Chính quyền Trump gỡ “rào cản” với năng lượng hóa thạch

Nới quy định với nhà máy điện khí than

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) ngày 14/9 thông báo bãi bỏ các quy định hạn chế phát thải khí nhà kính đối với các nhà máy điện chạy bằng than và khí đốt tự nhiên. Đây được coi là một động thái đảo ngược đáng kể chính sách môi trường được xây dựng qua nhiều đời Tổng thống tiền nhiệm. EPA đồng thời đề xuất một quy định riêng nhằm ngăn các chính quyền tương lai áp dụng trở lại các biện pháp kiểm soát khí nhà kính đối với ngành điện. Đề xuất này dự kiến được hoàn tất vào năm tới.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump cho rằng các quy định trước đây làm tăng chi phí tuân thủ đối với các nhà máy điện. EPA ước tính việc bãi bỏ quy định thời chính quyền Tổng thống Joe Biden sẽ giúp ngành điện tiết kiệm hơn 300 tỷ USD chi phí. Ngoài ra, việc duy trì các nhà máy điện than hiện có sẽ giúp tăng độ tin cậy của lưới điện và giúp giảm chi phí đối với người tiêu dùng.

Tại cuộc họp báo bên lề Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng G20, Bộ trưởng EPA Lee Zeldin cũng cho biết việc cắt giảm các thủ tục và quy định sẽ tạo nguồn vốn cho việc xây dựng thêm cơ sở sản xuất điện, đáp ứng nhu cầu năng lượng đang tăng nhanh từ các trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và ngành sản xuất công nghệ cao của nước Mỹ.

Đảo ngược chính sách thời Obama, Biden

Động thái mới của EPA đánh dấu sự thay đổi rõ rệt so với hướng tiếp cận của hai chính quyền Dân chủ gần đây. Dưới thời Tổng thống Barack Obama, chính quyền Mỹ bắt đầu xây dựng các chính sách nhằm hạn chế phát thải khí nhà kính từ ngành điện. Định hướng này tiếp tục được Tổng thống Joe Biden thúc đẩy với mục tiêu giảm phát thải và chuyển đổi hệ thống năng lượng.

Năm 2024, EPA dưới thời ông Biden ban hành quy định yêu cầu các nhà máy điện than và một số nhà máy điện khí đốt mới phải áp dụng công nghệ thu giữ khí thải hoặc đối mặt với khả năng đóng cửa. Theo tính toán của chính quyền Biden, quy định này có thể giúp giảm khoảng 1 tỷ tấn khí nhà kính vào năm 2047. Các yêu cầu về kiểm soát phát thải cũng được thiết kế nhằm hỗ trợ những nguồn điện tái tạo như điện gió và điện mặt trời trở nên hấp dẫn hơn về mặt kinh tế.

Tuy nhiên, sau khi trở lại Nhà Trắng năm 2025, ông Trump nhanh chóng đảo chiều chính sách khí hậu. Chính quyền mới cho rằng các quy định thời Obama và Biden tạo thêm gánh nặng cho ngành năng lượng, hạn chế sản xuất điện và gây bất lợi cho nền kinh tế.

EPA dưới thời ông Trump đã nhắm tới gần 30 quy định về môi trường ngay từ đầu nhiệm kỳ. Tháng 2 năm nay, chính quyền Trump cũng hủy bỏ một kết luận khoa học được đưa ra từ năm 2009 về việc khí carbon dioxide (CO2) và các khí nhà kính khác có thể đe dọa sức khỏe và phúc lợi cộng đồng. Kết luận này từng là cơ sở quan trọng để chính phủ liên bang quản lý phát thải từ ô tô, nhà máy điện và các nguồn công nghiệp khác.

Chính quyền Trump coi việc dỡ bỏ các quy định nói trên là một phần trong cam kết “giải phóng năng lượng Mỹ”, thúc đẩy sản xuất năng lượng trong nước và giảm các rào cản pháp lý đối với doanh nghiệp.

