Kinh tế 9 tháng "tăng tốc" ấn tượng, nhận diện thách thức chạm mục tiêu hai con số

GDP tăng trưởng  tích cực, nhiều động lực lan tỏa

Mặc dù bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có rất nhiều biến động phức tạp, khó lường, có những diễn biến vượt dự báo, tác động trực tiếp và rất mạnh tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số, ổn định kinh tế vĩ mô, song bức tranh kinh tế-xã hội 9 tháng năm nay của Việt Nam vẫn đạt được nhiều kết quả tích cực.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kinh tế quý III tăng trưởng 9,95% so với cùng kỳ, mức cao nhất từ đầu năm, GDP 9 tháng năm 2026 ước tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Tăng trưởng tại một số địa phương khá tích cực - đạt mức tăng GRDP từ 10% trở lên, đơn cử như Quảng Ninh là 12,54%; Hà Tĩnh 12,36%; Hải Phòng 12,08%; Bắc Ninh 11,81%; Ninh Bình 11,31%... Hoạt động đăng ký doanh nghiệp cho thấy tín hiệu tích cực về nguồn lực đầu tư. Cả nước có hơn 223,9 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, giảm 3,2% so với cùng kỳ năm 2025; bình quân một tháng có 24,9 nghìn doanh nghiệp gia nhập thị trường...

Theo PGS. TS Lê Đức Hoàng, Viện Ngân hàng – Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân, GDP 9 tháng năm nay ước tăng 9,01% là mức tăng rất cao, ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ của nền kinh tế.

“Để có được kết quả tích cực này là quyết tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội cùng các bộ ngành, địa phương, thông qua việc cải cách, hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật, cắt giảm thủ tục hành chính để xử lý triệt để các điểm nghẽn, khơi thông các nguồn lực... cùng với đó là các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp”, PGS Hoàng nói.

Tuy nhiên, PGS Lê Đức Hoàng cũng lưu ý, áp lực và thách thức trong những tháng cuối năm là rất lớn, vì đây là giai đoạn nước rút, có ý nghĩa quyết định đến việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay.

“Để đạt tăng trưởng GDP 10% cả năm, áp lực dồn lên Quý cuối cùng của năm là rất lớn. GDP quý IV cần tăng từ 12,5-12,09% - đây là mức rất cao. Trong khi đó,  lạm phát cơ bản đã tiến sát ngưỡng 4,26%, nghĩa là dư địa để tiếp tục nới lỏng tiền tệ nhằm kích thích tăng trưởng không còn nhiều. Vì vậy, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay, cần có các giải pháp cụ thể, quyết liệt, khả thi để tạo chuyển biến tích cực. Đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, thu hút và thúc đẩy đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài, xử lý triệt để các dự án tồn tại, vướng mắc. Xác định trực tiếp, cụ thể dư địa và khai thác tối đa các động lực tăng trưởng cũng như tạo điều kiện để các động này phát huy hiệu quả; tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn nhằm khơi thông mọi nguồn lực... Và để duy trì tăng trưởng bền vững trong những năm tiếp theo, nền kinh tế cần chuyển dần từ dựa vào vốn hỗ trợ hoặc vốn tín dụng sang dựa vào năng suất và nguồn lực của khu vực tư nhân trong nước”, PGS Hoàng phân tích.

Tích cực nhưng “chưa vội mừng”....

Bức tranh kinh tế của 9 tháng năm 2026 cũng cho thấy, một số địa phương có tốc độ tăng GRDP thấp, đơn cử như Sơn La 5,59%; Vĩnh Long 7,32%; Cà Mau 7,37%; Đồng Tháp 7,44% ... Số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là 172,0 nghìn doanh nghiệp (bình quân một tháng có 19,1 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường)...

Theo ông Trần Văn Hiếu, Giám đốc Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp và Tư vấn môi trường (DACE), trước hết cần nhìn việc doanh nghiệp gia nhập hay rút lui khỏi thị trường là một quá trình bình thường của nền kinh tế thị trường, không nên chỉ nhìn theo hướng tiêu cực. Điều quan trọng là phải nhìn vào nguyên nhân rút lui, tuổi thọ của doanh nghiệp, đặc biệt là khả năng để một doanh nghiệp nhỏ có thể tồn tại, tích lũy và lớn lên.

