Những thay đổi mới nhất trong đào tạo và thi sát hạch lái xe

Nghị định 94/2026 của Chính phủ quy định về hoạt động đào tạo và thi sát hạch lái xe chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026, thay thế Nghị định 160/2024/NĐ-CP. Nghị định gồm 5 chương, 43 điều, áp dụng đối với tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đào tạo lái xe và sát hạch lái xe tại Việt Nam; không áp dụng đối với hoạt động đào tạo và sát hạch lái xe cho lực lượng quân đội, công an làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Nghị định 94 được đánh giá là bước tiến đổi mới trong cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số vào quản lý, đồng thời cắt giảm một số điều kiện được cho là không còn phù hợp với thực tiễn.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 94/2026 là việc tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý hoạt động đào tạo lái xe. Theo quy định mới, các cơ sở đào tạo phải trang bị phần mềm định danh, xác thực điện tử học viên và kết nối trực tiếp dữ liệu với nền tảng số quốc gia thông qua cổng API.

Quy định này được đưa ra nhằm hạn chế và ngăn chặn tình trạng học hộ, thi hộ, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý theo dõi cũng như kiểm tra quá trình đào tạo một cách minh bạch hơn. Bên cạnh đó, chứng nhận tập huấn của giáo viên sẽ được cấp dưới dạng điện tử và tích hợp trên ứng dụng VNeID thay cho hình thức quản lý truyền thống.

Một thay đổi được đánh giá có tác động trực tiếp đến các cơ sở đào tạo là việc giảm tiêu chuẩn đối với người đứng đầu cơ sở đào tạo lái xe ô tô. Theo Nghị định 94, người đứng đầu cơ sở đào tạo chỉ cần có bằng tốt nghiệp cao đẳng trở lên; các yêu cầu về chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý giáo dục nghề nghiệp hay một số điều kiện quản lý chồng chéo trước đây được bãi bỏ. Đây là điểm có thể nói là cải cách thủ tục hành chính rõ rệt. Thay vì đặt nặng các loại chứng chỉ, giấy tờ bổ sung, tập trung vào năng lực tối thiểu và trách nhiệm thực tế của cơ sở đào tạo.

Tương tự, tiêu chuẩn đối với giáo viên dạy thực hành lái xe cũng được điều chỉnh theo hướng thực tế hơn, yêu cầu về thâm niên cấp giấy phép lái xe chính thức được bãi bỏ. Trước đây, yêu cầu về thời gian có bằng lái từng khiến nhiều người thực tế có chuyên môn, kỹ năng trong đào tạo nhưng chưa đủ “thâm niên” nên không thể tham gia giảng dạy.

Việc bỏ điều kiện này có thể giúp các trung tâm đào tạo chủ động hơn về nguồn giáo viên, giảm áp lực thiếu nhân lực, đặc biệt tại các địa phương có nhu cầu học lái xe tăng cao.

Ngoài ra, trung tâm sát hạch loại 2 được mở rộng năng lực, cho phép tổ chức sát hạch thêm hạng D1 bên cạnh hạng C cũ. Thẩm quyền cấp giấy phép xe tập lái cũng được chuyển giao từ Sở Giao thông Vận tải (trước đây) sang Sở Xây dựng để tối ưu hóa quy trình kiểm soát phương tiện.

Bỏ thi mô phỏng: Giảm hình thức nhưng cũng cần bảo đảm chất lượng

Một điểm được nhiều người học lái xe quan tâm là từ ngày 1/7/2026, quy định mới bỏ phần thi sát hạch lái xe mô phỏng trên máy tính. Theo phân tích từ các văn bản liên quan, Nghị định 94 đã bỏ yêu cầu trung tâm sát hạch phải có phòng sát hạch mô phỏng và thiết bị sát hạch mô phỏng tình huống giao thông.

