T-90M xuất xưởng cách Nga duy trì át chủ bài thiết giáp

VOV.VN - Khả năng duy trì nguồn bổ sung xe tăng đang trở thành một chỉ dấu quan trọng đối với năng lực tác chiến thiết giáp của Nga khi kho khí tài từ thời Liên Xô đang dần thu hẹp.

Cách Nga duy trì “át chủ bài” thiết giáp

Việc nhà máy Uralvagonzavod bàn giao các xe tăng T-90M Proryv và T-72B3M cho quân đội ngày 12/9 cho thấy khả năng của ngành công nghiệp quốc phòng Nga trong việc duy trì sản xuất xe tăng mới và hiện đại hóa xe cũ để bù đắp tổn thất trong chiến sự.

t-90m xuat xuong, he lo cach nga duy tri at chu bai thiet giap hinh anh 1 — Xe tăng T-90M Proryv của Nga. Ảnh: TASS

Vấn đề này rất đáng chú ý đối với Ukraine và NATO, bởi quy mô lực lượng thiết giáp của Nga trong dài hạn sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào năng lực sản xuất và sửa chữa thay vì nguồn xe tăng được tích trữ từ thời Liên Xô. Nếu Moscow duy trì được cả sản lượng xe tăng mới lẫn năng lực hiện đại hóa khí tài, lực lượng thiết giáp Nga có thể tiếp tục được bổ sung ngay cả khi nguồn xe tăng trong kho giảm dần.

Uralvagonzavod, doanh nghiệp thuộc tập đoàn quốc phòng Rostec của Nga, cho biết các xe tăng T-90M và T-72B3M mới đã được bàn giao cho quân đội trước thềm Ngày Lực lượng Tăng - Thiết giáp. Theo doanh nghiệp này, các phương tiện được nâng cấp khả năng bảo vệ dựa trên kinh nghiệm từ thực địa, trong khi sản lượng tiếp tục được mở rộng.

Uralvagonzavod cho hay các kỹ sư đang tiếp tục cải tiến thiết kế, trong đó tập trung vào khả năng đối phó với các mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV). Những điều chỉnh này phản ánh kinh nghiệm tác chiến tại Ukraine, nơi UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) được sử dụng rộng rãi.

Đợt bàn giao mới nhất đáng chú ý không phải ở số lượng xe tăng mà ở cơ cấu các biện pháp Nga đang sử dụng để bổ sung lực lượng thiết giáp.

Kể từ tháng 2/2022, Nga được cho là đã mất hàng nghìn xe tăng, song Moscow bù đắp tổn thất thông qua nhiều nguồn khác nhau, gồm sản xuất mới T-90M, hiện đại hóa T-72, khôi phục T-80, đưa xe tăng từ các kho dự trữ ra sử dụng và sửa chữa những phương tiện bị hư hại trong chiến đấu.

Các đánh giá của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) cho thấy Nga đã dựa đáng kể vào kho xe tăng được tích trữ từ thời Liên Xô để bù đắp tổn thất. Nguồn dự trữ này cho phép quân đội Nga bổ sung lực lượng thiết giáp với tốc độ mà sản xuất xe tăng mới hoàn toàn khó có thể đáp ứng trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, việc khôi phục các phương tiện được bảo quản trong thời gian dài có thể trở nên khó khăn và tốn kém hơn khi những xe có tình trạng tốt được ưu tiên đưa ra sử dụng. Một số phương tiện xuống cấp nghiêm trọng có thể chỉ còn phù hợp để tháo dỡ, lấy phụ tùng.

Trong bối cảnh đó, T-90M có vai trò ngày càng quan trọng trong cơ cấu bổ sung lực lượng thiết giáp của Nga. Khác với việc hiện đại hóa những thân xe T-72 được sản xuất từ thời Liên Xô, việc tiếp tục chế tạo T-90M cho thấy Nga vẫn duy trì năng lực sản xuất xe tăng mới.

Theo các nguồn dữ liệu mở, Uralvagonzavod đã tăng quy mô sản xuất T-90M so với thời điểm trước xung đột. Các xe T-90M mới tiếp tục xuất hiện cùng lúc với các chương trình hiện đại hóa T-72 và T-80. Nếu Nga duy trì được cả hai hướng này, lực lượng thiết giáp của họ sẽ từng bước giảm sự phụ thuộc vào những xe tăng được lấy trực tiếp từ kho dự trữ thời Liên Xô.

T-90M là một trong những mẫu xe tăng chiến đấu chủ lực hiện đại của Nga, được trang bị pháo nòng trơn 125 mm, hệ thống điều khiển hỏa lực nâng cấp, giáp bảo vệ cải tiến cùng các hệ thống điện tử và biện pháp bảo vệ bổ sung được điều chỉnh trong quá trình tác chiến tại Ukraine.

Trong khi đó, T-72B3M tận dụng nguồn xe tăng T-72 có sẵn bằng cách hiện đại hóa các phương tiện trong kho. Gói nâng cấp bao gồm cải thiện hệ thống ngắm, khả năng cơ động, giáp phản ứng nổ và một số thay đổi khác.

