc đẩy mạnh mẽ các mô hình liên kết doanh nghiệp từ cụm ngành đến chuỗi cung ứng nội địa có sự hỗ trợ tài chính từ nhà nước; tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các dự án đầu tư công và chuỗi cung ứng công nghiệp quốc gia. Xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ doanh nhân có năng lực và bản lĩnh đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới”, Tiến sĩ Trần Văn Thế nói.

Một nền kinh tế phát triển bền vững không thể thiếu đội ngũ doanh nhân có năng lực, bản lĩnh. Vì vậy, cải cách thể chế, môi trường đầu tư kinh doanh chính là “điểm tựa” vững cho doanh nghiệp, doanh nhân phát triển, theo T.S Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh, cải cách thể chế là chìa khóa then chốt để thúc đẩy doanh nghiệp, doanh nhân “vươn mình” và nền kinh tế bứt phá. 

“Thể chế pháp lý phải thực sự đóng vai trò kiến tạo phát triển, vừa bảo đảm kỷ cương minh bạch, vừa khơi thông mọi nguồn lực, nuôi dưỡng tinh thần doanh nhân và bảo vệ doanh nhân trước mọi rủi ro không đáng có trên cơ sở bảm đảm và bảo vệ hiện hữu quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, tự do hợp đồng và sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế. Tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, thuận lợi, khơi thông các nguồn lực; khuyến khích đầu tư dài hạn, tinh thần khát vọng cống hiến, dám nghĩ, dám làm...”, T.S Trường Sơn nêu quan điểm.

Đội ngũ doanh nhân là lực lượng nòng cốt góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và thúc đẩy tăng trưởng đất nước. Để doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh, vươn ra thị trường quốc tế, việc hoàn thiện chính sách, pháp luật, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, minh bạch và bình đẳng là điều kiện quan trọng. Đây cũng là điểm tựa quan trọng để doanh nhân yên tâm đầu tư dài hạn, phát huy bản lĩnh, khơi dậy khát vọng cống hiến và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế.

Tạo môi trường kinh doanh tin cậy để giữ chân doanh nghiệp

VOV.VN - Sau hơn 1 năm thực hiện Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường và doanh nghiệp gia nhập thị trường chênh nhau không nhiều. Điều này khiến mục tiêu đạt 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 đứng trước áp lực lớn.