Nóng thế giới ngày 14/5: Mỹ không cần Trung Quốc giúp chấm dứt xung đột với Iran
VOV.VN - Dưới đây là những diễn biến nóng đáng chú ý trong tin tức thời sự thế giới 24 giờ qua: Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình; Nga thử siêu tên lửa Sarmat; Iran nêu điều kiện nối lại đàm phán với Mỹ…
Tổng thống Trump không muốn vấn đề Iran cản trở thượng đỉnh Mỹ - Trung. Ngay trước khi rời Nhà Trắng ngày 12/5 để lên đường tới Trung Quốc, Tổng thống Donald Trump đã tìm cách hạ thấp những khác biệt giữa Washington và Bắc Kinh xung quanh cuộc xung đột tại Trung Đông. Ông khẳng định không muốn những bất đồng về cách xử lý vấn đề Iran làm ảnh hưởng tới kết quả hội nghị thượng đỉnh quan trọng này.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng Washington đang "kiểm soát Iran rất tốt" và thậm chí tuyên bố không nhất thiết cần sự hỗ trợ của Trung Quốc để buộc Tehran xuống thang. Thay vào đó, phía Mỹ muốn hướng cuộc thảo luận vào các vấn đề lớn hơn như thương mại, kiểm soát xuất khẩu công nghệ, mua bán khoáng sản đất hiếm và ngăn chặn tiền chất fentanyl.
Nhân Dân nhật báo: Quan hệ Mỹ - Trung Quốc có thể hướng tới tương lai tốt đẹp hơn. Ngay trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Nhân Dân nhật báo – cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc – đã đăng bài bình luận khẳng định mối quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới dù không thể quay lại quá khứ nhưng hoàn toàn có thể hướng tới tương lai tốt đẹp hơn.
Bài báo nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng bầu không khí hợp tác, dẹp sang bên những khác biệt không thiết yếu vì lợi ích chung của đôi bên. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn giữ lập trường cứng rắn đối với các lệnh trừng phạt mà họ gọi là "áp lực đơn phương bất hợp pháp" từ phía Mỹ nhắm vào các công ty Trung Quốc mua dầu của Iran.
Ông Trump để ngỏ khả năng thăm Nga từ nay tới cuối năm. Trả lời báo chí trước chuyến công du Trung Quốc, Tổng thống Donald Trump cho biết ông không loại trừ khả năng sẽ tới thăm Nga trước khi kết thúc năm 2026 nhằm nỗ lực thúc đẩy hòa bình cho xung đột tại Ukraine. Ông Trump nhận định rằng một thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 4 năm qua đang "ở rất gần" và khẳng định sẽ làm tất cả những gì có thể để đạt được kết quả này.
Iran nêu điều kiện nối lại đàm phán với Mỹ. Tối 12/5, Tehran đã đưa ra 5 điều kiện tiên quyết mang tính "lằn ranh đỏ" để khôi phục các cuộc thương lượng với Washington. Các yêu cầu bao gồm: chấm dứt hoàn toàn chiến sự trên tất cả các mặt trận (bao gồm cả mặt trận Lebanon); dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt; giải phóng tài sản của Iran bị đóng băng; bồi thường chiến phí và thừa nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Trưởng đoàn đàm phán Iran, ông Mohammad Baqer Qalibaf, khẳng định Mỹ phải chấp nhận kế hoạch hòa bình 14 điểm của Tehran, nếu không sẽ phải đối mặt với "thất bại nữa". Iran tuyên bố sẽ không tham gia vòng đàm phán thứ hai tại Pakistan cho đến khi các biện pháp xây dựng lòng tin tối thiểu này được triển khai thực tế.
Iran vẫn duy trì năng lực tên lửa đáng kể bất chấp đòn tấn công của Mỹ. Các đánh giá mật của tình báo Mỹ cho thấy Iran vẫn đang vận hành 30 trong tổng số 33 bãi phóng tên lửa dọc theo eo biển Hormuz. Điều này có nghĩa năng lực quân sự của quốc gia Hồi giáo vẫn đang mạnh hơn so với những gì Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố.
Các đánh giá mật từ đầu tháng này cho thấy Iran đã tiếp cận trở lại hầu hết các địa điểm phóng tên lửa, bệ phóng và các cơ sở ngầm. Điều đáng báo động với Mỹ là bằng chứng cho thấy Iran đã khôi phục việc vận hành 30 trong số 33 địa điểm phóng tên lửa mà Tehran duy trì dọc eo biển Hormuz.
Lầu Năm Góc: Mỹ tốn khoảng 29 tỷ USD cho cuộc chiến với Iran. Tại phiên điều trần của Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện ngày 12/5, Kiểm toán trưởng Lầu Năm Góc Jay Hurst cho biết chi phí cho chiến dịch quân sự nhắm vào Iran hiện đã lên tới khoảng 29 tỷ USD. Con số này tăng thêm 4 tỷ USD so với báo cáo cách đây hai tuần do quá trình rà soát chi tiết về việc sửa chữa, thay thế trang thiết bị và duy trì nhân lực tại khu vực chiến sự. Đáng chú ý, mức chi phí này vẫn chưa bao gồm các thiệt hại vật chất đối với các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông do chưa có ước tính chính xác.
