Hướng về thành phố xa xưa: Tôn vinh di sản hai thập niên tân nhạc Hà Nội

Hướng về thành phố xa xưa: Tái hiện thời kỳ rực rỡ của tân nhạc Hà Nội

Trưng bày và tọa đàm Hướng về thành phố xa xưa do Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội - Bảo tàng Hà Nội tổ chức tối 12/9. Sự kiện văn hóa nghệ thuật chuyên đề này nằm trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026 mang chủ đề "Hà Nội - Dòng chảy di sản", nhằm tôn vinh giai đoạn hình thành, phát triển rực rỡ của tân nhạc Hà Nội, đồng thời lan tỏa di sản âm nhạc Thủ đô đến đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Không gian trưng bày mở ra cho người xem một không gian ký ức đậm nét nghệ thuật. Từ bộ sưu tập đồ sộ gồm khoảng 2.000 tờ nhạc cùng nhiều tư liệu, hình ảnh giá trị, Ban tổ chức đã tuyển chọn 102 bản nhạc và hiện vật quý giá để giới thiệu tới công chúng. Người thưởng lãm có cơ hội tiếp cận trực tiếp các bản nhạc gốc, tờ nhạc xưa, đĩa hát cùng hình ảnh của các nhạc sĩ, ca sĩ tiêu biểu, gắn liền với những dấu mốc lịch sử quan trọng của tân nhạc Hà Nội từ năm 1934 đến năm 1954.

Tân nhạc 1934 - 1954: Căn cước văn hóa đặc biệt trong lòng Hà Nội

Nhà nghiên cứu, nhà văn Nguyễn Trương Quý, chủ sở hữu hơn 100 tờ nhạc tại trưng bày cho biết: “Ở đây có những tờ nhạc đơn sơ, nhỏ thôi, nhưng là kết quả của một giai đoạn chuyển hóa từ kết cấu của văn hóa đại chúng ở trong lòng Hà Nội suốt hai thập niên. Nó đánh dấu sự trưởng thành về sáng tạo của người Việt Nam, tạo ra một dấu ấn mà tôi nghĩ rằng có tác động rất lớn đến tâm tư tình cảm và tính tự tôn của công chúng trong nhiều thập niên qua. Có thể nói, từ khi ra đời đến lúc trưởng thành vào những năm 40, nhất là giai đoạn cao trào Cách mạng tháng Tám, Tân nhạc đã tạo ra một căn cước rất đặc biệt cho Hà Nội trong lòng văn hóa Việt Nam”.

Nhạc sĩ Giáng Son, ủy viên Ban chấp hành Hội nhạc sĩ Việt Nam, tác giả ca khúc Hà Nội mười hai mùa hoa xúc động khi chứng kiến những bản nhạc được lưu trữ rất cẩn thận tại không gian trưng bày.

Nhạc sĩ chia sẻ: “Thực sự có những bản nhạc bây giờ tôi mới được nhìn thấy. Người sưu tầm rất kỳ công, yêu âm nhạc và hiểu biết về thời kỳ này. Đây đều là những bài hát rất nổi tiếng trong giai đoạn từ năm 1934 đến năm 1954 và đánh dấu một mốc quan trọng cho tân nhạc Việt Nam, sự phát triển của âm nhạc Việt Nam.”

5 chủ đề tái hiện bức tranh sinh động về đời sống văn hóa, xã hội và âm nhạc của Hà Nội trong những thập niên đầu của nền tân nhạc: từ vẻ đẹp lãng mạn của những bản tình ca, tinh thần yêu nước trong các ca khúc cách mạng, đến nhịp sống đô thị Hà thành và dấu ấn sáng tạo của các nhạc sĩ tiêu biểu như Văn Cao, Đoàn Chuẩn - Từ Linh, Dương Thiệu Tước, Thẩm Oánh cùng nhiều tên tuổi đã góp phần định hình diện mạo âm nhạc Việt Nam hiện đại.

Nhà giáo, nghệ sĩ Bùi Bạch Liên, học trò của cố nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, người sáng lập và chủ nhiệm câu lạc bộ Guitar Hawaii tại Hà Nội bày tỏ niềm vui: “Những bản nhạc tôi đã tặng nhà nghiên cứu, nhà văn Nguyễn Trương Quý để trưng bày tại triển lãm đều rất hay. Nếu tôi giữ cho riêng mình thì quá phí. Tôi muốn lan tỏa cái đẹp chứ không phải chỉ cất một chỗ trong ngăn kéo. Chính vì vậy, tôi rất hạnh phúc khi những bản nhạc tôi đã sưu tầm được trưng bày tại đây và được giới thiệu tới thế hệ trẻ”.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa, Giám đốc Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, Bảo tàng Hà Nội khẳng định: “Không có địa phương nào trên cả nước lại có nhiều nhạc sĩ và có nhiều bài hát viết về mình như Hà Nội. Rất nhiều nhạc sĩ đã viết các ca khúc về Thủ đô từ trước cách mạng, cho tới thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và cả khi đất nước hòa bình, thống nhất sau này… Trong đó tân nhạc đã trở thành một phương tiện mới truyền tải các thông điệp tình cảm và xã hội, tham gia vào phong trào giải phóng dân tộc. Qua những tài liệu trong trưng bày, có thể thấy hoạt động âm nhạc, nghệ thuật, đời sống tinh thần phong phú đặc sắc của nhân dân và văn nghệ sĩ Thủ đô trong một giai đoạn đầy ý nghĩa của lịch sử dân tộc”.

Ngay sau lễ khai mạc diễn ra chương trình tọa đàm chuyên đề "Hai thập niên tân nhạc Hà Nội (1934–1954)" với sự tham gia của nhạc sĩ Giáng Son, TS. ngữ văn Trần Ngọc Hiếu, nhà nghiên cứu - nhà văn Nguyễn Trương Quý.

Tọa đàm tập trung trao đổi về quá trình hình thành của nền tân nhạc Hà Nội, những giá trị nghệ thuật và văn hóa được lưu giữ, đồng thời nhìn nhận vai trò của âm nhạc như một phần quan trọng trong ký ức đô thị và sự phát triển của công nghiệp văn hóa sáng tạo Hà Nội từ quá khứ đến hiện tại.

Nét Hà thành - Áo dài kể chuyện di sản văn hóa Hà Nội

VOV.VN - Sáng 11/9, chương trình “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài” diễn ra tại khu vực Hồ Văn, Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). Đây là một hoạt động do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026.