Năm học mới sau sáp nhập, trường học vận hành theo “bản đồ năng lực”

Một kế hoạch, một cách làm, một ngôi trường

Ngày mai (5/9), năm học 2026-2027 chính thức bắt đầu. Với những ngôi trường vừa sáp nhập, đây cũng là lúc bắt đầu một bài toán mới: Làm thế nào để những tập thể từng có cách làm, nề nếp và văn hóa riêng cùng vận hành thành một nhà trường thống nhất, hiệu quả và hướng đến sự tiến bộ của học sinh?

Tại Trường THCS Thái Thịnh, Hà Nội, sau khi sáp nhập Trường THCS Thái Thịnh và Trường THCS Thịnh Quang, nhà trường có hai địa điểm với 57 lớp, 2.325 học sinh, 3 cán bộ quản lý, 80 giáo viên và 15 nhân viên. Nhưng theo Hiệu trưởng Nguyễn Cao Cường, điều quan trọng không nằm ở những con số đó, mà ở việc xóa được tâm lý “bên này - bên kia” trong cách vận hành.

“Sau khi sáp nhập thì tất cả những nội dung liên quan đến triển khai của nhà trường chúng tôi đều dùng một chữ duy nhất, tất cả mọi thứ chỉ là một cách làm duy nhất, còn thực hiện thì tại hai nơi”, thầy Cường cho biết.

Theo cách làm này, nhà trường không xây dựng hai kế hoạch tương ứng với hai địa điểm, cũng không để mỗi nơi tiếp tục vận hành theo thói quen cũ. Những yêu cầu chuyên môn, hoạt động giáo dục, quy định và cách thức tổ chức đều được thống nhất, sau đó triển khai tại cả hai địa điểm phù hợp với điều kiện thực tế.

Đây cũng là phần việc khó hơn nhiều so với việc sắp xếp lại tên trường hay bộ máy quản lý. Bởi mỗi trường trước khi sáp nhập đều có những nề nếp, truyền thống và giá trị riêng. Khi đặt trong một mái trường mới, những khác biệt đó không thể xóa ngay, nhưng cũng không thể để tồn tại song song quá lâu. “Bản thân xây dựng một nề nếp đã khó, văn hóa ở một trường học thì càng khó hơn”, thầy Cường chia sẻ.

Vì thế, thay vì phủ nhận những gì đã có, nhà trường lựa chọn giữ lại những giá trị tốt, những mô hình hiệu quả của từng đơn vị, đồng thời điều chỉnh những cách làm không còn phù hợp. Mục tiêu là từng bước hình thành một văn hóa chung, để giáo viên và học sinh ở hai địa điểm đều cảm nhận mình đang thuộc về một nhà trường. Đó cũng là cách để năm học mới không chỉ bắt đầu bằng một lễ khai giảng chung, mà bằng một phương thức vận hành chung.

“Bản đồ năng lực” để phát huy đội ngũ

Nếu bài toán đầu tiên là làm cho một nhà trường có nhiều địa điểm vận hành thống nhất, bài toán tiếp theo là sử dụng đội ngũ như thế nào để quy mô lớn hơn thực sự trở thành lợi thế.

Tại Trường THCS Giảng Võ, sau khi sáp nhập ba trường THCS Giảng Võ, THCS Phan Chu Trinh và THCS Nguyễn Trãi, quy mô nhà trường hiện hơn 5.500 học sinh với 124 lớp. Hiệu trưởng Tô Thị Hải Yến cho biết một trong những thuận lợi lớn của trường là đội ngũ giáo viên có năng lực, không rơi vào tình trạng thiếu giáo viên nghiêm trọng.

Theo cô Yến, việc bố trí giáo viên sau sáp nhập được tính toán trên hai yêu cầu. Trước mắt là bảo đảm sự ổn định, tôn trọng sự phân công chuyên môn vốn có của các tổ trưởng và cán bộ quản lý ở từng địa điểm; đồng thời xem xét trình độ, nhu cầu thực tế, hiệu quả công việc, điều kiện, hoàn cảnh và nguyện vọng cụ thể của giáo viên.

Nhưng về lâu dài, nhà trường phải đi thêm một bước đó là tối ưu hóa nguồn nhân lực của cả hệ thống. Những giáo viên có kinh nghiệm, tâm huyết ở điểm trường chính có thể được phân công tham gia các hoạt động giảng dạy tại các phân hiệu, thay vì coi mỗi địa điểm là một “đơn vị nhân sự” riêng biệt.

