Trao quyền mạnh hơn, năng lực thực thi phải cao hơn

Những kết quả đạt được trong thời gian qua, nhất là việc thu gọn đầu mối, đổi mới mô hình chính quyền địa phương và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cho thấy hiệu quả bước đầu của chủ trương tinh gọn bộ máy. Quá trình này góp phần giảm tầng nấc trung gian, giải phóng nguồn lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của khu vực công, đồng thời tạo nền tảng xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, quá trình tinh gọn bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp đối mặt với nhiều thách thức về thể chế, công nghệ, nguồn lực và đặc biệt là năng lực của đội ngũ thực thi, đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ.

Theo PGS.TS. Nguyễn Hoàng Hiển, Phó Giám đốc Học viện Khoa học xã hội, yêu cầu trước hết cần tiếp tục hoàn thiện thể chế và khung pháp lý theo hướng đồng bộ, minh bạch và hiện đại. Đây là điều kiện nền tảng để nâng cao năng lực thực thi của bộ máy hành chính trong chính quyền 2 cấp. Việc rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật phải được thực hiện một cách hệ thống nhằm loại bỏ các quy định chồng chéo, mâu thuẫn, đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý liên ngành. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế phân cấp, phân quyền rõ ràng, cụ thể và đi kèm với trách nhiệm giải trình, bảo đảm nguyên tắc “trao quyền phải gắn với kiểm soát quyền lực”.

Một hệ thống thể chế hiệu quả phải bảo đảm tính nhất quán, minh bạch và khả năng dự đoán, qua đó tạo nền tảng cho quản trị công hiệu quả. Vì vậy, việc hoàn thiện thể chế không chỉ là điều kiện cần mà còn là yếu tố quyết định tính bền vững của cải cách. Việc cải cách tổ chức bộ máy chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ với cải cách thể chế và quy trình vận hành.

Thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo

Cùng với thể chế, yêu cầu đổi mới tư duy quản trị công theo hướng hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm ngày càng trở nên rõ nét. Nâng cao năng lực thực thi không chỉ là nâng cao khả năng hoàn thành công việc của cơ quan hành chính mà còn phải hướng tới việc tạo ra kết quả thực chất đối với người dân và doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi chuyển từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị tốt, quản trị phục vụ, trong đó hiệu quả hoạt động của bộ máy được đánh giá dựa trên kết quả đầu ra và mức độ hài lòng của người dân.

Việc áp dụng các nguyên tắc của quản lý công mới, quản trị quốc gia sẽ góp phần nâng cao tính linh hoạt, minh bạch và trách nhiệm giải trình của khu vực công. Đồng thời, cần thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo trong khu vực công, khuyến khích cán bộ, công chức chủ động thích ứng với các yêu cầu mới của môi trường quản trị.

Trong toàn bộ quá trình này, chất lượng nguồn nhân lực khu vực công là yếu tố then chốt quyết định năng lực thực thi của bộ máy hành chính. Quá trình tinh giản biên chế phải gắn liền với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ theo hướng tinh gọn nhưng chất lượng cao, có năng lực chuyên môn, kỹ năng số và tư duy đổi mới.

Trong mô hình chính quyền 2 cấp, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức ngày càng cao. Cần xây dựng hệ thống đánh giá cán bộ dựa trên hiệu quả công việc, áp dụng các tiêu chí định lượng và minh bạch nhằm bảo đảm công bằng và khuyến khích cạnh tranh lành mạnh. Bên cạnh đó, việc đào tạo, bồi dưỡng và tái đào tạo cần được đẩy mạnh, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ số, quản trị dữ liệu và kỹ năng quản lý hiện đại. Bởi vì, cải cách khu vực công chỉ thành công khi đi đôi với phát triển nguồn nhân lực có năng lực thích ứng và đổi mới.

Chuyển đổi số, tăng hiệu quả quản trị

PGS.TS. Nguyễn Hoàng Hiển cho rằng, chuyển đổi số cũng cần được thúc đẩy một cách toàn diện và thực chất trong hoạt động của bộ máy nhà nước. Trong bối cảnh chính quyền 2 cấp, chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực thực thi. Việc ứng dụng công nghệ có thể giúp giảm thời gian xử lý công việc, tăng khả năng kết nối, chia sẻ thông tin và hỗ trợ cán bộ trong quá trình ra quyết định. Điều này đòi hỏi đầu tư đồng bộ vào hạ tầng công nghệ, xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất và thúc đẩy chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước. Việc phát triển chính phủ số cần được gắn với tái cấu trúc quy trình hành chính, tránh tình trạng số hóa hình thức. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý và cung cấp dịch vụ công.

Chuyển đổi số trong khu vực công chỉ mang lại hiệu quả khi gắn với cải cách thể chế và đổi mới phương thức quản trị, hướng tới xây dựng chính phủ mở, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm. Suy cho cùng, yếu tố con người là trung tâm của mọi cải cách khu vực công; nếu không quản lý tốt các tác động xã hội và tâm lý, quá trình cải cách có thể gặp phải sự phản kháng hoặc thiếu đồng thuận từ chính đội ngũ thực thi.

Bên cạnh đó tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả của bộ máy. Việc thiết lập các cơ chế giám sát độc lập, minh bạch hóa hoạt động công vụ và tăng cường vai trò của người dân trong giám sát sẽ góp phần hạn chế tình trạng lạm quyền, tham nhũng và nâng cao niềm tin xã hội. Đồng thời, cần ứng dụng công nghệ số trong giám sát và đánh giá hoạt động công vụ, qua đó nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực.

Cùng chung ý kiến, bà Nguyễn Khánh Chi, Giám đốc đào tạo Công ty Glink Academy bổ sung thêm việc hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính dựa trên kết quả thực thi nhiệm vụ. Xu hướng quản trị công hiện đại ngày càng nhấn mạnh việc đánh giá hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước dựa trên kết quả đầu ra thay vì chỉ dựa vào quy trình hành chính. Vì vậy, cùng với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế đánh giá hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính theo hướng gắn với kết quả thực thi chính sách và mức độ hài lòng của người dân.

Cải cách hành chính ở Việt Nam trong những năm gần đây cho thấy việc giảm số lượng cơ quan hoặc đầu mối tổ chức chỉ là bước đầu của quá trình. Hiệu quả thực sự của cải cách phụ thuộc vào cách thức vận hành của bộ máy sau sắp xếp. Khi cơ chế phối hợp, trách nhiệm giải trình và năng lực chuyên môn của đội ngũ công chức được cải thiện đồng thời với việc tái cấu trúc tổ chức, quá trình tinh gọn mới có thể tạo ra những thay đổi thực chất trong thực thi chính sách.

Tinh gọn bộ máy là khởi đầu của quản trị hiện đại

VOV.VN - Tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy từ Trung ương đến cấp xã theo hướng tinh gọn, phân định rõ chức năng, thẩm quyền và trách nhiệm là yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước.