Người Việt ngày càng giàu, 87% tài sản vẫn nằm trong 3 kênh quen thuộc

Theo dự báo của McKinsey, tổng tài sản tài chính cá nhân của người Việt có thể đạt khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027, tăng từ mức khoảng 360 tỷ USD cuối năm 2022. Tuy nhiên, trong khi tài sản trong dân ngày càng lớn, quy mô các quỹ đầu tư chứng khoán trong nước vẫn còn khá khiêm tốn.

Tổng giá trị tài sản ròng của tất cả các quỹ đầu tư chứng khoán trong nước hiện chỉ khoảng 93.000 tỷ đồng, tương đương 0,7% GDP. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ lệ này lên 5% GDP, đồng nghĩa ngành quỹ phải tăng quy mô khoảng 7 lần trong 4 năm.

Những con số này cho thấy, Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn bản lề của thị trường quản lý tài sản: nguồn tài sản đã đủ lớn để hình thành nhu cầu quản lý chuyên nghiệp, nhưng sản phẩm, dịch vụ và thói quen ủy thác tài sản vẫn đang trong quá trình phát triển.

Theo bà Lục Kim Thanh, Giám đốc điều hành Kinh doanh số, Công ty CP Chứng khoán Kafi, độ đa dạng của sản phẩm còn hạn chế, số lượng tổ chức cung cấp dịch vụ chuyên biệt còn ít. Quan trọng hơn, thói quen ủy thác tài sản cho một tổ chức quản lý vẫn chưa phổ biến tại Việt Nam.

87% tài sản vẫn tập trung vào kênh truyền thống

Một khảo sát năm 2026 trên hơn 1.000 nhà đầu tư cá nhân cho thấy, tiền gửi tiết kiệm chiếm bình quân 37% danh mục, bất động sản 36% và vàng 14%. Như vậy, ba kênh truyền thống này chiếm tới 87% tổng tài sản.

Đáng chú ý, nhận thức về đa dạng hóa danh mục của nhà đầu tư lại không thấp. Có tới 86% người được hỏi đồng ý rằng không nên dồn phần lớn tài sản vào một kênh duy nhất. Tuy nhiên, 76% vẫn ưu tiên bất động sản hoặc vàng vì cho rằng đây là những tài sản họ hiểu rõ hơn. Điều này cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành động vẫn khá lớn.

Theo bà Lục Kim Thanh, có ba nguyên nhân chính. Thứ nhất, tài sản hữu hình tạo cảm giác an toàn vì có thể nhìn thấy, chạm được, trong khi rổ sản phẩm tài chính trong nước vẫn còn mỏng. Thứ hai, người Việt chưa có thói quen ủy thác tài sản cho một tổ chức. Thứ ba là vấn đề niềm tin, vốn cần được xây dựng theo thời gian.

“Việc tập trung tài sản vào một số kênh truyền thống cũng khiến danh mục dễ mất cân bằng, thanh khoản thấp và phụ thuộc vào một chu kỳ tài sản. Khi chu kỳ đảo chiều, phần lớn tài sản có thể chịu ảnh hưởng cùng lúc”, bà Thanh nhận định.

Dù vậy, một thói quen mới đang bắt đầu hình thành. Số nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ hiện khoảng 733.000 người, tăng 1,6 lần so với cuối năm 2024. Con số này vẫn rất nhỏ so với gần 14 triệu tài khoản chứng khoán, nhưng tốc độ tăng cho thấy nhu cầu đầu tư thông qua các sản phẩm chuyên nghiệp đang dần được cải thiện.

Ông Phạm Gia Bách, một nhà đầu tư tại Hà Nội cho biết, các kênh đầu tư phổ biến hiện nay vẫn là bất động sản, vàng, gửi tiết kiệm và chứng khoán. Cá nhân anh quan tâm nhiều hơn đến chứng khoán vì đây là kênh có tính linh hoạt và có thể chủ động hơn với nguồn vốn.

"Tôi cũng mong muốn có thêm những giải pháp hỗ trợ để việc đầu tư bài bản và hiệu quả hơn", ông Phạm Gia Bách nói.

Theo ông Bách, trước đây tâm lý đầu tư thiên về những khoản ngắn hạn, dễ nhìn thấy kết quả. Tuy nhiên, quá trình tìm hiểu khiến anh nhận thấy tích lũy và đầu tư trung, dài hạn quan trọng hơn nếu muốn tài chính phát triển bền vững.

Từ giao dịch sang quản lý tài sản

Theo bà Lục Kim Thanh, phần lớn nhà đầu tư Việt Nam hiện vẫn đang giao dịch, thay vì quản lý tài sản. Điểm khác biệt căn bản nằm ở việc có một kế hoạch tổng thể hay không.

"Quyết định được đưa ra theo từng cơ hội rời rạc, chỗ nào nghe có vẻ được thì bỏ tiền vào, chứ không nằm trong một kế hoạch tổng thể. Và thành công được đo bằng lãi lỗ của từng giao dịch, thay vì đo bằng tiến độ đạt được mục tiêu tài chính của mình", bà Thanh phân tích.

