Áp lực quản lý khi “áo” cơ sở rộng thêm

Chủ trương sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP đang được các địa phương trên cả nước triển khai khẩn trương. Theo quy định mới, nhiều thôn sau sáp nhập phải đạt quy mô từ 400 hộ trở lên, dẫn tới việc hợp nhất 2 - 3 xóm cũ thành một đơn vị mới. Điều này khiến thôn xóm tổ dân phố tăng về số hộ dân, địa bàn rộng và khối lượng công việc lớn hơn, yêu cầu xử lý thông tin nhanh hơn và mức độ bao quát phức tạp hơn.

Nếu trước đây trưởng thôn ‘đi từng ngõ, gõ từng nhà’, thì nay công tác điều hành đã chuyển mạnh sang môi trường số, thông qua các nền tảng kết nối trực tuyến như nhóm Zalo, Facebook, hệ thống truyền thanh thông minh và các kênh trao đổi giữa xã và thôn.

Từ thực tiễn cơ sở đang hình thành một “chân dung mới” của trưởng thôn. Đó không chỉ là người có uy tín trong cộng đồng, am hiểu phong tục, tập quán, nắm chắc từng hộ dân, mà còn phải có khả năng sử dụng công nghệ, tiếp nhận và xử lý thông tin nhanh, chính xác để đáp ứng yêu cầu điều hành mới.

Ông Nguyễn Văn Cường, trưởng xóm 7, xã Yên Cường (Ninh Bình) cho biết: "Chúng tôi bắt buộc phải dùng Zalo để tiếp nhận và triển khai nhiệm vụ, đồng thời vẫn kết hợp loa truyền thanh để người dân nắm được thông tin. Nhiều nội dung như rà soát hộ nghèo, xác minh dân cư hay báo cáo biến động đều được thực hiện trực tuyến, giảm đáng kể thủ tục giấy tờ".

Tuy nhiên, áp lực công việc lại gia tăng khi yêu cầu nắm chắc địa bàn, đồng thời bảo đảm công tác tuyên truyền các chủ trương, chính sách đến từng người dân vẫn phải thực hiện đầy đủ, kịp thời. Rất nhiều nội dung vẫn phải tổ chức họp dân trực tiếp, công khai, minh bạch cùng với họp chi bộ, ban công tác mặt trận nhằm bảo đảm sự thống nhất trong triển khai các nhiệm vụ ở địa bàn.

“Chúng tôi xác định là cánh tay nối dài của chính quyền. Việc gì cũng phải đưa ra dân bàn bạc để dân hiểu, dân đồng thuận", ông Quỳnh cho biết thêm.

Ở góc độ quản lý, ông Vũ Văn Thống, Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Quang (Ninh Bình) cho biết, khi khối lượng công việc tăng lên, yêu cầu chuyển đổi số sâu rộng hơn, đội ngũ cán bộ cơ sở lớn tuổi, hạn chế kỹ năng công nghệ, sẽ khó đáp ứng yêu cầu mới. Nếu không trẻ hóa đội ngũ, lựa chọn người có năng lực và kỹ năng số, việc triển khai đề án 06 về chuyển đổi số và sẽ gặp nhiều khó khăn. 

Ông Thống dẫn thực tế, cán bộ từ cấp xã trở lên đã yêu cầu trình độ đại học, nhưng ở cấp thôn, xóm, trong bối cảnh sáp nhập quy mô không kém cấp xã trước đây, nếu không có quy định rõ ràng về tiêu chí trình độ sẽ rất khó bảo đảm yêu cầu công việc.

Từ thực tiễn đó cho thấy, hiện đại hóa quản trị cơ sở, trưởng thôn không chỉ cần uy tín và kinh nghiệm, mà còn phải đáp ứng yêu cầu về công nghệ và năng lực điều hành trong bối cảnh mới.

Bài toán cán bộ giữa kinh nghiệm và yêu cầu số

Thực tế hiện nay cho thấy, đội ngũ cán bộ thôn phần lớn vẫn là những người lớn tuổi, nhiều người đã nghỉ hưu hoặc làm kinh tế gia đình nhưng vẫn kiêm nhiệm công việc ở thôn, xóm. Ưu điểm là sự gắn bó lâu dài với địa bàn, giàu kinh nghiệm thực tiễn và có uy tín trong cộng đồng, thuận lợi trong vận động, triển khai các chủ trương, chính sách ở cơ sở. Tuy nhiên, hạn chế ngày càng rõ khi chuyển đổi số trở thành yêu cầu bắt buộc. Không ít người gặp khó khăn trong việc sử dụng thiết bị thông minh, cập nhật thông tin qua nền tảng số hoặc xử lý các tình huống cần phản hồi nhanh.

Trong khi đó, lực lượng trẻ lại có lợi thế về trình độ, khả năng tiếp cận công nghệ và thích ứng nhanh với môi trường số, nhưng lại chưa thực sự mặn mà với công việc ở thôn, xóm, và chưa tạo dựng uy tín và mức độ được người dân tín nhiệm là yếu tố mang tính quyết định trong bộ máy ở cơ sở.

Ông Thống cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay trong sắp xếp, lựa chọn cán bộ sau sáp nhập thôn, xóm là chưa xác định rõ được tiêu chí phù hợp. Cùng với đó, khi sáp nhập nhiều thôn, xóm thành một đơn vị mới, nhiều người đang làm buộc phải nghỉ, cán bộ được tín nhiệm của thôn này chưa chắc đã được tín nhiệm ở thôn khác...

Để hạn chế xáo trộn, địa phương ưu tiên ổn định tổ chức giai đoạn đầu sau sáp nhập, sử dụng cán bộ hiện có, phân bổ vị trí hài hòa giữa các khu dân cư trước khi kiện toàn chính thức. Theo đó, mỗi thôn cũ có thể giữ lại một đại diện trong bộ máy mới nhằm bảo đảm cân bằng và tạo đồng thuận. “Phải chọn theo hướng hài hòa giữa các xóm, nếu dồn hết cán bộ của một khu thì rất dễ phát sinh tâm lý không đồng thuận", ông Thống cho biết.

Nhiều ý kiến cho rằng điều quan trọng hiện nay là sớm ban hành bộ tiêu chí rõ ràng, sát thực tiễn để làm căn cứ lựa chọn, hạn chế phát sinh tâm tư trong đội ngũ cán bộ. Các tiêu chí cần hài hòa giữa trình độ, độ tuổi, năng lực thực tiễn, uy tín cộng đồng và khả năng đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới.

Ông Nguyễn Văn Quỳnh cho biết, quá trình chuyển đổi sau sáp nhập không tránh khỏi những khó khăn ban đầu. Nếu được tín nhiệm cán bộ cơ sở lớn tuổi phải tiếp tục tự học cách sử dụng công nghệ, làm quen với quy trình xử lý công việc trên nền tảng số. Đây là xu hướng tất yếu và buộc phải thích ứng từng bước.

Thanh Hóa tiếp tục sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố

VOV.VN - Tỉnh Thanh Hóa vừa có chỉ thị giao các địa phương xây dựng Đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố của xã, phường mình; tổ chức lấy ý kiến nhân dân, trình HĐND cấp xã thông qua Đề án bảo đảm công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai thực hiện; hoàn thành trước ngày 25/6/2026.