Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Iran đang “sụp đổ về tài chính” và cho biết nước này đang mất hàng triệu USD mỗi ngày do sự phong tỏa bằng hải quân của Mỹ đối với các cảng Iran.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social của mình vào tối 21/4/2026, ông Trump viết: “Iran đang sụp đổ về tài chính! Họ muốn eo biển Hormuz được mở ngay lập tức - Đang thiếu tiền trầm trọng! Mất 500 triệu USD mỗi ngày. Quân đội và cảnh sát [Iran] phàn nàn rằng họ không được trả lương. Cứu cứu!!!”.

Sự phong tỏa các cảng của Iran bắt đầu vào ngày 13/4. Kể từ đó, Mỹ đã đánh chặn, bắt giữ một tàu treo cờ Iran gần eo biển Hormuz, và chuyển hướng các tàu chở hàng trên biển đến hoặc rời khỏi Iran. Lực lượng vũ trang Iran gọi đây là “hành vi bất hợp pháp” theo kiểu “hải tặc”.

Mức độ tổn hại cụ thể gây ra cho Iran

Iran xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt và các mặt hàng khác bao gồm hóa dầu, nhựa và nông sản thông qua đường biển. Các nhà phân tích cho rằng việc Mỹ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, bao gồm cả trong eo biển Hormuz, có thể ảnh hưởng đến hoạt động thương mại này.

Ngay sau khi cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran bắt đầu vào ngày 28/2/2026, chính quyền Tehran đã thực hiện việc đóng cửa hiệu quả eo biển Hormuz, tuyến đường thủy duy nhất ra khỏi vịnh Ba Tư, nơi vận chuyển 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới từ các nhà sản xuất vùng Vịnh trong thời bình.

Điểm nghẽn quan trọng này gần như đóng cửa đã khiến giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng vọt. Tuy nhiên, Iran vẫn tiếp tục xuất khẩu các sản phẩm năng lượng của mình qua tuyến đường thủy này.

Xuất khẩu dầu mỏ của Iran qua eo biển Hormuz chiếm khoảng 80% tổng lượng xuất khẩu dầu mỏ của nước này. Theo Kpler, một công ty tình báo thương mại, Iran đã xuất khẩu 1,84 triệu thùng dầu thô mỗi ngày (bpd) trong tháng 3 và đã xuất khẩu 1,71 triệu bpd tính đến thời điểm hiện tại trong tháng 4, so với mức trung bình 1,68 triệu bpd trong năm 2025.

Từ ngày 15/3 đến ngày 14/4, nước này đã xuất khẩu 55,22 triệu thùng dầu. Giá mỗi thùng dầu của Iran - bao gồm ba loại chính là dầu nhẹ Iran, dầu nặng Iran và hỗn hợp Forozan - đã không giảm xuống dưới 90 USD mỗi thùng trong tháng qua. Vào nhiều ngày, giá đã vượt quá 100 USD một thùng.

Ngay cả với ước tính thận trọng là 90 USD một thùng, Iran đã kiếm được ít nhất 4,97 tỷ USD trong tháng qua từ việc xuất khẩu dầu liên tục. Ngược lại, vào đầu tháng 2 trước khi chiến tranh bắt đầu, Iran kiếm được khoảng 115 triệu USD mỗi ngày từ xuất khẩu dầu thô, tương đương 3,45 tỷ USD trong một tháng.

Nói một cách đơn giản, Iran đã thu được thêm hơn 40% từ xuất khẩu dầu mỏ trong tháng qua so với trước chiến tranh.

Ngăn chặn điều trên là động lực chính đằng sau lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran.

Trong một cuộc phỏng vấn với Al Jazeera vào ngày 14/4, Frederic Schneider - một chuyên gia cao cấp thuộc Hội đồng Trung Đông về các vấn đề toàn cầu, cho biết 6 tuần trước đó là thời kỳ thịnh vượng đối với Iran về doanh thu dầu mỏ, nhưng với lệnh phong tỏa của Mỹ, điều đó sẽ thay đổi.

“Iran có một số lượng dự trữ dầu thô trong các bể chứa nổi - về cơ bản là các tàu chở dầu neo đậu - ước tính khoảng 127 triệu thùng vào tháng 2. Nhưng điều đó không có nghĩa là lệnh phong tỏa sẽ không gây thiệt hại cho Iran”, ông nói.

Hôm 24/4, chuyên gia Schneider nói với Al Jazeera rằng Iran dường như đang “chơi trò chơi dài hạn” và đã tiên liệu cũng như chuẩn bị cho loại xung đột này ở một mức độ nào đó. “Việc phong tỏa hải quân đã gây thêm áp lực kinh tế, khi một số tàu dân sự đã bị bắt giữ trong vùng biển quốc tế. Nhưng vẫn chưa rõ mức độ chặt chẽ của cuộc phong tỏa, có bao nhiêu tàu có thể vượt qua được khi có lượng dầu mỏ khổng lồ của Iran đang lưu thông trên biển, và ông Trump có thể duy trì cuộc phong tỏa này trong bao lâu”, ông nói.

Iran đã lường trước và có phương án đề phòng?

Chuyên gia Schneider lưu ý rằng Tổng thống Trump sẽ phải đối mặt với thách thức lập pháp vào ngày 1/5, khi thời hạn 60 ngày ông có thể duy trì cuộc tấn công nước ngoài mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội Mỹ kết thúc.

Frederic Schneider cho biết, đã có những báo cáo về tình hình khó khăn trên các tàu đang thực thi lệnh phong tỏa, và vẫn còn phải xem Trung Quốc sẽ phản ứng như thế nào trước việc tiếp tục bắt giữ các tàu chở hàng của nước này.