Israel lo Mỹ đạt thỏa thuận bất lợi với Iran khi “mối đe dọa chưa được giải quyết”. Giới chức Israel hiện đang bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về khả năng Tổng thống Donald Trump có thể đạt được một "thỏa thuận bất lợi" với Tehran để nhanh chóng chấm dứt xung đột. Phía Israel e ngại một thỏa thuận hời hợt có thể cho phép Iran duy trì một phần chương trình hạt nhân mà không giải quyết triệt để vấn đề tên lửa đạn đạo và việc hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhấn mạnh rằng urani hiện là mối đe dọa cấp bách nhất, nhưng việc gác lại các hồ sơ vũ khí khác sẽ khiến cuộc chiến bị coi là "chưa kết thúc". Israel hiện vẫn duy trì tình trạng cảnh giác cao độ trước nguy cơ các cuộc đàm phán sụp đổ hoặc bị Iran kéo dài thời gian nhằm củng cố lực lượng. Mặc dù thừa nhận quyền quyết định cuối cùng thuộc về Mỹ, các quan chức Israel cảnh báo sự thiếu nhất quán trong dự thảo ngoại giao ban đầu có thể dẫn đến những rủi ro an ninh dài hạn cho toàn khu vực.
Saudi Arabia bí mật phản công Iran sau loạt đòn tập kích vào vùng Vịnh. Theo các nguồn tin phương Tây và Iran, Không quân Saudi Arabia được cho là đã tiến hành một số cuộc tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Iran vào cuối tháng 3/2026 để đáp trả các đòn tập kích trước đó của Tehran nhắm vào vương quốc này. Nếu thông tin này được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên Riyadh trực tiếp hành động quân sự trên lãnh thổ đối thủ khu vực, đánh dấu sự thay đổi lập trường sang cứng rắn hơn.
Các báo cáo cũng cho thấy Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng đã có những phản ứng quân sự tương tự nhắm vào Iran. Việc các cường quốc vùng Vịnh bắt đầu "ra đòn" đáp trả cho thấy sự rạn nứt sâu sắc trong hệ thống phòng thủ khu vực và nguy cơ một cuộc chiến toàn diện khó kiểm soát hơn trong tương lai.
Dự án phòng thủ “Vòm Vàng” của Mỹ có thể tiêu tốn 1.200 tỷ USD. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ước tính dự án lá chắn tên lửa "Vòm Vàng" do Tổng thống Donald Trump thúc đẩy có thể tiêu tốn tới 1.200 tỷ USD trong vòng 20 năm tới. Con số này cao gấp 6 lần so với dự toán ban đầu 185 tỷ USD từ Lầu Năm Góc.
Hệ thống Vòm Vàng bao gồm mạng lưới hàng nghìn vệ tinh đánh chặn trên không gian, cảm biến và trung tâm chỉ huy nhằm bảo vệ toàn bộ lãnh thổ Mỹ trước các mối đe dọa từ bên ngoài. Riêng chi phí mua sắm và triển khai lớp đánh chặn trên quỹ đạo với khoảng 7.800 vệ tinh đã chiếm tới 70% tổng ngân sách. Dự án đang gây tranh cãi gay gắt tại Washington khi phe Dân chủ chỉ trích đây là "món quà khổng lồ" dành cho các tập đoàn quốc phòng và sẽ trở thành gánh nặng nợ công kinh khủng cho người dân Mỹ. Trong khi đó, các chuyên gia cảnh báo hệ thống này vẫn có thể bị quá tải nếu đối mặt với một cuộc tấn công quy mô lớn từ các đối thủ mạnh như Nga hoặc Trung Quốc.
Nga thử nghiệm siêu tên lửa xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ. Chiều 12/5, quân đội Nga đã thử nghiệm thành công tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) tiên tiến RS-28 Sarmat (NATO gọi là Satan II). Tổng thống Vladimir Putin đã chúc mừng quân đội và gọi Sarmat là "hệ thống tên lửa mạnh nhất thế giới", có khả năng mang tải trọng đầu đạn lớn gấp 4 lần bất kỳ tên lửa nào của phương Tây.
Với tầm bắn hơn 35.000 km và độ chính xác cực cao, Sarmat được thiết kế để mang tới 10 đầu đạn hạt nhân nặng, có khả năng tấn công các mục tiêu ở Mỹ thông qua Nam Cực để tránh hệ thống phòng thủ ABM tại Alaska. Loại vũ khí này cũng tương thích với phương tiện lượn siêu vượt âm Avangard, cho phép né tránh hiệu quả mọi hệ thống phòng thủ tên lửa hiện tại và tương lai. Nga dự kiến sẽ trang bị hệ thống này cho trung đoàn tên lửa đầu tiên trước cuối năm nay nhằm duy trì "thế cân bằng chiến lược" sau khi Mỹ rút khỏi các hiệp ước chống tên lửa đạn đạo.
Triều Tiên thị sát các cơ sở sản xuất vũ khí. Ngày 11/5, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đã trực tiếp thị sát một số cơ sở công nghiệp quốc phòng để kiểm tra tiến độ sản xuất vũ khí trong nửa đầu năm 2026. Tại đây, ông Kim Jong Un đã chỉ ra những thiếu sót trong hệ thống trang thiết bị và nhấn mạnh yêu cầu hiện đại hóa dây chuyền sản xuất theo hướng khoa học, chặt chẽ hơn. Nhà lãnh đạo Triều Tiên đặc biệt yêu cầu tăng cường lực lượng súng cối, pháo lựu và thiết lập hệ thống sản xuất đạn đa năng có độ chính xác cao để đáp ứng nhu cầu tác chiến tương lai của quân đội.