Hội nghị thượng đỉnh: EU trước phép thử đồng thuận
VOV.VN - Ngày 15/10, Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) khai mạc tại Brussels, Bỉ, trong bối cảnh 27 nước thành viên phải cùng lúc xử lý hàng loạt sức ép từ giá năng lượng tăng cao, bất đồng về ngân sách, quan hệ thương mại với Trung Quốc và những diễn biến mới liên quan cuộc xung đột Ukraine.
Khi lợi ích và ưu tiên giữa các thành viên EU còn khác biệt, khả năng tìm được tiếng nói chung đang trở thành một trong những vấn đề đáng chú ý nhất tại hội nghị lần này.
Một trong những sức ép cấp bách là giá năng lượng. Giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng, trong khi giá khí đốt lên mức cao nhất kể từ mùa Đông năm 2022 và lượng khí dự trữ thấp hơn mức trung bình. Italy và Hy Lạp đề nghị nới lỏng các quy định tài khóa để chính phủ có thêm dư địa hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, một số nước lo ngại điều này có thể khuyến khích tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và làm chậm quá trình chuyển đổi xanh.
Trong khi đó, ở lĩnh vực thương mại, EU vừa ghi nhận những kết quả bước đầu sau các cuộc tiếp xúc với Trung Quốc về xe hybrid, đất hiếm, nam châm vĩnh cửu và khả năng tiếp cận thị trường. Nhưng EU đồng thời cũng muốn tăng cường các công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ doanh nghiệp châu Âu trước tình trạng mất cân bằng thương mại. Thông điệp cứng rắn này được Thủ tướng Đức Friedrich Merz đưa ra ngay trước thềm hội nghị, khi ông cho rằng châu Âu cần có khả năng phản ứng nhanh hơn trước những hành vi thương mại mà EU cho là không công bằng.
“Chúng ta sẽ không còn khoanh tay đứng nhìn khi các quốc gia khác gây tổn hại đến nền kinh tế của chúng ta thông qua các khoản trợ cấp lớn, thao túng tiền tệ, dư thừa năng lực sản xuất và các chiến lược định giá mang tính gây hấn. Chúng ta sẽ không còn khoanh tay đứng nhìn nữa”, Thủ tướng Đức nói.
Không chỉ thương mại và năng lượng, bài toán đồng thuận còn nằm ở ngân sách dài hạn. Đề xuất ngân sách EU giai đoạn 2028-2034 đang vấp phải những khác biệt đáng kể. Nhóm các nước chủ trương tiết kiệm muốn cắt giảm sâu hơn, trong khi nhóm ủng hộ chính sách gắn kết cho rằng mức cắt giảm hiện nay đã quá lớn. Các nước cũng chưa thống nhất về những nguồn thu mới cho ngân sách chung.
Về an ninh, các nhà lãnh đạo dự kiến tái khẳng định sự ủng hộ đối với Ukraine, trong bối cảnh những diễn biến mới trong quan hệ Mỹ - Nga đặt EU trước yêu cầu phải vừa duy trì hỗ trợ Ukraine, vừa bảo đảm vai trò của mình trong các nỗ lực giải quyết xung đột.
Phát biểu trước báo giới, Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten kêu gọi các nước châu Âu tăng cường hỗ trợ Ukraine, cho rằng nhiều quốc gia trong khối vẫn chưa làm đủ: “Chúng tôi sát cánh cùng người dân Ukraine; họ cần thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ người dân của mình. Tôi kêu gọi tất cả các nhà lãnh đạo châu Âu hãy nỗ lực hơn nữa về mặt tài chính, quân sự cũng như các lĩnh vực khác, bởi nhiều quốc gia châu Âu hiện đang tụt hậu trong việc hỗ trợ Ukraine”.
Từ năng lượng, thương mại đến ngân sách và an ninh, những khác biệt về lợi ích đang đặt 27 nước thành viên trước một bài toán không dễ giải. Trong khi các nước phải xử lý những sức ép trước mắt, EU đồng thời muốn duy trì các mục tiêu dài hạn như chuyển đổi xanh, củng cố năng lực cạnh tranh và tăng cường vai trò của khối trong các vấn đề an ninh.
Vì vậy, hội nghị thượng đỉnh lần này không chỉ là nơi các nhà lãnh đạo EU bàn về từng vấn đề cụ thể. Đây còn là phép thử đối với khả năng tìm kiếm đồng thuận của một liên minh đang phải đối mặt với nhiều sức ép kinh tế và địa chính trị cùng lúc.