“Trung Quốc đã tuyên bố rằng họ coi việc phong tỏa thương mại của Trung Quốc với Iran là không thể chấp nhận được. Hơn nữa, việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz để trả đũa đang gây tổn hại, nếu không phải cho chính Mỹ, thì cũng cho các đồng minh của Mỹ trong khu vực và trên toàn cầu, làm gia tăng áp lực lên ông Trump”, ông Schneider nói.

“Nếu chúng ta có thể rút ra điều gì từ hành vi của hai bên, thì đó là Iran đang thể hiện sự kiên nhẫn và ông Trump đang thể hiện sự thiếu kiên nhẫn”, ông nói thêm.

Tướng Lê Văn Cương: Ông Trump tính sai nước cờ, bế tắc khi người Iran đoàn kết

VOV.VN - Mỹ tuyên bố gia hạn đình chiến nhưng Iran bác bỏ đề xuất này, từ chối đàm phán lần 2. Tổng thống Trump siết chặt phong tỏa hải cảng Iran để đáp trả việc Iran đóng cửa Hormuz. Trung Đông nóng rực ngay cả khi Mỹ, Iran và Israel ngừng bắn. Thiếu tướng Lê Văn Cương phân tích sóng ngầm bên dưới những diễn biến này.

Adam Ereli, cựu đại sứ Mỹ tại Bahrain, nói với chương trình This is America của Al Jazeera rằng mặc dù việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran và tịch thu các tàu vận chuyển dầu của Iran là “có lý” về mặt chính sách, nhưng nó có thể không hiệu quả như dự tính do những cân nhắc chính trị bên trong nước Mỹ.

“Người Iran đã chuẩn bị cho điều này. Họ có kế hoạch riêng. Họ có các phương tiện thay thế để lưu trữ hoặc bán dầu của họ”, ông Ereli nói với Al Jazeera.

“Ngay cả khi họ hết dầu, họ vẫn có cách để tồn tại trong một chế độ phong tỏa và trừng phạt rất khắc nghiệt. Thành thật mà nói, tôi nghĩ các cách đó sẽ vượt quá sự kiên nhẫn của ông Trump và sự kiên nhẫn của người dân Mỹ”.

“Hãy nhớ rằng, đây không chỉ là việc di chuyển binh lính, tàu thuyền và máy bay trên bản đồ. Ở Mỹ còn có cả yếu tố chính trị”, ông nói thêm. “Tổng thống Trump là người rất nhạy bén với chiều gió chính trị. Và vì lý do đó, tôi nghĩ rằng ông ấy còn phải lựa giữa chiến lược đối với Iran và chiến lược bầu cử của mình”.

Mỹ bắt giữ tàu chở dầu liên quan đến Iran khi thời hạn ngừng bắn sắp hết

VOV.VN - Quân đội Mỹ hôm 21/4 cho biết họ đã bắt giữ một tàu chở dầu có liên hệ với Iran ở vùng biển quốc tế, trong bối cảnh thời gian ngừng bắn sắp hết và triển vọng về các cuộc đàm phán hòa bình vào phút chót vẫn chưa rõ ràng.

Liệu Iran có thể dự trữ lượng dầu bị Mỹ chặn thời gian này?

Theo công ty tư vấn FGE Energy, các nhà máy lọc dầu trong nước của Iran có công suất 2,6 triệu thùng/ngày. Các cơ sở sản xuất dầu khí của nước này tập trung ở các tỉnh phía Tây Nam: Khuzestan (chuyên về dầu mỏ), Bushehr (chuyên về khí đốt) và mỏ khí Nam Pars (chuyên về khí ngưng tụ).

Iran cũng là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và xuất khẩu 90% lượng dầu thô của mình qua đảo Kharg để vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Hải quân của Mỹ phong tỏa đồng nghĩa với Iran phải dự trữ nhiều dầu hơn, và không gian lưu trữ có thể trở nên chật chội.

Muyu Xu - một nhà phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler, nói với Al Jazeera rằng môi trường thực thi phong tỏa hiện tại dự kiến ​​sẽ làm chậm quá trình bốc dỡ và xuất khẩu của Iran trong tương lai, gây thêm áp lực lên lượng dự trữ trong nước của Iran và cuối cùng buộc nước này phải cắt giảm sản lượng.

“Tuy nhiên, do vẫn còn dung lượng lưu trữ trên bờ (khoảng 20 ngày sản lượng hiện tại của Iran), chúng tôi dự kiến ​​bất kỳ sự giảm sản lượng nào cũng sẽ diễn ra dần dần trong tuần tới, với khả năng tăng tốc vào tháng 5 cao hơn”, bà nói.

TankerTrackers - cơ quan tình báo hàng hải, cho biết tại đảo Kharg, để chuẩn bị cho khả năng hết chỗ chứa dầu, Iran đã đưa một tàu chở dầu cũ tên là NASHA (9079107) ra khỏi trạng thái nghỉ hưu.

“Đây là một tàu chở dầu thô cỡ lớn 30 tuổi đã neo đậu không tải trong vài năm qua; hiện đang dành 4 ngày cho một chuyến đi lẽ ra chỉ mất 1,5-2 ngày”, TankerTrackers cho biết trong một đăng tải trên mạng xã hội X, cho thấy tàu chở dầu này đang được sử dụng để chứa dầu. Hiện chưa rõ tàu có hướng đi hay lộ trình cụ thể nào không.

Xem thêm:

>> Chủ tịch Quốc hội Iran: Tổng thống Mỹ đang biến bàn đàm phán thành “bàn đầu hàng”

>> Mỹ vội vã cố đạt một thỏa thuận hời hợt, nhiều rủi ro với Iran?

>> Sóng gió mới: Iran đổi ý về việc mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz