Khám phá bảo tàng gia vị đầu tiên tại Hà Nội

Không chỉ trưng bày để du khách nhìn và xem, bảo tàng gia vị mở ra một cách tiếp cận đa chiều với văn hóa ẩm thực Việt Nam. Tại đây, các loại gia vị quen thuộc được kể lại bằng công nghệ, thông qua thị giác, khứu giác, thính giác và xúc giác.

Ngay từ khi bước vào không gian triển lãm, du khách được đưa vào một câu chuyện mang màu sắc viễn tưởng: nếu một ngày con người không còn ở trên Trái đất, những dữ liệu về gia vị Việt Nam sẽ được bảo tồn như thế nào?

Từ ý tưởng đó, Zero Gallery tái hiện một “con tàu vũ trụ Việt Nam”, nơi bắt đầu hành trình khám phá thế giới gia vị.

Bắt đầu từ câu chuyện của phở

Ngô Thảo Chi, phụ trách vận hành bảo tàng gia vị, cho biết câu chuyện xuyên suốt của triển lãm được xây dựng trên ý tưởng bảo tồn dữ liệu về gia vị trong tương lai.

Khoang tàu đầu tiên giới thiệu bảng dữ liệu về các loại gia vị gắn với món phở, cùng công thức nấu món ăn quen thuộc này. Trong rất nhiều món ăn và gia vị của Việt Nam, phở được lựa chọn bởi đây là món ăn có lịch sử lâu đời, mỗi vùng miền lại có cách chế biến và loại phở khác nhau.

“Vì phở là món ăn từ rất lâu đời, mỗi vùng miền lại có cách chế biến, loại phở khác nhau. Và trong phở kết hợp của nhiều loại gia vị từ rau củ cho đến gia vị lên men như nước mắm”, Ngô Thảo Chi chia sẻ.

Từ câu chuyện về phở, du khách lần lượt bước qua những không gian được thiết kế để đánh thức từng giác quan.

Không chỉ nhìn, còn được ngửi một bức tranh

Tại không gian Thị Giác, những loại gia vị tươi như rau mùi, hành khô, gừng, hành tây, muối, sá sùng được làm thành các tiêu bản để có thể trưng bày trong nhiều chục năm mà vẫn giữ được màu sắc và hình dáng.

Du khách có thể tìm hiểu thông tin, đồng thời xoay mẫu vật trên màn hình để quan sát đặc điểm của từng nguyên liệu.

Trong khi đó, không gian Khứu Giác mang đến một trải nghiệm đặc biệt hơn: ngửi mùi hương gắn với những hình ảnh và câu chuyện văn hóa. Các loại gia vị được chiết xuất, đưa qua hệ thống bình khuếch tán và ống dẫn để du khách cảm nhận rõ hơn những hương vị đặc trưng làm nên món phở như quế, đại hồi, tiểu hồi, hạt tiêu...

Đặc biệt, tại đây du khách có thể “ngửi” một bức tranh. Bức tranh không tự phát ra mùi. Thông qua hệ thống ống dẫn riêng bên cạnh, không khí và hương thơm gắn với nội dung trong tranh được đưa đến người trải nghiệm.

Với bức tranh về Tết, chẳng hạn, du khách có thể nhắm mắt và cảm nhận không khí ngày Tết qua mùi hương. Một trong những mùi hương được tái hiện là lá mùi già.

Theo quan niệm của người Việt, trước ngày Tết, người ta thường xông lá mùi già để rũ bỏ những điều không may, bệnh tật và đón một năm mới hoàn toàn tươi mới.

Chạm vào gia vị, nghe tiếng bếp

Ở không gian Xúc Giác, du khách có thể chạm vào các thanh pin năng lượng để tìm hiểu về vùng nguyên liệu, quy trình trồng trọt, sản xuất và chế biến.

Còn tại không gian Thính Giác, những âm thanh quen thuộc của căn bếp Việt được tái hiện thông qua hệ thống tia laser xanh, đỏ.

