Cà phê ca nhạc ở Hà Nội ra đời khi nào?
VOV.VN - Không chỉ là chốn thưởng thức những giọt cà phê sóng sánh, các không gian cà phê ca nhạc tại Hà Nội từ những năm 1940 đã trở thành “thánh đường” nuôi dưỡng dòng chảy tân nhạc Việt Nam thời kỳ đầu.
Hãy cùng ngược dòng thời gian về với những quán cà phê ca nhạc đầu tiên: Nghệ sĩ, Thiên Thai hay Thủy Tạ… để lắng nghe tiếng lòng của người Hà Thành và hiểu vì sao nét văn hóa ấy vẫn bền bỉ chảy qua bao thăng trầm phố thị.
Năm 1938, lần đầu tiên các nhạc sĩ Việt Nam đã biểu diễn những bài hát do chính họ sáng tác trước khi buổi chiếu phim ở rạp Olympia (nay là rạp Hồng Hà) bắt đầu. Nhận thấy nhu cầu thưởng thức bài hát Việt là rất lớn nên năm 1940, nghệ sĩ Violin Nguyễn Văn Diệp cùng một số người đã thuê số nhà 53 Đinh Tiên Hoàng mở quán cà phê ca nhạc lấy tên là quán Nghệ sĩ.
Sau khai trương một thời gian ngắn quán đã đông khách. Không chỉ giới văn nghệ, giới trí thức mà còn có cả thanh niên có tư tưởng tiến bộ. Hát thường xuyên ở đây có nam ca sĩ Mai Khanh với bài tủ “Bên hồ liễu” (sáng tác của nhạc sĩ Văn Chung).
Nữ ca sĩ có Bùi Thị Thái thường hát bài “Con chim lạc bạn” (sáng tác của Phạm Văn Chừng). Ông Đinh Ngọc Liên (còn gọi là Quản Liên) khi đó Trưởng ban Quân nhạc Lính Khố Xanh thường xuyên đến quán Nghệ sĩ nghe đã phải lòng ca sĩ Bùi Thị Thái. Sau này hai người lấy nhau.
Ngày 2/9/1945, ông Đinh Ngọc Liên được giao nhiệm vụ chỉ huy Ban nhạc Giải Phóng tấu bài “Tiến quân ca” của Văn Cao trong lễ tuyên ngôn độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Thỉnh thoảng nhạc sĩ Dương Thiệu Tước tới đánh ghi ta ha oai, còn nhạc sĩ Thẩm Oánh tới làm xướng ngôn viên.
Nhạc sĩ Thẩm Oánh có biệt tài ăn nói và nói rất khúc chiết, âm điệu dịu dàng. Có thể khẳng định nhạc sĩ Thẩm Oánh chính là người dẫn chương trình ca nhạc đầu tiên ở Hà Nội.
Ở phố Hàng Bông có cà phê ca nhạc Thăng Long với các nhạc sĩ: Đỗ Thế Phiệt, Nguyễn Khắc Cung, Lương Ngọc Châu, Vũ Anh Thường. Tại phố Hàng Bông Thợ Nhuộm có quán Tuyết Sơn với nghệ sĩ Vũ Thành thổi sáo.
Trong các nam ca sĩ lúc đó có ca sĩ Kim Tiêu được cho là hát hay nhất nên được nhiều quán cà phê mời chào. Chính nhờ giọng hát của Kim Tiêu mà những bài như: “Thiên Thai”, “Trương Chi” của Văn Cao trở nên nổi tiếng đến mức ông Đặng Trần Vận khi mở cà phê ca nhạc ở phố Hàng Gai đã đặt tên quán là Thiên Thai.
Không quá lời khi nói rằng, đầu những năm 1940 người Hà Nội lúc đó đang ở trong tầm ảnh hưởng của bài hát rất trữ tình của nhạc sĩ Văn Cao. Sau này tài tử Ngọc Bảo kể lại, ban đầu đến Thiên Thai chỉ để nghe giọng ca Tino Rossi và dần dần tân nhạc ngấm vào người rồi ông trở thành ca sĩ hát ở quán này.
Ở phố Lý Quốc Sư cũng có một quán của ông Trần Văn Bằng, ông Bằng yêu mến văn nghệ sĩ và mê tân nhạc nên thường mời ca sĩ đến quán hát.
Năm 1949, người Hà Nội đi tản cư trở về thành phố. Phố xá nhộn nhịp trở lại. Các quán cà phê đông đúc. Năm 1952 Thủy Tạ là quán cà phê có tổ chức khiêu vũ và ca hát vào ngày cuối tuần. Chơi nhạc ở quán có ban nhạc Lúa Vàng của nhạc sĩ Hoàng Trọng. Chủ quán cũng mời nhiều ca sĩ cả nam và nữ, trong đó có tài tử Ngọc Bảo đến biễu diễn.
Đến thời bao cấp chỉ có cà phê quốc doanh vì thế không có ca nhạc. Đến thập niên 1990, cà phê âm nhạc ở Hà Nội sống lại, đó là các quán Hollywood ở phố Hồ Xuân Hương, Hồ Gươm Xanh ở Lê Thái Tổ, Aladin của nghệ sĩ Thanh Hoa... và rất nhiều quán khác.
Ngày hôm nay, Hà Nội vẫn còn quán cà phê ca nhạc với ban nhạc sống, ca sĩ hát trực tiếp và hát theo yêu cầu của khách. Lại có khách yêu âm nhạc cũng lên hát góp vui. Cà phê ca nhạc là nét đẹp nối tiếp văn hóa cà phê ca nhạc của Hà Nội xưa.
Hà Nội của những ngày sau tiếp quản 10/10/1954 như thế nào?
VOV.VN - Sau nụ cười hân hoan ngày 10/10/1954 là một Hà Nội đứng trước muôn vàn thử thách: tài chính kiệt quệ, xã hội phức tạp và nguy cơ thiếu lương thực trầm trọng. Cùng nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhìn lại cuộc vượt khó âm thầm nhưng oai hùng để ổn định lại nhịp sống Thủ đô trong những ngày đầu tiếp quản!
