NSND Quang Thọ, NSƯT Đăng Dương: Chuyện chưa kể về Đường chúng ta đi

NSND Quang Thọ và ký ức thanh xuân gắn liền với âm nhạc Huy Du

NSND Quang Thọ và người học trò, NSƯT Đăng Dương đã có cuộc hội ngộ ấm áp cùng nhiều thế hệ nghệ sĩ trong khuôn khổ buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình nghệ thuật đặc biệt Đường chúng ta đi - Kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ Huy Du.

Chương trình do Hội Nhạc sĩ Việt Nam, gia đình cố nhạc sĩ Huy Du và các đơn vị phối hợp thực hiện nhằm tưởng nhớ, tôn vinh cuộc đời và sự nghiệp của một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam, đồng thời khẳng định giá trị của một di sản đã được thời gian kiểm chứng và tiếp tục có khả năng đối thoại với công chúng hôm nay.

Câu chuyện giữa NSND Quang Thọ và người học trò, NSƯT Đăng Dương cho thấy hành trình sống động của những giai điệu đi cùng năm tháng. Âm nhạc của nhạc sĩ Huy Du không chỉ là ký ức chiến trường rực lửa, mà đang tiếp tục được tiếp nối, làm mới và lan tỏa mạnh mẽ trong lòng công chúng.

Sự nghiệp ca hát của NSND Quang Thọ gắn liền với dòng nhạc cách mạng. Nghệ sĩ cho biết, ông đã từng hát những bài hát của nhạc sĩ Huy Du từ khi còn làm một anh công nhân mỏ than ở Quảng Ninh.

Từ những năm 1965-1966, nghệ sĩ từng hát “Ba vì năm xưa”, một sáng tác của nhạc sĩ Huy Du về quê hương ông. Khi trưởng thành hơn, Quang Thọ bắt đầu thể hiện những bản tình ca đong đầy cảm xúc của nhạc sĩ Huy Du về tình yêu người lính thời chiến. Trong đó, ca khúc “Tình em”, thơ Ngọc Sơn là tác phẩm ông đặc biệt gắn bó và vẫn tiếp tục hát cho đến tận bây giờ.

NSND Quang Thọ tâm sự: "Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước, sáng tác của Huy Du bao quát trọn vẹn đời sống đất nước, từ vẻ đẹp quê hương, khí thế lao động trên đồng ruộng, nhà máy, cho đến hình ảnh những dũng sĩ anh hùng qua các ca khúc như “Anh vẫn hành quân” hay “Cùng anh tiến quân trên đường dài”. Tôi đã mang những giai điệu Trường Sơn ấy theo cùng các chuyến đi thực tế chiến trường, cất cao tiếng hát phục vụ trực tiếp cho bộ đội và lực lượng thanh niên xung phong trên đường hành quân khói lửa.

Đến khi đất nước hoàn toàn giải phóng, những tráng ca ngợi ca quê hương do ông sáng tác vào đầu thập niên 1970, tiêu biểu là Đường chúng ta đi, lại tiếp tục vang lên trong niềm tự hào chung. Qua bao năm tháng, những tác phẩm kinh điển ấy của nhạc sĩ Huy Du vẫn luôn sống động và được chúng tôi cất cao tiếng hát với nguyên vẹn cảm xúc”.

NSND Quang Thọ nhớ lại, ca khúc được sáng tác vào khoảng trước năm 1968, do ca sĩ Kim Oanh thể hiện lần đầu trên Đài Phát thanh. Đến cuối năm 1972, trên đường từ chiến trường ra Bắc, nghe qua đài, ông lập tức nhận ra giọng hát của người bạn đồng hương Quảng Ninh, ca sĩ, NSND Doãn Tần: “Bản gốc của nhạc sĩ Huy Du viết ở tông Đô trưởng, nhưng anh Doãn Tần khi đó hát vút lên tông Fa trưởng, giọng cao như giọng nữ và được công chúng đón nhận nồng nhiệt”.