Việc hiện đại hóa T-72 giúp Nga nhanh chóng bổ sung số lượng xe tăng từ nguồn khí tài sẵn có, trong khi việc duy trì sản xuất T-90M tạo thêm nguồn xe tăng mới trong dài hạn. Hai hướng này vì vậy có thể bổ trợ cho nhau trong quá trình Nga duy trì lực lượng thiết giáp.

Sự thay đổi trong môi trường tác chiến, chẳng hạn như bãi mìn, hoạt động trinh sát trên không liên tục, pháo binh, tên lửa chống tăng có điều khiển và UAV FPV khiến các cuộc tiến công bằng xe tăng không có lực lượng yểm trợ đi kèm trở nên nhiều rủi ro hơn. Điều này buộc xe tăng phải phối hợp chặt chẽ hơn với bộ binh, công binh, UAV trinh sát và các đơn vị tác chiến điện tử. Vì vậy, xe tăng vẫn giữ vai trò trên chiến trường, nhưng hiệu quả sử dụng ngày càng phụ thuộc vào khả năng phối hợp với các năng lực tác chiến khác.

Máy bay không người lái (UAV) góc nhìn thứ nhất (FPV) đã trở thành động lực chính thúc đẩy việc cải thiện khả năng bảo vệ xe tăng Nga. Uralvagonzavod cho biết các mẫu xe tăng T-90M và T-72B3M mới nhất đã được tăng cường khả năng bảo vệ toàn diện. Các xe tăng Nga triển khai tại Ukraine ngày càng xuất hiện với những kết cấu bảo vệ đồ sộ trên nóc tháp pháo, các lớp giáp bổ sung tại những vị trí trọng yếu và hệ thống tác chiến điện tử nhằm giảm thiểu nguy cơ bị tấn công bởi UAV FPV.

Nga phát triển cấu hình Su-57 làm “máy bay mẹ” cho UAV

VOV.VN - Nga được cho là đang phát triển loạt UAV có thể phóng từ Su-57, giúp tiêm kích này mở rộng khả năng trinh sát, tác chiến điện tử, chỉ thị mục tiêu và tấn công.

Lợi thế xe tăng của Nga

Khả năng chuyển hóa kinh nghiệm thực chiến thành các cải tiến kỹ thuật công nghiệp là yếu tố then chốt trong năng lực sản xuất thời chiến của Nga. UAV FPV có thể cơ động tấn công vào các khu vực tương đối dễ bị tổn thương như nóc xe, đuôi xe và khoang động cơ thay vì cố gắng xuyên thủng lớp giáp trước dày nhất, buộc các kỹ sư Nga phải xem xét lại toàn bộ phương án bảo vệ xe.

Các lớp giáp bổ sung và hệ thống tác chiến điện tử không thể khiến xe tăng hoàn toàn miễn nhiễm trước đòn tấn công của UAV, nhưng chúng có thể gây khó khăn cho việc ngắm bắn, nâng cao khả năng sống sót của kíp lái và tăng xác suất thu hồi xe bị hư hại thay vì để nó trở thành tổn thất vĩnh viễn trên chiến trường. Việc Uralvagonzavod chú trọng vào các cải tiến liên tục cho thấy Nga đang nỗ lực thể chế hóa quy trình phản hồi thông tin giữa kíp lái, kỹ sư và các cơ sở sản xuất.

Các dòng xe tăng T-72 và T-90 có chung nền tảng kỹ thuật đáng kể, trong khi Nga sở hữu kinh nghiệm bảo dưỡng tích lũy qua nhiều thập kỷ, các cơ sở sửa chữa chuyên dụng và chuỗi cung ứng linh kiện ổn định cho các loại xe này. Việc thu hồi một chiếc xe tăng bị hư hại và thay thế động cơ, hộp số, hệ thống quang học, các mô-đun giáp hoặc linh kiện khác thường tốn ít nguồn lực hơn nhiều so với việc chế tạo mới hoàn toàn một chiếc xe tăng chủ lực. Trong một cuộc xung đột tiêu hao, năng lực sửa chữa công nghiệp đóng vai trò rất quan trọng.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi từ việc sử dụng kho dự trữ thời Liên Xô sang sản xuất mới vẫn đặt ra áp lực lớn đối với ngành công nghiệp quốc phòng Nga. Việc liên tục lấy xe từ kho trong nhiều năm qua khiến số lượng xe còn lại chủ yếu là những chiếc cần đại tu sâu. Các lệnh trừng phạt của phương Tây gây thêm áp lực bằng cách hạn chế khả năng tiếp cận một số loại thiết bị điện tử, máy công cụ và linh kiện công nghiệp chuyên dụng. Dẫu vậy, việc Nga liên tục bàn giao khí tài cho thấy các biện pháp này không thể ngăn chặn hoạt động sản xuất xe bọc thép.

Khả năng duy trì nguồn bổ sung xe tăng đang trở thành một chỉ dấu quan trọng đối với năng lực tác chiến thiết giáp của Nga, trong bối cảnh kho khí tài từ thời Liên Xô được cho là đang dần thu hẹp sau hơn 4 năm xung đột tại Ukraine.