“Với một đội ngũ như vậy, chúng tôi tin rằng trường sẽ có một năm học với kết quả thực chất và các thầy cô có thể truyền được cảm hứng để học sinh thích đến trường, yêu bạn và có khát vọng vươn lên trong học tập”, cô Yến nói.

Cũng tại Trường THCS Yên Hòa, Hiệu trưởng Nguyễn Thị Thu Hằng cho biết, nhà trường xác định tư duy quản trị mới trên nền tảng “Một hệ thống - Một chuẩn - Một dữ liệu - Một mục tiêu”. Từ đây, sự ổn định sau sắp xếp không chỉ nhằm duy trì hoạt động như trước, mà phải tạo nền tảng để phát triển. Đó là sự chuyển dịch từ tư duy “trường nào biết trường đó” sang tư duy một hệ thống chung, trong đó năng lực của giáo viên được sử dụng linh hoạt hơn và các điểm trường có thể bổ trợ cho nhau.

Đo hiệu quả sáp nhập từ sự tiến bộ của học sinh

Nhìn từ phía nhà trường, sáp nhập thành công là khi bộ máy vận hành trơn tru, giáo viên được bố trí hợp lý và các địa điểm không còn khoảng cách trong cách tổ chức. Nhưng với phụ huynh và học sinh, câu hỏi cuối cùng đơn giản hơn nhiều: Việc sáp nhập có làm cho việc học tốt hơn không?

Đây cũng là điểm mà các nhà trường đang hướng tới. Thầy Nguyễn Cao Cường cho rằng năm đầu tiên không nên vội chạy theo những con số thành tích, mà cần quan tâm đến sự tiến bộ của từng học sinh. “Chúng tôi chưa vội quan tâm đến thành tích về học tập của học sinh vì chúng tôi nghĩ rằng cái đó chỉ là một phần rất nhỏ. Cái lớn hơn chính là sự tiến bộ của toàn học sinh toàn trường”, thầy Cường nói.

Quan điểm này đặt ra một cách nhìn khác về hiệu quả của việc sắp xếp trường học. Điều quan trọng hơn là những thay đổi về tổ chức có tạo ra thay đổi tích cực trong lớp học hay không. Bởi vậy, năm học 2026-2027 có thể xem là năm đầu tiên những mô hình trường mới bước vào phép thử thực chất. Những gì đã hoàn tất trước ngày khai giảng mới chỉ là điều kiện cần; cách các nhà trường sử dụng nguồn lực, xây dựng văn hóa chung, điều phối đội ngũ và nâng chất lượng dạy học mới quyết định hiệu quả lâu dài của việc sáp nhập.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cũng nhấn mạnh yêu cầu này khi nói về năm học 2026-2027 - “năm chuyển trạng thái”, từ xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện hiệu quả, từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển, từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả.

Với việc sắp xếp mạng lưới trường học, Bộ trưởng khẳng định: “Tôi cho rằng thước đo của sắp xếp không phải là giảm được bao nhiêu trường hay bao nhiêu đầu mối, mà là sau sắp xếp nhà trường có tốt hơn không, giáo viên có được tạo điều kiện làm nghề tốt hơn không và học sinh có được hưởng lợi nhiều hơn không".

Năm học mới đã đến. Với những ngôi trường vừa sáp nhập, đây cũng là thời điểm chuyển từ “sắp xếp” sang “vận hành”, từ một mô hình mới trên giấy thành một nhà trường thực sự trong đời sống. Khi mỗi giáo viên được đặt đúng vị trí, mỗi điểm trường được kết nối và sự tiến bộ của học sinh trở thành mục tiêu chung, khi đó những thay đổi về tổ chức mới thực sự có ý nghĩa.

Sau sắp xếp, trường học Hà Nội chuẩn bị năm học mới ra sao?

VOV.VN - Chỉ còn ít ngày nữa, hơn 2,3 triệu học sinh Hà Nội bước vào năm học mới. Với những trường vừa sắp xếp, sáp nhập, năm học đầu tiên theo mô hình mới đặt ra yêu cầu vừa nhanh chóng ổn định tổ chức, vừa bảo đảm đầy đủ điều kiện dạy học, tạo tâm thế vui tươi, an toàn để học sinh trở lại trường mà không bị xáo trộn.

Điểm nhấn đặc biệt trong lễ khai giảng năm học 2026-2027 của học sinh cả nước

VOV.VN - Sáng 5/9/2026, các cơ sở giáo dục trên cả nước sẽ đồng loạt tổ chức Lễ khai giảng năm học 2026-2027. Điểm nhấn của Lễ khai giảng năm nay là khánh thành, bàn giao và đưa vào sử dụng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền đủ điều kiện.