Từ dấu ấn đơn ca của NSND Doãn Tần, ca khúc được chuyển sang tam ca vào năm 1985 qua các giọng hát Quang Thọ - Lê Dung - Dương Minh Đức tại Nhà hát Lớn. Năm 1999, tác phẩm một lần nữa được khoác lên tấm áo mới hoành tráng qua bản phối giao hưởng của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, do dàn nhạc biểu diễn cùng hai giọng ca Quang Thọ và Lê Dung.

Dấu ấn bước ngoặt của "Tam ca đỏ" Đăng Dương - Trọng Tấn - Việt Hoàn

Nhắc đến người học trò yêu quý, NSƯT Đăng Dương, NSND Quang Thọ kể: Năm 1998, lúc đó tôi dạy ở Nhạc viện Hà Nội. Có 3 sinh viên của Khoa Thanh nhạc lúc đó là Đăng Dương, Trọng Tấn và Việt Hoàn. Tôi là người dàn dựng cho 3 anh hát bài “Đường chúng ta đi” để đi thi tại Liên hoan Tiếng hát sinh viên toàn quốc ở Đà Nẵng. Đó là một quả bom nổ trên sân khấu lúc đó. Tất cả các thí sinh và các đoàn đều không có một tam ca nào có thể địch nổi với tam ca này cả. Tam ca đoạt Huy chương Vàng với “Đường chúng ta đi”. Và từ đó “Tam ca đỏ” Đăng Dương - Việt Hoàn - Trọng Tấn đã bắt đầu có bước đi của mình trên con đường nghệ thuật ca hát.

Từ bước ngoặt đầu tiên dưới sự dìu dắt của NSND Quang Thọ, NSƯT Đăng Dương không ngừng nỗ lực để tiếp nối những gì thế hệ đi trước đã trao truyền. NSƯT Đăng Dương bồi hồi nhớ lại: "Khi Tam ca hát xong bài “Đường chúng ta đi” trong đêm chung kết tại Đà Nẵng năm 1998, toàn bộ hội trường đã đứng dậy vỗ tay suốt 10 phút. Không một ai ngồi xuống cả. Đó là một kỷ niệm đẹp đến giờ tôi vẫn không thể nào quên”.

Không dừng lại ở những bản phối kinh điển, âm nhạc Huy Du tiếp tục dòng chảy sáng tạo trong đời sống âm nhạc đương đại. NSƯT Đăng Dương chia sẻ, anh luôn dành một tình yêu đặc biệt cho các sáng tác của nhạc sĩ Huy Du. Trong concert cá nhân Mặt trời của tôi  năm 2017, bài hát Tình em đã vang lên đầy cảm xúc qua tiếng đàn piano của chính nhạc sĩ Huy Phương, con trai cố nhạc sĩ Huy Du.

Đến năm 2023, trong nỗ lực thử nghiệm giao thoa giữa âm nhạc cổ điển và nhạc mới, NSƯT Đăng Dương cùng giám đốc âm nhạc Dương Cầm đã làm mới hàng loạt tác phẩm đi cùng năm tháng. Ca khúc “Sẽ về Thủ đô” hay màn kết hợp giữa “Tình em” (Huy Du) và Tình ca (Hoàng Việt) hát cùng ca sĩ Võ Hạ Trâm đã nhận được sự đón nhận nồng nhiệt từ khán giả.

"Đường chúng ta đi" và giá trị di sản âm nhạc Huy Du

PGS.TS Nguyễn Huy Phương, Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, con trai nhạc sĩ chia sẻ, năm 1968, Đài Tiếng nói Việt Nam đã giao các nhạc sĩ quân đội gôm Huy Du, Doãn Nho, Lê Lan viết một bản hợp xướng lớn gồm ba chương để chuẩn bị cho sự kiện lớn của dân tộc. Tuy nhiên bản hợp xướng chưa kịp dàn dựng. Nhạc sĩ Huy Du đã trích phần ông viết trong bản hợp xướng đó ra và phát triển thành ca khúc “Đường chúng ta đi”. Ca khúc cũng được lấy làm chủ đề của chương trình kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ Huy Du.

Tiến sĩ, nhà thơ Lê Cảnh Nhạc, tác giả kịch bản văn học khẳng định:  “Đường chúng ta đi trong đêm nhạc Huy Du, trước hết là con đường cách mạng, con đường âm nhạc mà nhạc sĩ Huy Du đã trải qua, và cũng chính là con đường mà đất nước ta đã đi qua. Ông là một nhạc sĩ, chiến sĩ, một cây đại thụ trong nền âm nhạc cách mạng Việt Nam. Có thể nói là một cây nhạc trong đại ngàn âm nhạc cách mạng Việt Nam hiện đại”.

Thiếu tướng, nhạc sĩ Đức Trịnh, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho biết: “Đường chúng ta đi không chỉ là tên riêng của tác phẩm âm nhạc mà còn là bản hòa ca từ hào khí, văn hóa, từ các thành tựu để chúng ta tiếp bước xây dựng đất nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Nhạc sĩ Huy Du là một con người hiền lành, bao dung, rất gần gũi với anh em, rất đạo mạo, bài bản. Ông đã để lại để lại cả một kho tàng âm nhạc đầy tính triết lý và tính sư phạm để thế hệ sau này vừa chiêm nghiệm, học tập, vừa trải nghiệm được tình yêu quê hương đất nước, hiểu biết hơn về văn hóa đất nước. Huy Du không chỉ là một cây đại thụ, mà còn là một tòa tháp về âm nhạc”.

Bên cạnh những tráng ca hào hùng, các tác phẩm mang tính nghệ thuật cao của Huy Du như “Nổi lửa lên em” hay “Hoa mộc miên” - ca khúc kinh điển về tình hữu nghị Việt – Trung, ra đời từ cảm xúc của nhạc sĩ khi ngắm nhìn những vạt hoa gạo nở đỏ rực trong thời gian du học tại Trung Quốc, đến nay vẫn giữ vị trí quan trọng trong giáo trình giảng dạy tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Phó Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Liên hiệp các Hội văn học Nghệ thuật Việt Nam nhấn mạnh: “Nhạc sĩ Huy Du trước tiên là một người lính, một cán bộ văn nghệ trong quân đội, được trưởng thành trong môi trường quân đội và đích thực là một người lính Bộ đội Cụ Hồ. Trước khi trở thành một nhạc sĩ đặt nền móng cho một thế hệ các nhạc sĩ chuyên nghiệp, ông đã là một nhạc sĩ của nhân dân, hát cho nhân dân nghe, sáng tác cho nhân dân. Các đề tài mà ông viết đều có liên quan đến bộ đội, đến quân đội, tình yêu của người lính, biển đảo. Những tác phẩm khí nhạc của Huy Du đầy chất Việt Nam, đầy chất học thuật. Chương trình Đường chúng ta đi rất có ý nghĩa, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay nhớ tới, tôn vinh và trân trọng những giá trị đã được sáng tạo bởi các nhạc sĩ qua hai cuộc kháng chiến. Đó là bằng tâm huyết, tài năng, lao động và bằng thậm chí cả xương máu của mình đổ ra để có được những tác phẩm, sự nghiệp như ngày hôm nay”.

Chương trình nghệ thuật Đường chúng ta đi dự kiến diễn ra trong hai đêm 11 và 12/12/2026 tại Phòng Hòa nhạc Lớn - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

Một số hình ảnh tại sự kiện:

“Đường chúng ta đi” - đêm nhạc kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ Huy Du

VOV.VN - Kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ Huy Du, chương trình “Đường chúng ta đi” không chỉ nhìn lại những tác phẩm đã gắn với nhiều thế hệ công chúng, mà còn đặt ra câu chuyện tiếp nối, làm mới và đưa di sản âm nhạc đến gần hơn với đời sống hôm nay.