Khu di tích Xẻo Quýt, từ căn cứ địa cách mạng đến điểm sáng du lịch
VOV.VN - Giữa vùng đất Đồng Tháp Mười mênh mông sông nước, có một không gian dường như tách biệt với những ồn ào, hối hả của phố thị. Xẻo Quýt hôm nay – từ căn cứ cách mạng của Tỉnh ủy Kiến Phong năm xưa, đã trở thành điểm đến du lịch sinh thái, về nguồn giàu ý nghĩa.
Khu di tích Xẻo Quýt thuộc xã Mỹ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, được mệnh danh là “thủy đạo” giữa vùng Đồng Tháp Mười. Năm 1960, từ vùng sình lầy, cây cối um tùm, địa hình hiểm trở, Xẻo Quýt được chọn làm căn cứ cách mạng của Tỉnh ủy Kiến Phong. Dù nằm giữa vòng vây đồn bốt địch, căn cứ vẫn đứng vững nhờ sự che chở, đùm bọc của người dân cho đến ngày giải phóng.
Ông Nguyễn Thanh Xuân năm nay đã gần 90 tuổi, từng trực tiếp tham gia cách mạng và lãnh đạo một đơn vị vũ trang làm nhiệm vụ bảo vệ khu căn cứ. Với ông, những năm tháng sống, chiến đấu giữa vùng sình lầy, bom đạn; đặc biệt là tình quân dân gắn bó, nghĩa tình vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức.
“Trong kháng chiến, mình đã chấp nhận đi rồi thì tính cái chết hơn cái sống. Còn với nhân dân, người ra vào đưa cho nguồn tin hay; ví dụ như người ta nói thấy giặc đứng đông lắm, nó chuẩn bị càn, các anh coi chừng; thì trong này mình phải có ý thức bố trí lực lượng”, ông Nguyễn Thanh Xuân chia sẻ.
Không chỉ với những người từng trực tiếp sống và chiến đấu tại căn cứ, Xẻo Quýt còn là nơi lưu giữ ký ức của nhiều cựu chiến binh từng gắn bó với vùng đất này. Cựu chiến binh Lý Văn Quý, quê Vĩnh Long, mỗi lần trở lại Xẻo Quýt là một lần trở về với những năm tháng tuổi trẻ. Những cánh rừng năm xưa gợi lại trong ông ký ức về một thời chiến đấu gian khổ nhưng đầy hào hùng.
Ông Lý Văn Quý cho biết: “Tôi nhớ ký ức cách mạng thời xưa hết sức oanh liệt. Rừng rú như vậy nhưng anh em vẫn ở trong này để chiến đấu cho đến ngày tiếp quản. Có dịp tôi về thăm căn cứ Tỉnh ủy của tỉnh Đồng Tháp, cũng hy vọng sẽ còn được về thăm nhiều lần nữa”.
Có thể nói, Xẻo Quýt là một trong những địa chỉ lưu giữ rõ nét dấu ấn của “căn cứ lòng dân” trong những năm tháng kháng chiến. Trên diện tích khoảng 63 ha, những dấu tích của căn cứ cách mạng vẫn được gìn giữ giữa không gian rừng tràm xanh mát. Chính sự hòa quyện giữa giá trị lịch sử và vẻ đẹp thiên nhiên đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Xẻo Quýt – một địa chỉ đỏ của đất Sen Hồng, đồng thời là điểm đến du lịch về nguồn giàu cảm xúc.
Đến Xẻo Quýt hôm nay, du khách không chỉ được tìm hiểu về lịch sử mà còn có dịp trải nghiệm không gian sinh thái đặc trưng của Đồng Tháp Mười. Những con đường nhỏ len giữa rừng tràm, hệ thống kênh rạch và những dấu tích của căn cứ năm xưa tạo nên một hành trình vừa khám phá thiên nhiên, vừa trở về với lịch sử.
Du khách Nguyễn Thị Tuyến (TP.HCM) chia sẻ: “Tôi cảm thấy ở đây rất đẹp, vẫn còn hoang sơ, không khí trong lành. Đến đây cảm thấy thư thái, dễ chịu thêm. Được thăm những di tích, tôi thấy sao cha ông mình ngày xưa giỏi quá, thật là khâm phục!”.
