Kinh tế tư nhân chưa “cất cánh”, nút thắt lớn nhất ở đâu?

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV), TS. Trần Xuân Lượng, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Bất động sản Việt Nam đã chỉ ra những điểm nghẽn, giải pháp giúp doanh nghiệp bứt phá.

PV: Thưa ông, đâu là những rào cản lớn nhất đang cản trở khu vực kinh tế tư nhân?

TS. Trần Xuân Lượng: Có thể nói, khu vực kinh tế tư nhân ở nước ta đã có bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây, nhưng vẫn còn nhiều rào cản. Trước hết là rào cản về thể chế và thủ tục hành chính. Nhiều doanh nghiệp phản ánh rằng các quy định còn chồng chéo, thiếu thống nhất, khiến họ mất nhiều thời gian và chi phí để tuân thủ.

Thứ hai là khó khăn trong tiếp cận vốn. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, chiếm đa số trong khu vực tư nhân, thường khó vay vốn do thiếu tài sản đảm bảo hoặc hồ sơ tài chính chưa đủ mạnh. Ngoài ra, vấn đề đất đai, mặt bằng sản xuất cũng là một trở ngại lớn. Cuối cùng là hạn chế về năng lực quản trị, công nghệ và nguồn nhân lực, khiến nhiều doanh nghiệp chưa thể mở rộng quy mô hoặc nâng cao sức cạnh tranh.

PV: Ông đánh giá như thế nào về hiệu quả của các chính sách hiện nay trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân phát triển?

TS. Trần Xuân Lượng: Trong thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách nhằm hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, như cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ khởi nghiệp, ưu đãi thuế cho một số lĩnh vực, hay các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Những chính sách này đã tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi hơn so với trước đây.

Tuy nhiên, hiệu quả thực thi vẫn chưa đồng đều. Một số chính sách còn mang tính hình thức hoặc chưa đi vào thực tế. Doanh nghiệp ở địa phương, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, đôi khi chưa tiếp cận được các chính sách hỗ trợ do thiếu thông tin hoặc thủ tục phức tạp. Ngoài ra, việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý đôi khi chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”. Vì vậy, bên cạnh việc ban hành chính sách, cần đặc biệt chú trọng khâu triển khai và giám sát thực hiện.

PV: Theo ông, cần có những cơ chế, chính sách nào để doanh nghiệp tư nhân mạnh dạn đầu tư, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh?

TS. Trần Xuân Lượng: Theo tôi, có ba nhóm giải pháp quan trọng. Thứ nhất là tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch, ổn định và dễ dự đoán. Khi doanh nghiệp có niềm tin vào môi trường kinh doanh, họ sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn.

Thứ hai là tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, đặc biệt là vốn, đất đai và thông tin thị trường. Một “nút thắt” lớn của doanh nghiệp tư nhân hiện nay là khó tiếp cận đất đai, đặc biệt do cơ chế qua trung gian trong các khu, cụm công nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa hầu như không thể tiếp cận trực tiếp quỹ đất sạch mà phải thuê lại từ chủ đầu tư hạ tầng với chi phí cao. Trong khi đó, diện tích phân lô thường quá lớn (từ 1 ha trở lên), vượt khả năng tài chính và nhu cầu thực tế.

Không có mặt bằng phù hợp, nhiều doanh nghiệp buộc phải sử dụng đất không đúng mục đích, dẫn đến rủi ro pháp lý, bị xử phạt và khó phát triển lâu dài. Chỉ khi tháo gỡ được rào cản đất đai và giảm khâu trung gian, doanh nghiệp mới có điều kiện phát triển bền vững.

Thứ ba là khuyến khích đổi mới sáng tạo thông qua chính sách ưu đãi về thuế, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, cũng như thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học. Ngoài ra, cần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh mẽ để hỗ trợ các doanh nghiệp mới phát triển.

PV: Trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế, doanh nghiệp tư nhân cần chuẩn bị những gì để tận dụng cơ hội phát triển?

TS. Trần Xuân Lượng: Trước hết, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, coi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không chỉ là xu hướng mà là yêu cầu bắt buộc để tồn tại và phát triển. Việc ứng dụng công nghệ số sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí và tiếp cận khách hàng tốt hơn.

Thứ hai, doanh nghiệp cần đầu tư vào nguồn nhân lực. Nhân lực có kỹ năng số, hiểu biết về công nghệ và có khả năng thích ứng nhanh sẽ là yếu tố quyết định thành công.

Thứ ba, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng sản phẩm, tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt là các tiêu chuẩn về môi trường và phát triển bền vững. Nếu làm tốt điều này, doanh nghiệp không chỉ giữ vững thị trường trong nước mà còn có thể mở rộng ra thị trường quốc tế.

Cuối cùng, doanh nghiệp nên chủ động tìm kiếm cơ hội hợp tác, liên kết với các đối tác trong và ngoài nước để học hỏi kinh nghiệm và mở rộng thị trường.

PV: Ông kỳ vọng khu vực kinh tế tư nhân sẽ đóng góp như thế nào vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới, và cần thêm những động lực chính sách nào để hiện thực hóa mục tiêu đó?

TS. Trần Xuân Lượng: Tôi kỳ vọng khu vực kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục là một trong những động lực quan trọng nhất của tăng trưởng kinh tế. Với sự năng động và khả năng thích ứng nhanh, khu vực này có thể đóng góp lớn vào việc tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Trong thời gian tới, nếu được tạo điều kiện thuận lợi, kinh tế tư nhân có thể đóng góp ngày càng lớn vào GDP và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, cần có những động lực chính sách mạnh mẽ hơn.

Cụ thể, cần tiếp tục cải cách thể chế một cách quyết liệt, giảm bớt rào cản kinh doanh. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế số và kinh tế xanh. Ngoài ra, việc xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, không phân biệt giữa các thành phần kinh tế cũng là yếu tố rất quan trọng.

Tôi tin rằng, nếu những chính sách này được triển khai hiệu quả, khu vực kinh tế tư nhân sẽ phát huy hết tiềm năng và đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế đất nước.

PV: Xin cảm ơn ông!

Kinh tế tư nhân đánh thức tiềm năng vùng biên Đồng Tháp

VOV.VN - Từ những xưởng may tạo việc làm cho lao động địa phương đến nhà máy chế biến nông sản quy mô lớn, các doanh nghiệp tư nhân đang từng bước mở lối tăng trưởng cho vùng biên Đồng Tháp.