Trung Quốc xác định tiểu hành tinh gần Trái đất quay nhanh nhất
VOV.VN - Một nhóm nghiên cứu quốc tế do các nhà khoa học Trung Quốc dẫn đầu đã xác định được tiểu hành tinh gần Trái Đất quay nhanh nhất cho đến nay. Phát hiện này được kỳ vọng sẽ tăng cường khả năng giám sát, cảnh báo sớm và phòng thủ chống lại các mối đe dọa từ các tiểu hành tinh trong thời gian cực ngắn.
Nhóm nghiên cứu do các nhà khoa học của Đài Thiên văn Vân Nam thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc dẫn đầu, hợp tác với các nhà nghiên cứu trong và ngoài Trung Quốc thực hiện. Phát hiện mới này đã được đăng trên tạp chí quốc tế Nhà thiên văn (The Astronomical Journal).
Theo nghiên cứu, vào rạng sáng ngày 4/12/2024 (giờ Bắc Kinh), tiểu hành tinh gần Trái đất có tên 2024 XA1 đã đi vào khí quyển Trái đất từ bầu trời khu vực miền Đông Siberia. Tổng thời gian từ lúc phát hiện đến khi va chạm chỉ kéo dài khoảng 10 giờ, đánh dấu lần dự đoán thành công thứ 11 của nhân loại về một vụ va chạm tiểu hành tinh.
Để thu thập dữ liệu độ sáng của tiểu hành tinh này một cách hiệu quả, nhóm nghiên cứu đã sử dụng kính viễn vọng Lệ Giang 2,4 mét để chụp ảnh tiểu hành tinh trong 1 giờ cuối cùng trước khi nó đi vào khí quyển Trái đất.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, tiểu hành tinh gần Trái đất 2024 XA1 có chu kỳ quay chỉ 1,63 giây, vượt qua kỷ lục trước đó là 2,58 giây do tiểu hành tinh 2024 BX1 nắm giữ, trở thành tiểu hành tinh gần Trái đất quay nhanh nhất được biết đến cho đến nay.
Sự quay cực nhanh của tiểu hành tinh này đã tạo ra gia tốc ly tâm vượt xa gia tốc trọng trường của nó, cho thấy đây là một vật thể rắn nguyên khối, chủ yếu dựa vào độ bền chứ không phải một đống mảnh vụn liên kết lỏng lẻo bởi lực hấp dẫn. Tiểu hành tinh này có thể đã được hình thành thông qua sự va chạm và phân mảnh của một thiên thể lớn hơn.
Được biết, tiểu hành tinh gần Trái đất (NEA) là những tiểu hành tinh có khoảng cách cận nhật (điểm trên quỹ đạo gần Mặt Trời nhất) nhỏ hơn 1,3 đơn vị thiên văn (AU). Trong đó, những tiểu hành tinh có đường kính lớn hơn 140 mét và khoảng cách giao cắt quỹ đạo tối thiểu (MOID) với Trái đất dưới 0,05 AU được phân loại là các tiểu hành tinh có khả năng gây nguy hiểm.
Đài Thiên văn Vân Nam cho biết, tiềm năng tàn phá của các vụ va chạm tiểu hành tinh gần Trái đất đang ngày càng thu hút sự chú ý và lo ngại của công chúng, khiến việc giám sát, cảnh báo sớm và phòng thủ trước các tiểu hành tinh gần Trái đất trở thành vấn đề có tầm quan trọng đối với an ninh chung của nhân loại.
Cơ quan này dẫn số liệu từ Trung tâm Tiểu hành tinh của Liên minh Thiên văn Quốc tế (MPC/IAU) cho biết, tính đến ngày 10/10/2026, khoảng 42.752 tiểu hành tinh gần Trái đất đã được xác nhận, trong đó có 2.542 tiểu hành tinh có khả năng gây nguy hiểm. Kích thước nhỏ, độ sáng yếu và tốc độ cao của các tiểu hành tinh này khiến việc phát hiện sớm và đánh giá chính xác năng lượng va chạm của chúng trở nên vô cùng khó khăn.
Trong 13 trường hợp nhân loại từng đưa ra cảnh báo thành công về các vụ va chạm với tiểu hành tinh gần Trái đất, tất cả các tiểu hành tinh này đều có kích thước mét và thời gian cảnh báo chỉ dao động từ 2 đến 21 giờ.
Theo Đài Thiên văn Vân Nam, nghiên cứu mới không chỉ xác nhận 2024 XA1 là tiểu hành tinh gần Trái đất (NEA) có tốc độ tự quay nhanh nhất từng được biết đến, mà còn mở ra cơ hội nghiên cứu cấu trúc vật chất bên trong của các tiểu hành tinh gần Trái đất có kích thước cỡ mét, quay nhanh và di chuyển với tốc độ cao. Nghiên cứu cũng giúp nâng cao khả năng xác định các đặc tính vật lý của những tiểu hành tinh đòi hỏi phải có cảnh báo tức thời trong thời gian ngắn.