Đền Tam Phủ – Nơi trời, đất và nước gặp nhau

Đền Tam Phủ nằm trên bãi Nguyệt Bàn, giữa vùng sông nước Lục Đầu Giang, nơi những dòng sông lớn hội tụ. Từ trên cao nhìn xuống, ngôi đền hiện lên giữa những vạt cây xanh, bãi bồi và cánh đồng trải dài ven sông.

Bước qua cổng đền, du khách bắt gặp những mái ngói xếp lớp, hàng cột gỗ và các đường nét chạm khắc truyền thống. Không gian thờ tự trang nghiêm, tiếng chuông, làn khói hương cùng cảnh sắc ven sông mang đến cảm giác thanh tịnh.

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương, Đền Tam Phủ còn đón nhiều du khách từ các vùng miền. Có người đến dâng hương cầu bình an, có người tìm hiểu lịch sử, cũng có người trở lại chỉ để tận hưởng không gian yên tĩnh giữa miền sông nước.

Bà Bùi Thị Hường, du khách đến từ phường Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh cho biết, đã nhiều lần về Đền Tam Phủ trong những năm qua. Điều khiến bà yêu mến nơi đây chính là cảnh quan và không gian thanh tịnh.

“Chúng tôi cũng đến đây rất nhiều lần rồi và nhiều năm rồi. Đến đây rất thích và cảm thấy thanh tịnh”, bà Hường chia sẻ.

Đền Tam Phủ – Nét riêng trong tín ngưỡng thờ Trời, Đất và Nước

Điểm đặc biệt của Đền Tam Phủ nằm ở hệ thống thờ tự gắn với quan niệm dân gian về ba miền Trời, Đất và Nước. Người dân địa phương còn quen gọi nơi đây là đền Ba Vua, thờ các vị thần cai quản Thiên Phủ, Địa Phủ và Thủy Phủ.

Với cư dân nông nghiệp, trời, đất và nước là những yếu tố gắn bó mật thiết với đời sống. Trời mang đến nắng mưa, đất nuôi dưỡng mùa màng, nước bồi đắp phù sa. Từ đó hình thành những quan niệm thờ phụng, gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình yên, mùa màng thuận lợi.

Theo ông Trịnh Văn Thiện, Thủ nhang Đền Tam Phủ, nét khác biệt của ngôi đền nằm ở việc phụng thờ ba vị vua trong cùng một không gian tín ngưỡng.

“Đền nhà mình thì thờ ba vị vua, một nước thì chỉ có một vua nhưng mà đặc biệt ngôi đền mình thờ chính có ba ông vua. Thế thì cũng là cái điểm khác biệt rất là độc đáo”, ông Thiện chia sẻ.

Giữa vùng Lục Đầu Giang, nơi đời sống cư dân gắn với những dòng sông qua nhiều thế hệ, tín ngưỡng thờ Trời, Đất và Nước mang ý nghĩa gần gũi. Đó cũng là cách người dân bày tỏ sự tôn kính đối với thiên nhiên, nơi nuôi dưỡng cuộc sống của họ.

Theo tư liệu của Bảo tàng Bắc Ninh, quần thể Đền Tam Phủ gồm ba công trình chính là Đền Hạ, Đền Trung và Đền Thượng. Qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo, các công trình vẫn mang những đặc trưng kiến trúc truyền thống với hệ thống cột gỗ, kết cấu chồng rường giá chiêng và những chi tiết chạm khắc mang phong cách nghệ thuật cổ truyền.

Bên trong đền còn lưu giữ các hiện vật phục vụ hoạt động thờ tự, trong đó có đồ thờ và kiệu bát cống mang dấu ấn nghệ thuật thời Nguyễn. Những hiện vật ấy góp phần phản ánh lịch sử tồn tại và đời sống tín ngưỡng tại di tích.

Bên cạnh thờ Tam Phủ Thánh Vương, nơi đây còn có các ban thờ và sinh hoạt tín ngưỡng dân gian khác. Trong đó, hát văn và hầu đồng tạo nên những sắc màu văn hóa đặc trưng.

Trong tiếng đàn, tiếng phách, những làn điệu hát văn ngân lên cùng các nghi thức diễn xướng. Trang phục nhiều màu sắc, những động tác múa và lời ca gắn với các nhân vật được tôn thờ tạo nên một không gian văn hóa giàu tính nghệ thuật. Với người thực hành tín ngưỡng, đó còn là cách bày tỏ lòng thành kính, gửi gắm mong ước về sức khỏe và bình an.

Những sinh hoạt ấy được duy trì qua các dịp lễ hội, góp phần gìn giữ phong tục, làn điệu và nghi thức truyền thống trong đời sống cộng đồng.

Dấu xưa Bình Than giữa miền Lục Đầu Giang

Bên cạnh giá trị tín ngưỡng, bãi Nguyệt Bàn còn gắn với vùng đất Bình Than, địa danh được nhắc đến trong lịch sử kháng chiến chống quân Nguyên thời Trần.

Theo sử liệu, tháng 10/1282, trước nguy cơ xâm lược của quân Nguyên, vua Trần Nhân Tông triệu tập các vương hầu, trăm quan về Bình Than bàn kế sách giữ nước. Hội nghị trở thành dấu mốc quan trọng trong quá trình chuẩn bị lực lượng, củng cố quyết tâm chống ngoại xâm của triều Trần.

Trải qua nhiều thế kỷ, những câu chuyện về Bình Than vẫn được lưu truyền trong dân gian. Tại bãi Nguyệt Bàn, người dân kể về sự hiện diện của vua quan nhà Trần và những hoạt động tế cáo trời đất trước khi bàn việc nước.

Tuy nhiên, địa điểm chính xác diễn ra Hội nghị Bình Than vẫn cần được đối chiếu từ các nguồn sử liệu và kết quả nghiên cứu. Bên cạnh những ghi chép về khu vực Trần Xá, Chí Linh, một số ý kiến nghiên cứu đề cập mối liên hệ giữa bãi Nguyệt Bàn với địa danh Bình Than trong lịch sử.

Sự đan xen giữa những câu chuyện dân gian và tư liệu lịch sử đã tạo nên chiều sâu văn hóa cho vùng đất này. Việc phụng thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn tại di tích cũng thể hiện truyền thống tưởng nhớ những nhân vật có công trong lịch sử dân tộc.

Ngày 16/8/2007, UBND tỉnh Bắc Ninh ban hành Quyết định số 1111/QĐ-UBND xếp hạng Đền Tam Phủ – Bãi Nguyệt Bàn là di tích lịch sử cấp tỉnh. Đây là cơ sở để địa phương thực hiện công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích.

Cùng với gìn giữ kiến trúc và các hiện vật, việc bảo vệ cảnh quan bãi Nguyệt Bàn, duy trì những sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống cũng có ý nghĩa quan trọng. Bởi sức sống của Đền Tam Phủ không chỉ nằm ở những công trình thờ tự mà còn được tiếp nối qua đời sống văn hóa của người dân.

Ngày nay, du khách tìm về Đền Tam Phủ với những mong ước khác nhau. Người dâng hương cầu bình an, người muốn tìm hiểu lịch sử vùng Bình Than, người lại yêu vẻ đẹp yên tĩnh của ngôi đền giữa miền sông nước.

Rời bãi Nguyệt Bàn, những dòng sông vẫn xuôi chảy, những con thuyền tiếp tục hành trình qua vùng Lục Đầu Giang. Giữa khoảng trời rộng mở, Đền Tam Phủ lặng lẽ hiện diện, lưu giữ những nét tín ngưỡng dân gian và những câu chuyện lịch sử đã theo người dân nơi đây qua nhiều thế hệ.

Bắc Ninh siết chặt kiểm soát thực phẩm trường học từ nguồn cung đến bếp ăn

VOV.VN - Bắc Ninh tăng cường kiểm soát thực phẩm trường học từ nguồn cung, mở rộng truy xuất nguyên liệu đến nhà cung cấp thứ cấp, siết trách nhiệm nhà trường và tạo điều kiện để phụ huynh tham gia giám sát bữa ăn bán trú.