Sáng tạo nghệ thuật trong kỷ nguyên số: Đột phá từ “hệ sinh thái” giáo dục

Ngày 6/11, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương đã tổ chức Hội thảo Khoa học quốc tế lần thứ 4 với chủ đề “Hệ sinh thái giáo dục nghệ thuật Việt Nam trong kỷ nguyên số”. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động thiết thực chào mừng kỷ niệm 56 năm ngày thành lập trường (7/1970 - 7/2026).

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Đào Đăng Phượng, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương nhấn mạnh, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Đặt ba văn kiện cạnh nhau, có thể thấy một yêu cầu chung đối với giáo dục nghệ thuật: đổi mới đào tạo trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời giữ gìn và phát huy hệ giá trị văn hóa, chuẩn mực con người Việt Nam.

“Với các ngành nghệ thuật, yêu cầu ấy đến rất gần, vì công nghệ số đã đi vào chính hoạt động sáng tác. Trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể dựng hình ảnh, phối khí, viết lời trong vài giây. Sinh viên đã dùng những công cụ này trong bài tập và đồ án, nhiều khi trước cả lúc nhà trường kịp có quy định. Học liệu, bài luyện tập, sản phẩm thực hành và đồ án tốt nghiệp ngày càng được lưu giữ dưới dạng số. Phần nào là sáng tạo của người học, ai là tác giả của một sản phẩm có trí tuệ nhân tạo tham gia, giờ đây là những câu hỏi về quy chế đào tạo, cách đánh giá và quyền sở hữu trí tuệ mà mỗi trường phải trả lời. Ban Tổ chức chọn khái niệm “hệ sinh thái” vì không một cơ sở đào tạo nào tự giải quyết được những vấn đề này”, PGS.TS. Đào Đăng Phượng thông tin.

Đồng quan điểm về việc cần xây dựng “hệ sinh thái” giáo dục nghệ thuật, PGS.TS. Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh: “Nhà trường cần phát huy vai trò kết nối trong Câu lạc bộ Khối các trường đào tạo Văn hóa - Nghệ thuật, chia sẻ kinh nghiệm hợp tác quốc tế với các trường trong Khối. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp thu các kiến nghị của Hội thảo và tiếp tục tạo điều kiện để Nhà trường mở rộng hợp tác song phương, đa phương”.

Hội thảo quy tụ đông đảo các nhà khoa học, nhà giáo, nghệ sĩ uy tín trong nước và quốc tế nhằm giải quyết bài toán cốt lõi về nâng tầm chất lượng đào tạo nghệ thuật và khơi nguồn sáng tạo trước những biến động mạnh mẽ của công nghệ số.

Các tham luận đã minh chứng cụ thể sự chuyển dịch mạnh mẽ trong từng lớp học. Cụ thể, lĩnh vực âm nhạc ghi nhận những ứng dụng học liệu số, phản hồi video trong thanh nhạc, học tập kết hợp với đàn phím và xây dựng môi trường học tập số. Lĩnh vực mỹ thuật nổi bật với các nghiên cứu đưa trí tuệ nhân tạo vào đồ án tốt nghiệp, khai thác bảo tàng số và đổi mới thiết kế ứng dụng gắn liền với thực tiễn thị trường nghề nghiệp. Bên cạnh đó, lĩnh vực văn hóa nghệ thuật tập trung số hóa các di sản quý báu như Xòe Thái, Quan họ Bắc Ninh, ví giặm Hà Tĩnh, Chèo, Cải lương, chạm khắc đá và vẽ sáp ong của đồng bào Mông để đưa vào bài giảng cũng như các sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Phát biểu chào mừng hội thảo, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương mong Hội thảo dành sự quan tâm cho bốn vấn đề: Cách nhìn và cách đầu tư cho giáo dục nghệ thuật. Khi coi giáo dục nghệ thuật là một phần của chiến lược phát triển con người, chúng ta phải dành cho nó vị trí xứng đáng trong chương trình và nguồn lực đầu tư; Xây dựng một hệ sinh thái thực sự, thay vì để mỗi cơ sở giáo dục tự xoay xở. Hãy kết nối nhà trường với bảo tàng, nhà hát, không gian sáng tạo với nghệ sĩ, nghệ nhân, doanh nghiệp văn hóa và công nghệ; Đặt người thầy ở vị trí trung tâm của sự đổi mới. Không thể có giáo dục nghệ thuật tốt nếu thiếu những thầy cô đủ năng lực, tâm huyết và được trân trọng; Hội nhập bằng bản sắc của chính mình. Chúng ta cần học hỏi mô hình đào tạo tiên tiến và thành tựu công nghệ của thế giới, đồng thời giúp người học hiểu, yêu và sáng tạo từ di sản Việt Nam.

“Tôi rất vui khi biết Hội thảo đã nhận 170 bài viết và lựa chọn 145 bài qua phản biện khoa học, với sự tham gia của nhiều học giả trong nước và quốc tế. Nhưng điều tôi mong mỏi hơn cả là sau Hội thảo, ý tưởng hay sẽ bước ra khỏi trang kỷ yếu để trở thành kiến nghị chính sách, chương trình đào tạo, mô hình hợp tác và những thay đổi có thể cảm nhận trong từng lớp học”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn bày tỏ.

Thông qua các phiên toàn thể và chuyên đề song song, hội thảo kỳ vọng sẽ đúc rút những kinh nghiệm quý báu từ các chuyên gia quốc tế đến từ Malaysia, Trung Quốc và Hàn Quốc. Qua đó, sự kiện góp phần hoàn thiện chương trình đào tạo giai đoạn 2026 - 2030, đưa giáo dục nghệ thuật Việt Nam vươn lên tầm cao mới, bắt kịp xu thế thời đại số.

Nhà sáng tạo nội dung thiếu dữ liệu gốc để phát triển được công nghiệp văn hoá

VOV.VN - Trong quá trình thực hiện một bộ phim lịch sử về trận chiến Bạch Đằng, nhà sản xuất phát hiện bộ giáp được sử dụng không phải áo giáp thời Trần của Việt Nam mà là trang phục của nước ngoài do thiếu dữ liệu văn hoá gốc.