Sóng gió mới: Iran đổi ý về việc mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz
VOV.VN - Dư luận đang hy vọng eo biển Hormuz sẽ khai thông hoàn toàn, làm dịu căng thẳng kinh tế thế giới. Nhưng Iran đã bất ngờ tuyên bố đóng cửa lại eo biển này một cách hoàn toàn.
Chỉ trong vòng một ngày, mọi chuyện giữa Mỹ và Iran đã khác. Mới hôm 18/4, người ta có thể dễ dàng nghĩ rằng sẽ có nhiều tàu thuyền hơn bắt đầu chen chúc qua eo biển Hormuz khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran sắp hết hạn. Khi ấy, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hết lời hoan nghênh thông báo từ Tehran rằng eo biển Hormuz “đã hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho việc lưu thông tự do. Cảm ơn!”.
Thông tin thay đổi nhanh, hai bên cùng cứng rắn
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khi đó gợi ý trên mạng xã hội X rằng eo biển sẽ được mở cửa hoàn toàn trở lại, đồng thời cho biết thêm Iran sẽ điều phối các tuyến đường vận chuyển. Phần đăng tải này đã khiến giá dầu thô giảm 10% chỉ trong vài giờ. Nhưng hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đã nhanh chóng chỉ trích ông Araghchi vì đã tạo ra “nhiều sự mơ hồ về các điều kiện lưu thông, chi tiết và cơ chế của nó”.
Đúng dịp này, tân Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei đã đưa ra một tuyên bố hiếm hoi, trong đó ông khẳng định, “hải quân dũng cảm của Iran sẵn sàng khiến kẻ thù nếm trải vị đắng của những thất bại mới”. Lãnh tụ Mojtaba Khamenei đã không xuất hiện trước công chúng trong sáu tuần kể từ khi ông được chọn kế nhiệm cha mình.
Sau đó, Tổng thống Mỹ Trump nói rằng việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran sẽ tiếp tục “với toàn bộ sức mạnh” cho đến khi “giao dịch” với Iran hoàn tất. Nhưng 24 giờ sau, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã phong tỏa eo biển Hormuz một lần nữa, viện dẫn việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.
“Tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị coi là hợp tác với kẻ thù, và bất kỳ tàu nào vi phạm sẽ bị nhắm mục tiêu”, IRGC tuyên bố trong một thông cáo.
Sau một thời gian ngắn hy vọng rằng một trong những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất thế giới có thể được mở cửa trở lại, Mỹ và Iran dường như không đồng ý với nhau về nhiều điều ngoài việc sẵn sàng gặp lại nhau nhưng điều này cũng không chắc chắn.
Hôm 19/4, quân đội Iran nhắc lại rằng việc vận chuyển hàng hóa thương mại sẽ bị hạn chế nghiêm ngặt chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ còn tiếp diễn. Củng cố thêm quan điểm này, hai tàu thương mại đã bị bắn ở vị trí cách bờ biển Oman khoảng 32km. Thuyền trưởng của một tàu chở dầu cho biết, các chiến hạm Iran gây ra vụ tấn công đầu tiên.
Tổng thống Trump một lần nữa khẳng định vào ngày 18/4 rằng mặc dù các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra rất tốt, nhưng Mỹ sẽ không nhượng bộ trước sự tống tiền. Hội đồng An ninh quốc gia quyền lực của Iran cho biết Tehran đang xem xét “các đề xuất mới” từ Mỹ nhưng vẫn chưa trả lời.
Iran phủ nhận sẽ giao nộp urani làm giàu cho Mỹ
Ngoài chuyện đi lại qua eo biển, hai bên vẫn còn bất đồng sâu sắc về kịch bản Iran giao nộp urani được làm giàu cao và loại bỏ chương trình làm giàu urani đang diễn ra.
Thỏa thuận ngừng bắn sẽ hết hạn vào cuối ngày 21/4 tới. Tổng thống Trump cho biết ông không biết liệu nó có được gia hạn hay không. “Có lẽ tôi sẽ không gia hạn nó, vì vậy các bạn sẽ có một cuộc phong tỏa và không may là chúng ta sẽ phải bắt đầu ném bom trở lại”, ông nói hôm 17/4.
Trong khi đó, chính quyền Iran dường như không có ý định thỏa hiệp. Một sĩ quan quân đội cấp cao của Iran, tướng Mohammed Naqdi, cho biết hôm 18/4 rằng “nếu chiến tranh bùng nổ trở lại, chúng tôi sẽ sử dụng tên lửa có ngày sản xuất vào tháng 5/2026”. Viên tướng này nói thêm: “Chúng tôi có thể ngừng sản xuất dầu, nhưng chúng tôi không muốn gây xáo trộn cho thế giới, vì vậy chúng tôi đã hành động kiên nhẫn”.
Mặc dù các nguồn tin của Iran đã nói với CNN rằng họ dự kiến vòng đàm phán thứ 2 sẽ được tổ chức vào tuần tới, nhưng Mỹ vẫn chưa công khai xác nhận kế hoạch của mình khi thỏa thuận ngừng bắn sắp kết thúc.
Tuy nhiên, có những dấu hiệu cho thấy các cuộc thảo luận đang diễn ra sôi nổi ở hậu trường. Chiều 18/4 tại Washington, người ta nhìn thấy các quan chức cấp cao của Mỹ đến Nhà Trắng, bao gồm Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Giám đốc CIA John Ratcliffe và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân.
Xem thêm:
>> Mỹ - Iran tích cực đàm phán ngầm với vai trò quan trọng của Pakistan
>> Nóng thế giới ngày 18/4: Mỹ vừa siết gọng kìm quanh Iran, vừa chìa cành ô liu
>> Mỹ trì hoãn giao vũ khí cho một số nước châu Âu do xung đột Iran