Về việc bỏ quy định bắt buộc trang bị phòng, thiết bị mô phỏng, là hướng đi hợp lý bởi công nghệ hiện tại chưa thể thay thế hoàn toàn các tình huống thực tế khi tham gia giao thông. Điều này cũng giúp tránh việc lãng phí cho các cơ sở đào tạo phải trang bị đầu tư.

Tuy nhiên, bỏ một bài thi không có nghĩa là giảm yêu cầu về an toàn. Cải cách chỉ có ý nghĩa nếu phần bị bỏ là hình thức, kém hiệu quả; còn năng lực lái xe an toàn vẫn phải được đánh giá bằng phương thức phù hợp hơn.

Nghị định còn cho phép sử dụng ô tô điện trong thi thực hành; quy định rõ hơn về thu hồi giấy phép xe tập lái, điều kiện cơ sở vật chất và chuyển tiếp cho các hồ sơ đang xử lý.

Mở rộng năng lực sát hạch, giảm áp lực cho địa phương

Nghị định 94 cũng bổ sung hạng D1 vào phạm vi sát hạch của trung tâm sát hạch lái xe loại 2. Theo đó, trung tâm loại 2 có thể tổ chức sát hạch các hạng A1, A, B1, B, C1, C và D1, thay vì phải dồn một số hạng lên trung tâm loại 1.

Quy định này có ý nghĩa thực tiễn. Khi mạng lưới trung tâm được mở rộng năng lực, người học ở địa phương có thể giảm thời gian đi lại, giảm chi phí phát sinh và tránh tình trạng quá tải tại một số trung tâm lớn.

Cấp chứng nhận điện tử: Giảm giấy tờ, giảm chờ đợi

Nghị định 94 cho phép kết quả cấp giấy chứng nhận tập huấn được trả dưới dạng bản điện tử, tích hợp trên ứng dụng định danh điện tử VNeID và có giá trị pháp lý tương đương bản giấy.

Đây là bước cải cách rõ nét. Người dân và giáo viên không còn phải phụ thuộc hoàn toàn vào bản giấy, giảm chi phí in ấn, lưu trữ và hạn chế rủi ro thất lạc hồ sơ. Trên thực tế có rất nhiều người bị mất hồ sơ, ảnh hưởng đến việc cấp, đổi bằng khi hết hạn.

Nếu được triển khai đồng bộ, đây sẽ là một ví dụ tích cực của việc chuyển đổi số trong lĩnh vực giao thông, không chỉ “đưa thủ tục lên mạng” mà còn thay đổi cách quản lý hồ sơ từ gốc.

Dù có nhiều điểm tiến bộ, hiệu quả của Nghị định 94 sẽ phụ thuộc lớn vào quá trình triển khai. Nếu hệ thống dữ liệu kết nối không ổn định, mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau, hoặc cơ sở đào tạo phải đầu tư công nghệ nhưng không được hướng dẫn rõ, cải cách có thể biến thành vô hình chung biến thành gánh nặng mới.

Theo đó, để quy định mới phát huy hiệu quả, cơ quan quản lý cần sớm ban hành hướng dẫn kỹ thuật đồng bộ và thống nhất để bảo đảm tính liên thông của hệ thống dữ liệu. Đồng thời cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trên cơ sở dữ liệu số. Các cơ sở đào tạo cũng cần chủ động rà soát và cái tiến hạ tầng công nghệ, quy trình quản trị dữ liệu và đội ngũ nhân sự để đáp ứng yêu cầu mới theo quy định.

Nếu được triển khai thực hiện đồng bộ theo hệ thống, Nghị định 94 có thể giúp thị trường đào tạo lái xe minh bạch hơn, giảm tình trạng học đối phó, thi hình thức, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người học và cơ sở đào tạo.

Quá hạn bằng lái xe ô tô dưới 1 tháng có phải thi lại hay được miễn sát hạch?

VOV.VN - Người có bằng lái xe ô tô quá hạn dưới 1 tháng có phải thi lại hay không và trường hợp bất khả kháng nào sẽ được cơ quan chức năng đặc cách miễn sát hạch lý thuyết theo quy định mới nhất?