Na Uy trở thành thành viên mới nhất trong sáng kiến hạt nhân của Pháp
VOV.VN - Ngày 27/5, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store ký Thỏa thuận Narvik về hợp tác quốc phòng toàn diện, đánh dấu việc Na Uy tham gia sáng kiến “Răn đe hạt nhân nâng cao” do Pháp dẫn dắt trước bối cảnh an ninh châu Âu ngày càng căng thẳng.
Na Uy là quốc gia đồng minh thân cận của Mỹ và có biên giới trực tiếp với Nga. Từ trước đến nay, quốc gia Bắc Âu này luôn coi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và chiếc ô hạt nhân của Mỹ là nền tảng cốt lõi cho an ninh quốc gia. Tuy nhiên, trước những lo ngại ngày càng tăng về tính ổn định và cam kết an ninh dài hạn từ phía Washington, Oslo đã quyết định mở rộng hợp tác chiến lược với Paris. Quyết định này đưa Na Uy trở thành quốc gia tiếp theo tham gia thảo luận sâu hơn về cách thức vũ khí hạt nhân của Pháp có thể đóng góp vào việc bảo vệ an ninh chung cho lục địa già.
Trước đó, khái niệm "Răn đe hạt nhân nâng cao" được Tổng thống Emmanuel Macron công bố lần đầu tiên vào đầu tháng 3/2026. Theo mô hình này, Pháp đề xuất mở rộng phạm vi bảo vệ của kho vũ khí hạt nhân nước này cho các đồng minh châu Âu tự nguyện tham gia. Ban đầu, có 8 quốc gia đã ký kết tham gia sáng kiến nói trên bao gồm Vương quốc Anh, Đức, Ba Lan, Hà Lan, Bỉ, Hy Lạp, Thụy Điển và Đan Mạch. Với việc ký kết thỏa thuận tại Điện Élysée ngày 27/05, Na Uy đã trở thành thành viên tiếp theo chính thức bước vào tiến trình này.
Dù tham gia vào hệ thống răn đe hạt nhân của Pháp, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre nhấn mạnh một số nguyên tắc cốt lõi không thay đổi trong chính sách của nước này. Thứ nhất, Na Uy khẳng định sẽ không có bất kỳ vũ khí hạt nhân nào được triển khai trên lãnh thổ của mình trong thời bình. Thứ hai, quyền chỉ huy và ra quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân tối cao vẫn hoàn toàn thuộc về chủ quyền của Pháp chứ không có sự chia sẻ quyền quyết định. Thứ ba, Na Uy tham gia vào các hoạt động diễn tập hoặc đóng góp các khí tài quân sự thông thường nhưng không đóng góp tài chính cho chương trình hạt nhân của Pháp. Cuối cùng, Na Uy khẳng định cam kết an ninh chính của họ vẫn là NATO và chiếc ô hạt nhân của Mỹ, trong khi sáng kiến của Pháp mang tính chất bổ trợ nhằm gia tăng năng lực tự chủ chiến lược cho châu Âu.
Bên cạnh khái niệm răn đe hạt nhân, Thỏa thuận Narvik giữa Pháp và Na Uy còn thiết lập nguyên tắc hỗ trợ quân sự lẫn nhau khi cần thiết. Thỏa thuận này bao gồm các cam kết hợp tác sâu rộng trong nhiều lĩnh vực an ninh hiện đại như chống chiến tranh lai tạo, bảo đảm an ninh hàng hải tại vùng Biển Bắc và vùng Cực, hợp tác không gian, an ninh mạng, hỗ trợ cho Ukraine và phát triển công nghiệp quốc phòng.
Giới chuyên gia nhận định việc Pháp thuyết phục thành công Na Uy vào hệ thống răn đe của mình không chỉ củng cố vị thế của Paris với tư cách là cường quốc hạt nhân duy nhất trong Liên minh Châu Âu (EU), mà còn giúp định hình một kiến trúc an ninh tự chủ hơn cho lục địa già trước những biến động địa chính trị toàn cầu.
Nóng thế giới ngày 26/5: Iran dọa rút khỏi hiệp ước hạt nhân, phá vây ở Hormuz
VOV.VN - Dưới đây là những diễn biến nóng đáng chú ý trong tin tức thời sự thế giới 24 giờ qua: Mỹ mất gần 20% phi đội MQ-9 Reaper trong chiến sự với Iran, thủ lĩnh Hezbollah bác bỏ khả năng đàm phán trực tiếp với Israel, tình báo Mỹ nói về nơi ở và cách liên lạc bí mật của Lãnh tụ tối cao Iran...