Theo vị chuyên gia, cách tiếp cận này kéo theo nhiều chi phí, trong đó có chi phí giao dịch, thuế và đặc biệt là chi phí cơ hội của thời gian.

"Sức mạnh của lãi kép chỉ phát huy khi tài sản được để yên đủ lâu. Mỗi lần chúng ta ra vào, chúng ta đang tự bấm lại đồng hồ về số không", bà Thanh nói.

Một yếu tố khác là cảm xúc. Khi không có kế hoạch làm điểm neo, quyết định đầu tư dễ bị chi phối bởi tin tức và biến động ngắn hạn.

"Vai trò lớn nhất của một nhà quản lý tài sản đôi khi không phải là chọn tài sản gì, mà là giúp nhà đầu tư giữ được kỷ luật ở những thời điểm mà bản năng nói họ làm điều ngược lại", bà Thanh nhận định.

Theo bà, thị trường cũng đang đứng trước một sự chuyển dịch khi thế hệ chủ sở hữu tài sản đầu tiên của Việt Nam bước vào tuổi chuyển giao. "Khi câu hỏi đổi từ 'năm nay tôi lãi bao nhiêu' sang 'khối tài sản này sẽ đi đâu sau tôi', thì lúc đó nhu cầu quản lý tài sản thực sự mới bắt đầu. Tôi cho rằng chúng ta đang ở đúng thời điểm đó".

Nâng hạng là điều kiện cần, nhưng chưa đủ

Ở góc độ thị trường, Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Khuôn khổ tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài đã được thiết lập rõ hơn, cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch được cải thiện. Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường Việt Nam từ ngày 21/9 cũng là kết quả của một quá trình nhiều năm. Tuy nhiên, theo bà Lục Kim Thanh, nâng hạng là điều kiện cần nhưng chưa đủ.

"Dòng vốn có thể vào, nhưng nếu rổ sản phẩm trong nước không đủ rộng thì dòng vốn đó cũng không có nhiều chỗ để đi", bà Thanh thẳng thắn.

Từ 0,7% lên 5% GDP: Ngành quỹ Việt Nam trước áp lực tăng trưởng gấp nhiều lần

VOV.VN - Với quy mô giá trị tài sản ròng (NAV) mới tương đương 0,7% GDP, ngành quỹ Việt Nam còn khoảng cách đáng kể so với mục tiêu 5% GDP vào năm 2030. Để thu hẹp khoảng cách này, thị trường cần mở rộng cơ sở nhà đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cấp năng lực vận hành.

Theo bà, trước hết cần mở rộng lớp tài sản, với các sản phẩm như quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ chỉ số, quỹ đầu tư theo chủ đề và khung pháp lý rõ ràng hơn cho các lớp tài sản thay thế. Một vấn đề quan trọng khác là chuẩn hóa nghề tư vấn tài chính cá nhân.

"Chúng ta cần một khung chứng chỉ hành nghề, một chuẩn đạo đức nghề nghiệp, cùng cơ chế minh bạch về phí và về xung đột lợi ích. Bởi vì ngành này bán niềm tin. Nếu người hành nghề không được chuẩn hóa thì mọi thứ khác đều xây trên nền yếu", bà Thanh nêu quan điểm.

Bên cạnh đó, vị chuyên gia cho rằng, chiều sâu của thị trường trái phiếu cũng cần được cải thiện: "Nếu không có một cấu phần thu nhập cố định đủ tin cậy và đủ thanh khoản, thì rất khó nói chuyện phân bổ tài sản một cách nghiêm túc. Minh bạch hóa và tăng thanh khoản cho thị trường trái phiếu là điều kiện nền của mọi danh mục cân bằng".

Về dài hạn, hạ tầng cho gia sản cũng cần được hoàn thiện, gồm các cấu trúc như quỹ tín thác gia đình, cơ chế chuyển giao tài sản và chính sách thuế liên quan.

Theo bà Thanh, nếu những nhu cầu này không được đáp ứng trong nước, nhu cầu hoạch định gia sản của người Việt có thể tìm đến các thị trường khác.

Bên cạnh đó, việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM là cơ hội để thử nghiệm và chuẩn hóa các nhóm sản phẩm mới theo thông lệ quốc tế.

Từ quy mô tài sản tài chính cá nhân dự kiến khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027 đến mục tiêu nâng quy mô các quỹ đầu tư từ 0,7% lên 5% GDP vào năm 2030, dư địa cho thị trường quản lý tài sản Việt Nam là rất lớn. Bài toán hiện nay không nằm ở việc Việt Nam thiếu tiền, mà là làm thế nào để dòng tiền ngày càng lớn trong dân có thêm những kênh đầu tư chuyên nghiệp, đa dạng và đủ đáng tin cậy để được quản lý trong dài hạn.