Đền Bảo Ninh (Ninh Bình) mở hội, gìn giữ mạch nguồn văn hóa Hải Hậu

Giữ giữ di sản trong nhịp sống mới

Lễ hội truyền thống đền Bảo Ninh năm nay diễn ra trong không gian gắn với nhiều dấu mốc của vùng đất Hải Hậu. Đây không chỉ là dịp tưởng niệm Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn mà còn là thời điểm để người dân nhìn lại chặng đường hình thành, gìn giữ và phát triển những giá trị văn hóa của quê hương.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Ban, Phó Chủ tịch xã Hải Hậu, tỉnh Ninh Bình cho biết, lễ hội năm nay diễn ra trong bối cảnh Hải Hậu có nhiều thay đổi sau sắp xếp đơn vị hành chính. Từ ngày 1/7/2024, xã Hải Hậu được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Yên Định, xã Hải Trung và xã Hải Long, với diện tích 23,87 km² và dân số hơn 45.000 người.

Sau sắp xếp, hệ thống thôn, xóm được tổ chức lại từ 57 xuống còn 18 đơn vị; số trường học giảm từ 15 xuống 7. Trong khi đó, đời sống người dân tiếp tục được cải thiện, thu nhập bình quân đạt hơn 80 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều dưới 1%. Các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, công nghiệp, nông nghiệp, giáo dục, y tế và văn hóa tiếp tục được duy trì ổn định.

Trong một diện mạo mới, việc gìn giữ những địa chỉ văn hóa càng trở nên có ý nghĩa. Bởi cùng với những thay đổi về không gian hành chính, đời sống kinh tế và xã hội, những giá trị làm nên bản sắc của mỗi vùng đất vẫn cần được tiếp nối.

Đền Bảo Ninh là một trong những địa chỉ gắn với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân Hải Hậu. Ngôi đền lưu giữ nhiều lớp ký ức về quá trình khai hoang, lập làng, xây dựng và bảo vệ quê hương. Đây cũng là nơi thờ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn cùng Đức Ngọc Hoàng, Bắc Hải Đông Vương, Vân Hương Thánh Mẫu và các bậc tiền nhân có công với vùng đất. Trong những năm tháng chiến tranh, đền từng là cơ sở cách mạng, nơi hội họp, che chở cán bộ. Khi đất nước hòa bình, nơi đây tiếp tục trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống cho các thế hệ.

Ngày 12/2/1999, đền Bảo Ninh được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Từ đó, việc gìn giữ, tu bổ và phát huy giá trị di tích trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng địa phương.

Qua thời gian, nhiều hạng mục của đền được tu bổ với sự đóng góp của Ban quản lý di tích, đồng đền, bản hội, các gia đình, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và người dân. Từ khu đền chính, đền Mẫu, nhà thờ tổ đến nhà thờ các liệt sĩ, lầu chuông, cổng đền và cảnh quan khuôn viên, diện mạo di tích từng bước được hoàn thiện.

Trong dòng chảy ấy, những người trực tiếp gắn bó với di tích cũng góp phần quan trọng vào việc bảo tồn các giá trị văn hóa. Nghệ nhân Ưu tú Vũ Thanh Bình là một trong những người có nhiều đóng góp cho công tác phục dựng, bảo tồn và phát huy các giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại đền Bảo Ninh. Năm 2022, ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú vì những đóng góp trong gìn giữ di sản văn hóa.

Phát huy giá trị di tích gắn với đời sống cộng đồng

Lễ hội năm nay được tổ chức với phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi nổi, gần gũi với cộng đồng. Bên cạnh các nghi thức dâng hương, rước, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, tưởng niệm các liệt sĩ, thả đèn hoa đăng là các hoạt động thể thao, trò chơi dân gian, biểu diễn chèo, dân ca.

Nghệ nhân Ưu tú Vũ Thanh Bình, Thủ nhang đền Bảo Ninh cho biết, sức sống của lễ hội cũng được tạo nên từ sự chung tay của cộng đồng. Mỗi mùa lễ hội, người dân, các dòng họ, tổ chức, cá nhân cùng góp sức gìn giữ không gian di tích và những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Với người dân địa phương, trở về đền trong những ngày lễ không chỉ là thực hành tín ngưỡng mà còn là dịp nhớ về nguồn cội, về những người đã khai phá, dựng xây quê hương. Những giá trị ấy được tiếp nối trong đời sống hôm nay, qua chính những hoạt động văn hóa diễn ra tại di tích.

Từ các nghi lễ tưởng niệm Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn đến những làn điệu chèo, dân ca, trò chơi dân gian, lễ hội tạo nên không gian để các thế hệ gặp gỡ, cùng tìm hiểu và gìn giữ truyền thống. Đây cũng là cách đưa di sản đến gần hơn với người trẻ, để những câu chuyện về vùng đất Hải Hậu không chỉ nằm trong ký ức mà tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.

Giữ sự trang nghiêm của phần lễ, tổ chức phần hội văn minh, phát huy giá trị di tích gắn với đời sống cộng đồng là hướng đi được đặt ra qua mỗi mùa lễ hội. Qua đó, đền Bảo Ninh không chỉ lưu giữ những dấu tích của quá khứ mà còn trở thành một không gian văn hóa sống, đồng hành cùng sự phát triển của Hải Hậu.

Chủ động phương án an ninh, sẵn sàng đón khách về lễ hội Đền Trần, Ninh Bình

VOV.VN - Trước ngày diễn ra Lễ hội Đền Trần năm Bính Ngọ tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình, các lực lượng chức năng đã chủ động triển khai phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn, sẵn sàng đón và phục vụ người dân, du khách về dâng hương.