Từ chuyển đổi số đến sinh kế bền vững ở vùng cao Đà Nẵng

Ở vùng núi Đà Nẵng, khoảng cách địa lý, điều kiện tiếp cận công nghệ và kỹ năng sử dụng các nền tảng số từng là rào cản đối với nhiều người dân. Khi các thủ tục hành chính, thông tin sản xuất, hoạt động mua bán dần chuyển lên môi trường mạng, việc giúp đồng bào biết sử dụng công nghệ, khai thác những tiện ích số trở thành yêu cầu thiết thực trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội miền núi.

Một chiếc điện thoại thông minh có thể mở ra nhiều tiện ích, nhưng với người chưa quen sử dụng công nghệ thì những thao tác tưởng chừng đơn giản như đăng nhập tài khoản định danh điện tử, nộp hồ sơ trực tuyến hay thanh toán bằng mã QR vẫn có thể gây lúng túng.

Bởi vậy, chuyển đổi số ở miền núi không thể chỉ dừng ở việc đầu tư hạ tầng hoặc trang bị thiết bị. Điều quan trọng là tạo ra những điểm hỗ trợ gần dân, nơi người dân có thể tiếp cận công nghệ và được hướng dẫn trực tiếp, phù hợp với điều kiện, trình độ của mình.

Tại xã miền núi Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng, chính quyền đã kiện toàn, duy trì hoạt động 5 Tổ công nghệ số cộng đồng tại 5 thôn. Các tổ thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng công dân số, sử dụng VNeID mức độ 2 và thanh toán không dùng tiền mặt.

Chị A Lăng Thị Thương ở thôn Gadoong chia sẻ, ban đầu bà con còn bỡ ngỡ nhưng nhờ sự tận tình giúp đỡ của tổ công nghệ số cộng đồng, người biết trước chỉ cho người biết sau, dần dần bà con tự tin hơn khi sử dụng điện thoại thông minh.

“Người dân chúng tôi chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, nhưng bây giờ được thành viên tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn sử dụng, mình thao tác các thủ tục hành chính thuận lợi, đỡ tốn thời gian. Lúc mua bán, khỏi cần phải chạy đi đây đi đó, có tài khoản chuyển khoản. Chúng tôi thấy rất là thuận lợi, không dùng tiền mặt” - chị Thương cho biết.

Cùng với lực lượng hỗ trợ tại cơ sở, xã Sông Vàng bố trí máy tính, máy in có kết nối Internet tại cả 5 thôn. Hệ thống Wi-Fi miễn phí cũng được lắp đặt tại cả 5 thôn với tổng cộng 9 điểm phát sóng. Những thiết bị này tạo điều kiện để cán bộ thôn xử lý công việc, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến ngay tại địa bàn cư trú.

Đây cũng là cách đưa chuyển đổi số đến gần đồng bào dân tộc thiểu số: bắt đầu từ những việc thiết thực, dễ tiếp cận, gắn với nhu cầu hằng ngày và từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ. Anh A Lăng Ưi, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Sông Vàng cho biết.

Theo anh Ưi: “Thời gian gần đây, thành đoàn Đà Nẵng triển khai mô hình mang chính sách công đến với bà con. Hiện nay, Đoàn xã cũng đã triển khai đến tất cả các đoàn viên thanh niên trên địa bàn. Đoàn xã đã photo mã QR của Thành đoàn cung cấp. Trong mã QR này có nhiều nội dung, bà con chỉ cần quét thì sẽ hiện lên trang có các lĩnh vực đất đai, tư pháp có... Bà con giảm một bước thời gian phải đi tìm kiếm, mình chỉ cần kích vào đó và kết nối vô VNeID là sẽ thực hiện được nhanh chóng hơn, giảm bớt cái thời gian phải đi tìm”.

Nếu dịch vụ công trực tuyến giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại thì kinh tế số mở ra một hướng tiếp cận khác: Đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.

Ở vùng núi Đà Nẵng, phát triển sinh kế gắn với nông nghiệp, lâm nghiệp, dược liệu và du lịch cộng đồng là hướng đi có nhiều lợi thế. Nhưng để sản phẩm có thể tiếp cận thị trường rộng hơn, người sản xuất không chỉ nâng cao chất lượng mà còn phải biết cách giới thiệu sản phẩm, kết nối khách hàng, minh bạch thông tin và tổ chức hoạt động mua bán phù hợp.

Thời gian qua, thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xã Sông Vàng phối hợp với Trung tâm Bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh triển khai đề án “Phụ nữ miền núi dẫn dắt chuỗi giá trị chè dây - Giải pháp sinh kế xanh, bao trùm tại xã Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng”. Thông qua đề án này, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dược liệu Sông Vàng được thành lập, tập trung truyền thông cộng đồng, thúc đẩy phụ nữ Cơ Tu tham gia mô hình sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm chè dây.

Đây là hướng phát triển sinh kế đáng chú ý bởi khi người dân tham gia vào chuỗi giá trị sản phẩm, cơ hội nâng cao thu nhập không chỉ phụ thuộc vào khâu sản xuất mà còn gắn với chế biến, quảng bá và kết nối thị trường.

Trong chuỗi hoạt động ấy, công nghệ số trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực. Người sản xuất có thể sử dụng điện thoại để chụp ảnh, giới thiệu sản phẩm; cập nhật thông tin về vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất; tiếp cận khách hàng qua các kênh trực tuyến và trao đổi đơn hàng thuận tiện hơn. Việc ứng dụng mã QR để cung cấp thông tin, truy xuất nguồn gốc khi đáp ứng các điều kiện cần thiết, hay sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt có thể góp phần tăng tính minh bạch và thuận tiện trong giao dịch.

Tuy nhiên, để những tiện ích này mang lại hiệu quả thực tế, người dân cần được hướng dẫn từ những thao tác căn bản đến cách ứng dụng vào công việc. Không phải ai cũng có thể ngay lập tức đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hay tự tổ chức hoạt động bán hàng trực tuyến. Vì vậy, các điểm hỗ trợ công nghệ số cần gắn chặt hơn với nhu cầu của hộ sản xuất, hợp tác xã và các nhóm sinh kế tại địa phương.

Ông Phạm Quốc Phòng, Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh nông sản Phạm Quốc Phòng cho hay, nhờ ứng dụng công nghệ, lượng hàng hóa tiêu thụ tăng thêm khoảng 30% so với trước. “Bây giờ  chúng tôi phát triển thêm về các kênh hoạt động trên hệ thống điện thoại, ví dụ như website, Zalo, Facebook, kể cả TikTok nữa, các sàn điện tử. Chúng ta cũng phải áp dụng kể cả truyền thống và hiện đại.  Cả hai hướng cộng lại thì tốt hơn cho buôn bán”.

Đối với miền núi, chuyển đổi số cần được nhìn nhận trong mối quan hệ chặt chẽ với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và thu hẹp khoảng cách tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Điều quan trọng là phải bảo đảm sự gắn kết giữa các nhiệm vụ phát triển hạ tầng, đào tạo kỹ năng, hỗ trợ sinh kế và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Ông Bríu Dết, Phó Chủ tịch UBND xã Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng thông tin: Đến tháng 10 năm 2026, tỷ lệ hồ sơ được tiếp nhận, xử lý qua dịch vụ công trực tuyến đạt 100%; đa số hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính cũng được số hóa. Kết quả này cho thấy nền tảng số đang được đưa vào hoạt động phục vụ người dân ngày càng hiệu quả hơn.

“Trong năm 2027, địa phương sẽ nghiên cứu các chương trình dự án về phát triển khoa học công nghệ phù hợp nhất với địa phương để có thể triển khai thực hiện. Thông qua đó, nâng cao cơ hội tiếp cận các dịch vụ công đối với người dân, giải quyết hồ sơ của người dân một cách nhanh chóng, đảm bảo và hiệu quả. Địa phương triển khai các nội dung liên quan phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đề án 06 trên mặt bằng toàn xã để người dân biết, khai thác, góp phần phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống. thu nhập của người dân trong thời gian đến” - ông Bríu Dết nhấn mạnh.

Từ những điểm truy cập Internet, các buổi hướng dẫn kỹ năng số đến việc quảng bá nông sản trên môi trường mạng, chuyển đổi số ở miền núi thành phố Đà Nẵng đang được triển khai bằng những việc làm thiết thực, gắn với các Chương trình mục tiêu quốc gia. Qua đó, giúp người dân từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào miền núi.

Đà Nẵng kết nối nguồn lực quốc tế, thúc đẩy kinh tế xanh và phát triển bền vững

VOV.VN - Sáng nay 22/10, tại Đà Nẵng, diễn ra Hội thảo quốc tế “Công tác phi chính phủ nước ngoài trong bối cảnh mới hướng đến nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững – Xu thế tất yếu toàn cầu”.