Đó là tiếng nước phở sôi lụp bụp trên bếp, tiếng băm thịt, tiếng thái hành...

Không gian này đặc biệt thu hút trẻ em.

“Con thích khoang này ạ. Con nhận ra rồi đây là tiếng băm thịt”, một em nhỏ chia sẻ.

Một em khác nói: “Con rất thích tới đây, lần đầu tiên con được thấy nhiều gia vị đến thế”.

Hành trình khép lại tại phòng trải nghiệm đa giác quan, nơi du khách có thể nghỉ ngơi và xem lại hành trình chú robot Zero thu thập gia vị.

Đưa gia vị vào một câu chuyện mới

Với Linh, sinh viên năm 3 Trường Đại học Luật Hà Nội, điều tạo nên khác biệt của bảo tàng gia vị là khả năng tác động đến nhiều giác quan cùng lúc. “Khi em đi các điểm du lịch như Phú Quốc, người ta sẽ có bảo tàng giới thiệu các đặc sản nơi đó, ví dụ như mắm, sim chẳng hạn. Còn ở đây thì có thể tác động bằng rất nhiều giác quan như khứu giác, thính giác, xúc giác. Đây chính là điều khác biệt tại đây khác với những nơi mà em đã từng đi”, Linh cho biết.

Theo Linh, bảo tàng gia vị đưa gia vị vào một câu chuyện hoàn toàn mới. Thay vì những cách trưng bày quen thuộc, nơi đây sử dụng công nghệ để tạo ra những không gian khác nhau, giúp du khách có thể chạm tới, nghe được và ngửi được.

“Gia vị rất thân quen, rộng mang đến sự sáng tạo không giới hạn”, Linh nhận xét.

Anh Nguyễn Tiến Thịnh, Giám đốc truyền thông bảo tàng gia vị, cho biết công nghệ đã trở thành công cụ để kể câu chuyện văn hóa, giúp người xem tiếp cận nội dung dễ dàng hơn, tương tác nhiều hơn và chủ động hơn trong quá trình khám phá những nét đặc trưng của gia vị Việt.

“Zero muốn kể câu chuyện văn hóa đời thường, thứ 2 là ứng dụng vật lý tạo ra một mô hình bảo tàng gia vị. Chúng tôi muốn hướng tới những chủ đề đời thường không quá hàn lâm, đại diện cho văn hóa, lối sống con người Việt Nam”, anh Thịnh nói.

Theo anh, khi ứng dụng công nghệ vào thiết kế, ý tưởng cần được lựa chọn sao cho phù hợp. Với dự án đầu tiên này, Zero Gallery chọn chủ đề vũ trụ, viễn tưởng.

“Khi có sự tương tác, nhập vai sẽ tạo cho du khách sự tò mò, muốn khám phá”, anh Thịnh chia sẻ.

Khi gia vị trở thành chất liệu kể chuyện văn hóa

Chuyến hành trình khám phá bảo tàng gia vị khép lại, nhưng những trải nghiệm về một không gian văn hóa độc đáo vẫn còn đọng lại.

Từ những loại gia vị quen thuộc trong đời sống hàng ngày, bảo tàng tạo nên một cách kể chuyện mới, nơi công nghệ hiện đại giao hòa với những giá trị truyền thống.

Du khách không chỉ nhìn thấy gia vị mà còn có thể nghe, ngửi, chạm và tương tác với chúng. Qua đó, những câu chuyện tưởng như rất đời thường của ẩm thực Việt được tiếp cận theo một cách gần gũi, trực quan và giàu trải nghiệm hơn. Đây cũng là một cách làm du lịch và bảo tồn văn hóa đầy cảm hứng, góp phần khẳng định sức sống của ẩm thực Việt Nam trong dòng chảy thời gian.

Phở Hà Nội: Khi ký ức phố phường trở thành tài sản văn hóa

VOV.VN - Từ những gánh phở rong nơi góc phố, tiếng rao trong đêm đến ký ức của bao thế hệ, phở đã đi từ đời sống phố phường để trở thành một phần văn hóa Hà Nội...