Cán cân chi phí và lợi ích

Việc nới lỏng quy định lập tức vấp phải phản ứng từ các tổ chức môi trường và y tế công cộng. Các nhóm này cho rằng chi phí mà ngành điện tiết kiệm được có thể chuyển thành gánh nặng đối với xã hội trong việc xử lý ô nhiễm không khí và biến đổi khí hậu, cũng như chi phí chăm sóc sức khỏe người dân.

Các nhà khoa học cảnh báo các nới lỏng kiểm soát phát thải của Tổng thống Trump nếu được triển khai sẽ làm gia tăng đáng kể các chất ô nhiễm như bụi mịn, thủy ngân, chì và các chất gây khói mù. Những tác nhân này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, đồng thời làm nghiêm trọng thêm các tác động từ biến đổi khí hậu.

Dựa trên các đánh giá trước đây của EPA và nhiều nghiên cứu khác, các quy định của các chính quyền tiền nhiệm nhằm cắt giảm phát thải có thể giúp giảm khoảng 30.000 ca tử vong do ô nhiễm và mang lại lợi ích khoảng 275 tỷ USD mỗi năm nếu được duy trì.

Trong khi đó, chính quyền Trump đưa ra cách tính khác về hiệu quả kinh tế của các quy định. EPA cho rằng chi phí tuân thủ các tiêu chuẩn trước đây là đáng kể, trong khi lợi ích của việc cắt giảm phát thải khó xác định chính xác. Chính sự khác biệt trong cách đánh giá chi phí và lợi ích đang trở thành một trong những điểm tranh luận chính giữa chính quyền Trump và các nhóm môi trường.

Một nước Mỹ “ngày càng xa rời” các mục tiêu xanh

Các điều chỉnh về năng lượng hóa thạch được chính quyền Trump công bố bên lề cuộc họp Bộ trưởng Năng lượng G20 đang diễn ra tại Houston. Trên bình diện quốc tế, cách tiếp cận này đưa Mỹ đi theo hướng khác với nhiều nước đồng minh đang thúc đẩy giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Kể từ khi quay lại cầm quyền, Tổng thống Trump đã rút Mỹ khỏi Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu lần thứ hai và nhiều lần khẳng định ưu tiên mở rộng sản xuất năng lượng trong nước. Các chuyên gia cho rằng xu hướng chính sách trên của chính quyền Trump sẽ làm suy yếu nỗ lực kéo giảm biến đổi khí hậu và khiến Mỹ đi ngược xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Thời gian tới, các quy định mới của EPA nhiều khả năng sẽ đối mặt với các vụ kiện tại tòa án, tương tự những quyết định môi trường khác của chính quyền Trump. Vì vậy, tương lai các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại Mỹ sẽ còn phải chờ phán quyết từ Quốc hội, Tòa án và chính quyền từng bang.

Khi nhu cầu năng lượng gia tăng do sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu và hoạt động sản xuất, lựa chọn của nền kinh tế số 1 thế giới đang tạo ra thách thức đối với tiến trình chuyển dịch từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo trên quy mô toàn cầu. Tuy nhiên, hướng đi của hệ thống năng lượng thế giới sẽ không chỉ được quyết định bởi chính sách của Washington, mà sẽ còn phụ thuộc vào cách mỗi quốc gia cân bằng giữa an ninh năng lượng, tăng trưởng kinh tế và mục tiêu giảm phát thải.

Lạm phát Mỹ cao nhất trong gần 3 năm do giá năng lượng leo thang

VOV.VN - Trong tháng 4, lạm phát tại Mỹ đã tăng lên mức cao nhất trong gần ba năm khi giá năng lượng leo thang do xung đột với Iran tiếp tục tác động tới kinh tế toàn cầu. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ năm 2023, tốc độ tăng giá vượt tăng lương, gây áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ.