Chị Trần Thanh Tâm, quê Quảng Trị, sẽ đi xe khách giường nằm về quê trong dịp lễ 30/4 - 1/5 sắp tới. Quyết định được đưa ra sau nhiều lần đắn đo, khi giá vé tăng mạnh trong thời gian ngắn: "Trước kia, hạng vé thấp nhất chỉ 300.000 đồng, nhưng chỉ sau một thời gian rất ngắn, khi mình hỏi đặt lại, hạng vé đấy đã lên tận 430.000 đồng".

Giá vé tăng cũng ảnh hướng lớn đến kế hoạch nghỉ lễ của nhiều hành khách:

"Mình đang sống ở Sài Gòn và cũng có dự định là về Hà Nội chơi dịp lễ. Nhưng mà vé máy bay rất đắt. Tàu hỏa cũng không phải là rẻ lắm và còn bất tiện nữa. Mình dự định, mình sẽ về sau đợt lễ".

"Mình đi từ Hà Nội về Hà Tĩnh bằng xe khách giường nằm. Giá vé nếu ngày bình thường mình mua tầm 400.000 đồng, còn dịp lễ này khoảng 550.000/vé. Mình mong muốn để các nhà xe có thể chấm dứt cảnh nhồi nhét".

"Mình hy vọng nhà xe sẽ có thể giảm giá vé và đưa đón sẽ đúng giờ hơn, tài xế sẽ di chuyển một cách an toàn, không phóng nhanh vượt ẩu, tránh các tình trạng nhồi nhét khách, bắt khách dọc đường".

Theo Công ty CP Bến xe Hà Nội, năm nay, do có 2 kỳ nghỉ lễ liên tiếp nên luồng hành khách dự kiến có biến động so với các kỳ nghỉ lễ khác. Dự báo, lưu lượng hành khách và số lượng xe tập trung tăng cao từ chiều 24 và ngày 25/4, chiều 29 và ngày 30/4. Lượt khách quay trở lại tập trung vào ngày 27/4 (kết thúc kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương) và ngày 4/5 (kết thúc kỳ nghỉ 30/4 - 1/5).

Tại bến xe Mỹ Đình, dự báo, số lượng khách trong các ngày cao điểm khoảng 11.400 lượt/ngày, tăng hơn 200% so với ngày thường, lượt xe dự kiến hơn 770 lượt xe/ngày. Tại bến xe Giáp Bát, lượt khách cao nhất trong các ngày cao điểm khoảng 900 lượt/ngày, tăng hơn 200% so với ngày thường, lượt xe dự kiến 760 lượt xe/ngày.

Công ty CP Bến xe Hà Nội dự kiến tăng cường khoảng 500 xe, phân bổ theo ngày, theo tuyến tùy thuộc vào sự gia tăng của lượng hành khách.

Ông Trần Hoàng, Phó giám đốc Công ty CP Bến xe Hà Nội cho biết: "Chúng tôi đã lập kế hoạch chi tiết nhất để triển khai đưa và đón người dân đi lại qua các bến trong dịp cao điểm này, cả chiều đi và chiều về. Công ty cũng đã làm việc với các đơn vị vận tải, tăng cường lượng phương tiện và người lái. Đồng thời, tại các bến xe, chúng tôi cũng tăng cường lực lượng lao động, phục vụ nhân dân đi lại trong dịp này".

Tại TP.HCM, công tác chuẩn bị phục vụ hành khách cũng đã được bến xe Miền Tây lên kế hoạch từ sớm. Dự báo, sản lượng xe và hành khách xuất bến năm nay tăng hơn 3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, cao điểm dự báo là ngày 30/4, với lượng khách qua bến dự kiến gần 70.000 lượt.

Ông Nguyễn Minh Tiến, Phó Tổng Giám đốc Bến xe Miền Tây cho biết:

"Bến xe Miền Tây cũng trao đổi với các đơn vị hoạt động vận tải tại bến để đảm bảo xe, tăng cường xe bên ngoài phục vụ những lúc cao điểm, khi hành khách tập trung đông. Đồng thời, bến cũng tuyên truyền các lái xe đảm bảo lái xe an toàn".

Ngành đường sắt cũng tăng cường nhiều chuyến tàu Bắc - Nam và tàu khu đoạn từ 24/4 đến 3/5. Đến đầu tháng 4, hơn 44.200 vé đã được bán ra, giá vé được điều chỉnh tăng từ 10 - 15% do biến động giá nhiên liệu. Cục Hàng không cũng yêu cầu tăng lượt cất, hạ cánh tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5.

Theo TS. Đinh Thị Thanh Bình, Viện trưởng Viện Quy hoạch và Quản lý GTVT, Trường Đại học GTVT, các dịp cao điểm lễ, Tết vốn là kịch bản quen thuộc của ngành vận tải, khi doanh nghiệp luôn chủ động dự trữ năng lực và sẵn sàng tăng chuyến theo nhu cầu thực tế. Việc khai thác thường được điều chỉnh linh hoạt, căn cứ vào lượng vé bán ra để bổ sung hoặc giảm tải.

Tuy nhiên, điểm khác biệt hiện nay nằm ở yếu tố giá. Chi phí nhiên liệu tăng đã đẩy mặt bằng giá vé lên cao, đặc biệt là hàng không có chặng tăng gấp đôi. Hành trình ngắn bằng đường bộ vẫn có mức tăng chấp nhận được, nhưng hành trình dài bằng máy bay chịu tác động rõ rệt. Nhóm khách thu nhập cao ít bị ảnh hưởng, trong khi nhiều gia đình có xu hướng tiết giảm chi phí, chuyển sang đi gần hoặc chọn phương tiện khác:

"Giá vé tăng, chi phí vận tải tăng, một phần người ta sẽ giảm nhu cầu, hoặc dồn nhu cầu sang chặng ngắn hơn. Nhà xe vẫn chủ động điều chỉnh để dự trữ sẵn năng lực và cũng có những kế hoạch tăng chuyến rồi. Còn sau đó thực tế ra sao người ta cũng sẽ có điều chỉnh. Ví dụ, hàng không có nhiều chuyến khác nhau, nếu chuyến không đủ khách, người ta dồn chuyến cho đủ khách để tránh thất thoát, lãng phí".

Về góc độ ATGT, TS. Phan Lê Bình, Trưởng đại diện Văn phòng tư vấn OCG, Nhật Bản cho rằng, các kỳ nghỉ dài thường kéo theo làn sóng di chuyển lớn trong thời gian ngắn, làm gia tăng nguy cơ TNGT do nhiều người đi trên cung đường lạ, thiếu kinh nghiệm xử lý tình huống; xe khách chạy gấp để quay đầu chuyến dễ dẫn đến phóng nhanh, vượt ẩu; cùng với đó là tình trạng sử dụng rượu bia khi lái xe.

Tuy nhiên, kết quả từ dịp Tết Nguyên đán cho thấy, khi lực lượng chức năng kiểm tra, xử phạt quyết liệt, tai nạn đã giảm đáng kể. Vì vậy, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền kỹ năng lái xe an toàn, đặc biệt trên cao tốc, đồng thời siết kiểm soát để nâng cao ý thức và hạn chế rủi ro:

"Về vấn đề ùn tắc, thứ nhất là cần bố trí lực lượng thường xuyên. Ùn tắc rất dễ xảy ra khi có va chạm giao thông, cần lực lượng chức năng có mặt sớm, giải quyết sớm. Còn việc nhồi nhét khách trên các tuyến xe khách cố định cũng đã hạn chế được nhiều rồi. Nhưng chúng ta cũng không thể lơ là, cần lực lượng chức năng thực hiện tuần tra, kiểm soát trên các tuyến quốc lộ cũng như đường cao tốc, để kịp thời phát hiện những hành vi sai phạm và có xử lý thích hợp", TS. Phan Lê Bình cho biết.

Đi lại dịp lễ: Điều hành khéo để vận tải thông suốt

Những dịp nghỉ lễ luôn là mùa cao điểm quen thuộc của ngành vận tải, nơi năng lực điều hành và phục vụ đã được thử thách qua từng năm. Từ bến xe, đường sắt đến hàng không, các cơ quan quản lý cùng doanh nghiệp đều đã chủ động tăng chuyến, chuẩn bị phương tiện, nhân lực và các phương án phục vụ từ sớm.

Kinh nghiệm không thiếu, kịch bản cũng đã có, vấn đề còn lại là cập nhật theo thực tế khi nhu cầu đi lại thay đổi, mặt bằng giá biến động do ảnh hưởng nguồn cung xăng dầu, và cách tổ chức vận hành cần linh hoạt hơn.

Hai kỳ nghỉ lễ dài liên tiếp cách nhau chỉ 2 ngày làm việc đang đặt ra “dạng toán” mới cho hệ thống giao thông và vận tải, với những kịch bản khó đoán.

Nếu ngành vận tải vẫn vận hành theo “công thức” cũ, tăng chuyến theo kiểu “dàn hàng ngang”, thì nguy cơ lệch pha cung - cầu có thể xảy ra. Tăng xe, nối toa, thêm chuyến nhưng không đúng “điểm rơi” không chỉ gây lãng phí, mà còn đẩy áp lực sang các khâu khác, từ bến bãi đến kiểm soát an toàn. Giải pháp vì thế cần được triển khai cụ thể theo đặc thù của từng lĩnh vực.

Với đường bộ, thực tế hoạt động đã giúp các doanh nghiệp quen với việc điều tiết đầu xe theo từng khung giờ và từng tuyến cụ thể. Những tuyến ngắn, tần suất cao cần được ưu tiên điều xe linh hoạt hơn.