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới gần 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trong nền kinh tế, trong đó doanh nghiệp siêu nhỏ chiếm tỷ trọng rất lớn. Đây là lực lượng đông đảo nhưng cũng dễ bị tổn thương trước biến động của thị trường, dòng tiền, chi phí đầu vào, nhân lực, lãi suất, thay đổi về chính sách và các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường. Tôi cho rằng, để một doanh nghiệp tồn tại lâu dài thì chỉ có vốn và sản phẩm tốt là chưa đủ. Người làm doanh nghiệp còn phải hiểu pháp luật, kế toán, thuế, lao động, quản trị nhân sự, thị trường, công nghệ, tài chính và quản trị rủi ro. Với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, rất khó có đủ ngay nguồn lực và đội ngũ chuyên môn cho tất cả những việc này. Do đó, số doanh nghiệp rút lui cũng là một chỉ dấu để chúng ta nhìn lại chất lượng của hệ sinh thái doanh nghiệp, chứ không chỉ nhìn vào số lượng doanh nghiệp được thành lập”, ông Hiếu phân tích.

Còn theo PGS.TS Lê Đức Hoàng, số doanh nghiệp rời khỏi thị trường là một phần tất yếu của quá trình sàng lọc trong nền kinh tế thị trường và chưa phải là vấn đề có tác động mạnh, ảnh hưởng lớn tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

“Tuy nhiên, cũng cần tìm hiểu nguyên nhân tại sao khi số lượng doanh nghiệp rời khỏi thị trường lại duy trì ở mức cao trong nhiều năm. Phần lớn doanh nghiệp của chúng ta có quy mô siêu nhỏ, tài chính mỏng, khó tiếp cận vốn, lại chịu áp lực chi phí và cạnh tranh từ hàng nhập khẩu giá rẻ qua thương mại điện tử. Nếu tình trạng này kéo dài, khu vực tư nhân trong nước sẽ khó lớn lên và nền kinh tế sẽ tiếp tục phụ thuộc vào FDI. Tôi cho rằng mục tiêu không phải là giữ lại mọi doanh nghiệp, mà là để doanh nghiệp có năng lực không phải rời thị trường vì khó khăn tạm thời”, PGS Hoàng nói.

Cải cách thể chế  - động lực mở đường tăng trưởng hai con số

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, thể chế phải đi trước mở đường, cải cách thể chế phải trở thành lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển đất nước. 2026 là năm được xác định phải xử lý dứt điểm một loạt các “điểm nghẽn” về thể chế, với yêu cầu tổng rà soát hệ thống pháp luật, xây dựng chiến lược hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới, đồng thời giải quyết các vướng mắc trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp...

Theo ông Trần Hoàng Ngân, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh, cải cách thể chế chính là bệ phóng then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao năng suất và tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

“Nhiều nghị quyết của Đảng, Chính phủ, Quốc hội thời gian qua đã cho thấy quyết tâm đổi mới tư duy cải cách thể chế. Quốc hội với vai trò là cơ quan lập pháp cần tiếp tục xây dựng thể chế theo hướng đồng bộ, ổn định, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực thi, từ đó đưa thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, kiến tạo phát triển nhanh và bền vững”, ông Ngân nói.

Tăng trưởng hai con số sẽ khó trở thành hiện thực nếu những “điểm nghẽn” về thể chế không được tháo gỡ và xử lý một cách triệt để. Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cho rằng, công tác xây dựng thể chế phải đi trước một bước để mở đường cho phát triển.

“Hiện nay hệ thống thể chế vẫn còn nhiều điểm nghẽn, thậm chí trở thành rào cản cho phát triển. Trước hết, cần tập trung rà soát, sửa đổi các Luật, Nghị định để xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thông suốt, tránh xung đột pháp lý... Tuy nhiên, có một điều tôi muốn nhấn mạnh đó là năng lực của đội ngũ cán bộ thực thi phải được nâng lên, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, không chỉ làm đúng mà còn phải làm nhanh, khẩn trương và sáng tạo, có như vậy công cuộc cải cách của chúng ta mới hiệu quả và phục vụ đắc lực cho các mục tiêu phát triển”, bà Nga cho hay.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn: GDP 9 tháng tăng cao, quý 4 phải tăng tốc 12,5%

VOV.VN - Tăng trưởng GDP quý III và 9 tháng đạt mức cao nhất trong nhiều năm, nhưng mục tiêu tăng trưởng hai con số chịu nhiều áp lực, cần tiếp tục kiên định, quyết tâm thực hiện, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát…