Lễ đặt bát hội – Nét đẹp báo hiếu của đồng bào Khmer
VOV.VN - Trong mùa lễ Sen Đôn Ta, đồng bào Khmer Nam Bộ hướng về tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất bằng nhiều nghi thức truyền thống giàu ý nghĩa nhân văn. Tại chùa Somrong Ek, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long, lễ đặt bát hội được duy trì suốt 15 ngày, thể hiện đạo hiếu và thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng.
Lễ đặt bát hội của đồng bào Khmer bắt đầu từ sáng sớm, khi trời còn tờ mờ, đông đảo phật tử đã tập trung tại chùa Somrong Ek, chuẩn bị cơm vắt và lễ vật dâng cúng chư tăng. Khoảng 9-10 giờ sáng, bà con tiếp tục tham gia nghi thức đặt bát hội trong không khí trang nghiêm, thành kính.
Với đồng bào Khmer, đây không chỉ là nghi thức tôn giáo mà còn là dịp để con cháu tưởng nhớ, tri ân công ơn sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ và các thế hệ đi trước. Ông Achar Thạch Chịa, ở phường Nguyệt Hóa, cho biết: “Đối với Phật giáo, nghi lễ cúng dường bát hội có từ hàng ngàn năm, từ thời Đức Phật tại thế. Thực hiện lời dạy của Đức Phật, khi có điều kiện thì nên tổ chức cúng dường bát hội. Thời điểm thuận lợi nhất là dịp lễ, Tết; đặc biệt, dịp Sen Đôn Ta càng thêm ý nghĩa. Dịp Sen Đôn Ta có chùa tổ chức cả tháng, nhưng chùa Somrong Ek chỉ tổ chức trong 15 ngày. Mục đích là hồi hướng đến bậc sinh thành, tổ tiên của mình”.
Theo quan niệm truyền thống của đồng bào Khmer, trong dịp Sen Đôn Ta, linh hồn những người đã khuất được tưởng nhớ, đón nhận phước báu do con cháu tạo lập. Vì vậy, việc dâng cơm, cúng dường chư tăng, nghe kinh và tham gia các nghi thức tại chùa trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của nhiều gia đình.
Để chuẩn bị cho mùa lễ, bà con thường chủ động thu xếp lễ vật và kinh phí từ trước. Có gia đình phân công các thành viên thay phiên nhau đến chùa, duy trì việc cúng dường trong suốt những ngày hành lễ. Ông Thạch Sươn, ở phường Nguyệt Hóa, chia sẻ: “Nửa tháng nay, chúng tôi đều đến chùa đặt bát, nếu không đến được thì cho con cháu thay mình đến. Về vật thực, kinh phí, gia đình đã chuẩn bị từ trước nên không khó khăn gì, vì đây là nghi lễ diễn ra hằng năm nên đã trở thành thói quen. Theo phong tục, các vong hồn người đã khuất trở về trong dịp này. Và nghi thức đặt bát hội là một trong những cách thức để nhà sư hồi hướng phước báu đến với ông bà cha mẹ”.
Không chỉ là dịp để mỗi gia đình thể hiện đạo hiếu, lễ đặt bát hội còn được tổ chức trong không khí trang nghiêm, với các nghi thức lễ Phật, quy y Tam Bảo, nghe pháp thoại, tụng kinh cầu an và cầu siêu. Sau khi phật tử dâng cúng vật thực, chư tăng tập trung tại trai đường thực hiện nghi thức tụng kinh chúc nguyện, cầu bình an cho người đang sống và hồi hướng công đức đến những người đã khuất.
Hòa thượng Kim Ba, sư cả chùa Somrong Ek cho biết, cúng dường bát hội là một nét sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc trong nhiều dịp lễ lớn của đồng bào Khmer. Riêng mùa Sen Đôn Ta, nghi thức được duy trì trong thời gian dài, gắn với quan niệm và phong tục truyền thống của cộng đồng.
“Theo truyền thống của đồng bào Khmer, dịp Chôl Chnăm Thmây, lễ Ok Om Bok, dâng y Kathina…, phật tử luôn tổ chức cúng dường bát hội. Riêng dịp Sen Đôn Ta, việc tổ chức kéo dài từ ngày 16-30/8 âm lịch. Việc thực hiện kéo dài là vì trong dịp Sên Đôn Ta những người đã khuất được trở về nhà, về chùa để đón hưởng phước báu của con cháu mình”, sư cả Kim Ba cho biết.
Sau nghi thức dâng cúng, các phần cơm được chia đều, không phân biệt người đóng góp nhiều hay ít. Bà con cùng quây quần dùng bữa, thăm hỏi sức khỏe, chia sẻ niềm vui và những câu chuyện trong cuộc sống. Từ đó, lễ đặt bát hội không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn tạo sự gắn bó, sẻ chia giữa các gia đình trong phum sóc.
Dù bận rộn mưu sinh, đông đảo phật tử vẫn duy trì việc đến chùa, góp phần gìn giữ phong tục truyền thống. Ông Achar Thạch Chịa bày tỏ niềm vui trước sự tham gia đông đủ và tinh thần đoàn kết của bà con: “Qua mùa Sen Đôn Ta năm nay, tôi rất vui mừng vì hằng ngày bà con phật tử xa gần đều đến đặt bát đông đủ, mặc dù năm nay kinh tế có phần suy giảm. Đặc biệt là rất đoàn kết. Đặt bát hội ngoài ý nghĩa báo hiếu cha mẹ, cũng là dịp gặp nhau, thăm hỏi, chúc nhau sức khỏe, vạn sự như ý; qua đó, tình đoàn kết cộng đồng thêm thắt chặt”.
Lễ đặt bát hội tại chùa Somrong Ek khẳng định sức sống bền bỉ của phong tục truyền thống trong đời sống đồng bào Khmer Nam Bộ. Qua nghi thức dâng cúng và những bữa cơm sẻ chia, đạo lý uống nước nhớ nguồn, lòng hiếu kính với tổ tiên cùng tinh thần đoàn kết cộng đồng tiếp tục được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Nét đẹp trong tục đặt cơm vắt mùa Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer Nam Bộ
VOV.VN - Mùa Sen Đôn Ta mỗi năm, vào trung tuần tháng Phôt T’rô Bot (tháng Bảy hoặc Tám âm lịch), khi mùa mưa đã vào cao điểm, cộng đồng người Khmer Nam Bộ lại cùng nhau chuẩn bị lễ vật, cơm vắt, bánh trái, hoa tươi để mang đến chùa thực hiện Nghi thức đặt cơm vắt.