Với thế hệ trẻ, giá trị của Xẻo Quýt không chỉ nằm ở cảnh quan hay những hiện vật được lưu giữ, mà còn ở khả năng kết nối với quá khứ. Võ Thị Kim Ngân, một bạn trẻ đến từ xã Mỹ Thọ, tỉnh Đồng Tháp cho biết: “Khi chứng kiến những hiện vật, hình ảnh, rồi những thước phim tư liệu tại nhà trưng bày,… em được hiểu thêm một thời mà ông cha ta đã từng chiến đấu, hy sinh; bám dân, bám đất chiến đấu để có được hoà bình của ngày hôm nay”.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và sinh thái, ngày 9/4/1992, Khu di tích Xẻo Quýt được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Từ một căn cứ cách mạng giữa vùng sình lầy, hiểm trở, Xẻo Quýt từng bước trở thành không gian bảo tồn lịch sử gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch về nguồn.
Khu di tích có tổng diện tích hơn 63 ha, gồm khu tham quan căn cứ cách mạng và khu sinh hoạt dã ngoại gắn với hệ sinh thái rừng tràm. Nếu khu căn cứ lưu giữ những dấu tích của một thời “bám đất, bám dân”, thì những cánh rừng tràm xanh mát lại mang đến vẻ bình yên, đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười. Sự kết hợp giữa lịch sử và thiên nhiên đã tạo nên nét riêng của Xẻo Quýt, thu hút hàng trăm nghìn lượt khách mỗi năm đến tham quan, tìm hiểu lịch sử và trải nghiệm du lịch về nguồn.
Đặc biệt, công trình Trụ sở làm việc và Nhà trưng bày Khu di tích Xẻo Quýt được khánh thành, đưa vào khai thác dịp 30/4 năm nay, đã mở thêm không gian để bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Sau gần 2 năm thi công, công trình không chỉ tạo diện mạo mới cho khu di tích mà còn góp phần nâng cao chất lượng sưu tầm, bảo quản và trưng bày tư liệu, hiện vật.
Tại đây, những câu chuyện về cuộc sống, chiến đấu của quân và dân ta giữa rừng tràm năm xưa được tái hiện qua hiện vật, hình ảnh và tư liệu. Qua đó, lịch sử trở nên gần gũi, trực quan hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.
Phát biểu tại lễ khánh thành, ông Huỳnh Minh Tuấn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp nhấn mạnh: “Đây là công trình có ý nghĩa chính trị, văn hóa và xã hội sâu sắc; thể hiện sự tri ân đối với các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã từng sống, chiến đấu tại Khu căn cứ Xẻo Quýt. Công trình không chỉ phục vụ công tác sưu tầm, bảo quản, trưng bày các hiện vật di tích quý giá, mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống, phát triển du lịch. Để công trình phát huy hiệu quả thiết thực, đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục nâng cao chất lượng của khu di tích, tiếp tục sưu tầm, bổ sung hiện vật, ứng dụng công nghệ trong trình bày, thuyết minh, tạo sự hấp dẫn đối với nhân dân và du khách”.
Từ một căn cứ cách mạng năm xưa đến điểm du lịch về nguồn hôm nay, Xẻo Quýt đang từng bước khẳng định vị thế của một điểm đến mang đậm bản sắc Đồng Tháp. Ở đó, du khách không chỉ được trở về với những năm tháng lịch sử hào hùng, mà còn được hòa mình vào không gian sinh thái đặc trưng của miền sông nước. Đây cũng chính là giá trị cốt lõi để Xẻo Quýt tiếp tục được đầu tư, nâng chất, trở thành điểm đến văn hóa - lịch sử - sinh thái tiêu biểu của Đồng Tháp nói riêng và Đồng bằng sông Cửu Long nói chung. Qua đó, những giá trị của quá khứ không chỉ được gìn giữ cho hôm nay, mà còn trở thành nguồn lực góp phần phát triển du lịch và giáo dục truyền thống cho các thế hệ mai sau.