Làng nghề đồ chơi Trung thu truyền thống loay hoay giữ nghề
VOV.VN - Những món đồ chơi Trung thu thủ công như trống, mặt nạ giấy bồi, đèn ông sao... đã gắn với ký ức nhiều thế hệ mỗi độ thu về. Thế nhưng, phía sau không khí rộn ràng ấy là nỗi lo làng nghề ngày càng thu hẹp bởi cuộc sống hiện đại và các sản phẩm đồ chơi công nghiệp.
Mỗi độ thu về, làng nghề Trung thu Ông Hảo, nay là thôn Liêu Xá, xã Nguyễn Văn Linh, tỉnh Hưng Yên, lại rộn ràng tiếng đục, tiếng gõ, tiếng chẻ tre. Những người thợ vẫn miệt mài làm trống, mặt nạ giấy bồi, đèn ông sao, những món đồ chơi Trung thu thủ công gắn với ký ức nhiều thế hệ.
Thế nhưng, phía sau không khí rộn ràng ấy là nỗi lo làng nghề ngày càng thu hẹp. Trước đây, nhiều gia đình trong làng làm trống, nay chỉ còn 4-5 hộ theo nghề. Công việc vất vả, thu nhập thấp và mang tính mùa vụ khiến nghề truyền thống khó cạnh tranh với đồ chơi công nghiệp.
Tại cơ sở làm trống của gia đình ông Vũ Văn Hởi, mỗi chiếc trống phải trải qua hàng chục công đoạn, từ cưa, tiện, phơi gỗ đến xử lý da trâu và căng mặt trống. Dù thu nhập không cao, gia đình ông vẫn gắn bó với nghề.
“Trước công nghiệp chưa về đây. Ngoài cày cấy thì làm nghề này. Nhưng bây giờ việc nhiều, người thì đi phụ xây, người thì ở nhà làm cái này. Vì nghề này thu nhập cũng thấp, nhưng mà mình yêu nghề mình cứ theo nghề thôi”, ông Vũ Văn Hới chia sẻ.
Không chỉ cố giữ nghề, những người thợ còn tìm cách thay đổi để thích ứng với thị trường. Trong sản xuất trống, đinh vầu được thay bằng ghim nhẵn, màu nhuộm được thay bằng sơn không phai nhằm bảo đảm an toàn cho trẻ em.
Với nghề làm mặt nạ giấy bồi, ông Vũ Huy Đông, người có hơn 40 năm gắn bó, liên tục sáng tạo mẫu mã mới như các con vật trong 12 con giáp hay nhân vật gắn bó với tuổi thơ trẻ em để đáp ứng thị hiếu và cạnh tranh với đồ chơi nhập khẩu. Ông Đông cho biết, mỗi năm gia đình ông sản xuất khoảng 8.000 - 10.000 sản phẩm, gồm mặt nạ, trống và đầu sư tử... Theo ông Đông, nghề làm đồ chơi ở làng Ông Hảo có từ khoảng những năm đầu thập niên 60 của thế kỷ XX. Thời điểm đó, làng có hợp tác xã làm trống và đồ chơi. Sau khi hợp tác xã giải thể, những người thợ có tay nghề tiếp tục tự mở xưởng, hiện vẫn còn 7 hộ duy trì công việc truyền thống này.
“Tôi làm nghề này khoảng hơn 40 năm nay. Ngày xưa năm 60 70 rồi năm 80 thì người ta chỉ làm đồ chơi đơn giản thôi. Nhưng mà về sau thì càng ngày xã hội phát triển lên. Đồ chơi Trung Quốc hay nước ngoài nhập về Việt Nam. Thì tôi lại phải sáng tạo ra nhiều loại, mẫu mã khác nhau. Ví dụ làm các con vật trong truyền thuyết 12 con giáp hay các con vật trong Tây Du Ký”, ông Đông hào hứng kể.
Tương tự, gia đình ông Vũ Như Hậu vẫn duy trì nghề làm đèn ông sao truyền thống, đồng thời đổi mới cách trang trí bằng hoa lụa, vải và các vật liệu hiện đại. Theo ông Hậu, dù đồ chơi công nghiệp ngày càng đa dạng, những sản phẩm truyền thống của làng vẫn có khách hàng riêng bởi được làm thủ công, mẫu mã đa dạng và mang nét đặc trưng của đồ chơi Trung thu truyền thống. Sản phẩm của gia đình ông cùng các hộ làm nghề trung thu truyền thống được đưa đi nhiều địa phương ở miền Bắc như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và một số tỉnh, thành phía Nam như Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh.
Ông Vũ Như Hậu cho biết: “Nghề này thì truyền thống của cả làng. Nhưng bây giờ làng nghề chuyển đổi sang làm hàng mã và đi công ty, chỉ còn một mình gia đình tôi là theo nghề, giữ nghề. Từ xưa đến nay là vẫn truyền thống như vậy thôi. Ngày xưa thì chỉ là hoa giấy. Nhưng bây giờ trên thị trường có hoa lụa, bằng vải thì mình trang trí thành chiếc đèn cho đẹp đẽ”
Ở làng Ông Hảo, số gia đình còn giữ nghề truyền thống chỉ đếm trên đầu ngón tay. Những chiếc ghim nhẵn thay đinh vầu, lớp sơn không phai, những bông hoa lụa trên chiếc đèn tre... là những thay đổi nhỏ, nhưng chứa đựng nỗ lực lớn của những người thợ đang cố giữ nghề.
Bởi với họ, giữ nghề không chỉ là giữ một kế sinh nhai. Đó còn là cách để ký ức Trung thu xưa tiếp tục có một chỗ đứng trong niềm vui của trẻ thơ hôm nay và mai sau.
Phố Hàng Mã rực rỡ sắc màu đón "biển người" đến vui Trung thu sớm
VOV.VN - Những ngày cận Tết Trung thu, tuyến phố hàng Mã đông đúc tới khuya. Nhiều thời điểm, người dân không còn khoảng trống để di chuyển.
