Thông điệp từ Iran sau đòn tấn công tên lửa khiến Mỹ cảnh giác

Một số nhà phân tích cho rằng, vụ phóng tên lửa của Iran nhằm vào các lực lượng Mỹ tại Jordan là dấu hiệu cho thấy giới lãnh đạo ở Tehran sẵn sàng chấp nhận nguy cơ xung đột leo thang, thay vì chấp nhận một thỏa thuận hòa bình có thể khiến họ đối mặt với áp lực chính trị trong nước.

Theo các nguồn tin, Iran đã phóng tên lửa đạn đạo về phía các mục tiêu liên quan đến quân đội Mỹ vào rạng sáng 30/7 (giờ địa phương). Động thái này được xem là cho thấy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sẵn sàng đẩy căng thẳng lên một nấc thang mới, trong bối cảnh những tuần gần đây Tehran chủ yếu ở thế phản ứng trước các chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel.

Ông Hamidreza Azizi, học giả tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức, nhận định: “Iran cho rằng họ đang nắm giữ một số lợi thế nhất định. Đây là tín hiệu cho thấy một hình thức leo thang có tính toán”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ có phản ứng cứng rắn đối với vụ tấn công. Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về vấn đề này.

Một quan chức cấp cao của Jordan cho biết lực lượng phòng không nước này đã đánh chặn 5 tên lửa tại khu vực sa mạc phía đông và không ghi nhận thương vong hay thiệt hại vật chất. Quan chức trên không tiết lộ mục tiêu cụ thể của các tên lửa.

Hiện quân đội Mỹ hiện diện tại một số cơ sở quân sự ở Jordan, trong đó căn cứ gần biên giới Syria và một căn cứ không quân trong khu vực sa mạc. Đầu tháng 7, một vụ tấn công bằng tên lửa được cho là do Iran thực hiện đã khiến 3 binh sĩ Mỹ thiệt mạng.

Vai trò ngày càng lớn của IRGC

Cuộc xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel kéo dài khoảng 5 tháng qua đã đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận của Tehran. Trong nhiều thập kỷ, Iran thường tránh đối đầu trực tiếp với Mỹ và Israel, thay vào đó dựa vào các lực lượng đồng minh hoặc nhóm vũ trang trong khu vực để bảo vệ lợi ích của nước này.

Tuy nhiên, khi áp lực an ninh gia tăng, Tehran đã nhiều lần sử dụng tên lửa và máy bay không người lái để tiến hành các cuộc tấn công trực tiếp nhằm vào lực lượng Mỹ trong khu vực cũng như các mục tiêu liên quan.

Các nhà quan sát cho rằng ảnh hưởng của IRGC trong bộ máy lãnh đạo Iran đã gia tăng đáng kể kể từ khi lãnh đạo tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel ở giai đoạn đầu của cuộc chiến. Sau đó, ông Mojtaba Khamenei, con trai của ông Ali Khamenei và là người có nhiều năm phục vụ trong IRGC, kế nhiệm. Tuy nhiên, ông Mojtaba hầu như không xuất hiện trước công chúng kể từ khi đảm nhận cương vị mới. Sự thay đổi này được cho là đã trao thêm quyền lực cho giới quân sự và an ninh Iran.

Ngoài việc gia tăng ảnh hưởng trong bộ máy quyền lực, IRGC được cho là đã trao quyền chủ động lớn hơn cho các chỉ huy chiến trường trong một số tình huống tác chiến. Cách tiếp cận này giúp lực lượng Iran gia tăng tính linh hoạt và khả năng ứng phó.

Các chuyên gia nhận định chiến lược đang thay đổi của Tehran có thể khiến các nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận chấm dứt xung đột trở nên phức tạp hơn, đồng thời làm gia tăng nguy cơ xuất hiện những đợt leo thang mới trong thời gian tới.

Thông điệp của Iran

Ông Afshon Ostovar, Phó Giáo sư tại Trường Cao học Hải quân Mỹ và là tác giả nhiều công trình nghiên cứu về Iran, nhận định: “Iran dường như nhìn nhận cuộc đối đầu với Mỹ và Israel theo hướng được ăn cả, ngã về không. Chừng nào còn có thể ngăn đối phương đạt được mục tiêu, họ vẫn coi đó là một chiến thắng”.

Phương thức tiến hành vụ tấn công mới đây cũng được xem là một thông điệp chính trị từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Trong tuyên bố chính thức, IRGC xác nhận đã sử dụng tên lửa đạn đạo Emad dùng nhiên liệu lỏng.

Vài giờ sau vụ phóng, IRGC công bố đoạn video cho thấy dòng chữ viết tay bằng tiếng Ba Tư trên thân tên lửa với nội dung: “Chúng ta sẽ chiến đấu cho đến khi đối phương bị đánh bại”.

Tuy nhiên, ông Hamidreza Azizi, chuyên gia nghiên cứu Iran tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức, cho rằng việc sử dụng tên lửa Emad có thể cho thấy Tehran vẫn muốn duy trì mức độ kiểm soát nhất định đối với căng thẳng hiện nay.

Theo ông Azizi, một số cuộc tấn công trước đó của Iran đã cho thấy khả năng đánh trúng mục tiêu cao hơn, trong đó có vụ tấn công khiến binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Jordan hồi đầu tháng 7.

“Họ không muốn đẩy xung đột vượt khỏi một ngưỡng nhất định, nhưng muốn phát đi tín hiệu rằng họ sẵn sàng phản ứng mạnh, thậm chí hành động phủ đầu nếu nhận thấy mối đe dọa trực tiếp”, ông Azizi nhận định.

Trong khi đó, ông Fabian Hinz, chuyên gia độc lập về tên lửa và máy bay không người lái Iran, cho rằng tên lửa Emad không thuộc nhóm vũ khí hiện đại nhất trong kho tên lửa của Tehran.

Ông cho biết hiện chưa có bằng chứng cho thấy Emad sở hữu khả năng cơ động giai đoạn cuối giúp né tránh các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại. “Đây không phải là năng lực tên lửa tiên tiến nhất của Iran”, ông nói.

Triển vọng đàm phán mờ nhạt

Các chuyên gia nhận định vụ tấn công cũng phản ánh tâm lý ngày càng hoài nghi trong giới tinh hoa quân sự và an ninh Iran về khả năng đạt được một thỏa thuận lâu dài với Mỹ, đặc biệt sau khi những nỗ lực ngoại giao gần đây không mang lại kết quả đáng kể.

Ông Esfandyar Batmanghelidj, Giám đốc điều hành Quỹ nghiên cứu Bourse & Bazaar Foundation, cho rằng giới lãnh đạo Iran hiện không nhìn thấy lối thoát rõ ràng khỏi vòng xoáy đối đầu hiện nay.

“Họ không còn đưa ra quyết định dựa trên mục tiêu tối đa hóa cơ hội ngoại giao, bởi khả năng thành công của con đường đó hiện được đánh giá là rất thấp”, ông Batmanghelidj nhận xét.

Diễn biến mới cũng làm gia tăng áp lực đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, sau khi ông tạm thời hạn chế các hoạt động quân sự để tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao trong thời gian gần đây.

Các cuộc tấn công của Iran đang khiến cách ứng phó của Nhà Trắng với tình hình Trung Đông trở nên phức tạp hơn. Washington vừa phải tìm cách ngăn chặn các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng và đồng minh Mỹ trong khu vực, vừa nỗ lực đưa Tehran trở lại bàn đàm phán. Chưa kể, Mỹ đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt một số loại vũ khí quan trọng, đặc biệt là các tên lửa đánh chặn phòng không vốn đóng vai trò chủ chốt trong việc đối phó với các đợt tấn công bằng tên lửa từ Iran.

Hé lộ về lực lượng đặc nhiệm Mỹ có thể triển khai để đột kích kho urani của Iran

VOV.VN - Truyền thông Mỹ đưa tin, nước này đã xem xét một phương án quân sự có thể huy động lực lượng Biệt kích Lục quân và Đặc nhiệm Hải quân (Navy SEAL) tham gia chiến dịch thu hồi urani làm giàu của Iran.