Cảnh nhồi nhét, chở quá số người quy định dù đã giảm nhưng vẫn không phải chuyện hiếm mỗi dịp cao điểm. Do đó, việc tăng cường kiểm tra đột xuất cần được thực hiện thường xuyên và liên tục, đặc biệt là những chặng cuối tuyến.

Cùng với đó, tổ chức lại luồng xe ra - vào bến, hạn chế dừng đỗ tùy tiện cũng cần là công việc thường trực để giảm áp lực và đảm bảo trật tự cho khu vực xung quanh nhà ga, bến xe.

Với đường sắt, bài toán nằm ở cơ cấu chỗ ngồi và nhịp chạy tàu. Ở những chặng trung bình, nhu cầu ghế ngồi chất lượng cao, giờ đi linh hoạt thường tăng. Việc bố trí lại cơ cấu toa, thậm chí điều chỉnh giờ xuất phát của một số đoàn tàu để bám sát nhu cầu thực tế, có thể mang lại hiệu quả lớn hơn so với việc tăng số chuyến đơn thuần.

Với hàng không, áp lực tập trung vào giờ bay. Khi giá vé đã chịu tác động lớn của nhiên liệu, không gian điều chỉnh không còn nhiều, việc phân tải lại theo khung giờ trở nên quan trọng. Tăng chuyến ở giờ cao điểm là cần thiết, nhưng song song đó là cơ chế kéo khách ra khỏi “đỉnh” bằng những mức giá mềm hơn cho chuyến sớm hoặc muộn, hay chính sách đổi giờ linh hoạt,…

Áp lực khác đến từ khâu phục vụ mặt đất. Tình trạng xếp hàng dài ở khu vực check-in, soi chiếu an ninh hay chờ hành lý có thể khiến hành khách mắc kẹt. Bên cạnh việc tăng quầy làm thủ tục vào giờ cao điểm, mở thêm làn soi chiếu, bố trí nhân lực hướng dẫn rõ ràng, cần đẩy mạnh check - in trực tuyến và sử dụng kiosk tự làm thủ tục để giảm tải cho quầy truyền thống. Những giải pháp này không mới, nhưng nếu được triển khai đồng bộ và đúng thời điểm thì có thể giúp giãn áp lực đáng kể.

Một hướng đi khác là tăng cường thông tin. Khi nhu cầu có thể biến động theo giờ, việc cập nhật kịp thời tình trạng còn vé, mức giá, hay khuyến nghị giờ đi phù hợp sẽ giúp người dân chủ động hơn. Điều này không cần công nghệ quá phức tạp, chỉ cần các doanh nghiệp vận tải công bố thông tin rõ ràng, liên tục, thay vì để hành khách tự dò trong mớ thông tin rời rạc.

Ở tầm rộng hơn, việc chia sẻ thông tin giữa các loại hình vận tải cũng cần được coi trọng. Tín hiệu một tuyến hàng không “nóng” lên có thể là cơ sở để đường sắt hoặc đường bộ chủ động tăng cường ở các chặng thay thế, và ngược lại. Điều cốt lõi vẫn là thông tin được trao đổi kịp thời, không nhất thiết phải là công nghệ phức tạp.

Xa hơn, khi hạ tầng số và dữ liệu thị trường phát triển, có thể nghĩ đến việc dự báo nhu cầu theo thời gian thực dựa trên dữ liệu tìm kiếm vé, hành vi đặt chỗ và dòng di chuyển. Nhưng để đi đến bước đó, điều kiện tiên quyết là chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng thói quen chia sẻ giữa các doanh nghiệp - điều hiện nay vẫn còn “xa lạ”. Khi nền tảng chưa đủ vững thì khó kỳ vọng vào những bảng điều khiển thông minh; tuy nhiên, những bước đi nhỏ, như tổng hợp dữ liệu bán vé theo giờ hay theo tuyến, cũng có thể giúp cải thiện đáng kể khả năng dự báo.

Điều quan trọng hơn cả là tư duy vận hành. Nếu lần này còn lúng túng thì lần sau phải điều chỉnh ngay, thay vì lặp lại cách làm cũ. Sự linh hoạt nằm ở khả năng thay đổi rất nhanh từ vận hành thực tế, rút kinh nghiệm nhanh sau từng đợt cao điểm thay vì chờ đến hết mùa mới đánh giá.

Điều quan trọng là giữ được nhịp điều hành chủ động, lắng nghe tín hiệu thị trường và phản ứng đủ nhanh. Khi đó, mỗi chuyến đi không chỉ là hành trình của người dân, mà còn là thước đo cho một hệ thống giao thông biết thích nghi và vận hành hiệu quả.

Bộ Xây dựng yêu cầu chống khan vé, chống tăng giá vé xe vô lý dịp nghỉ lễ

VOV.VN - Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị vận tải tăng cường kiểm soát giá vé, bổ sung phương tiện, bảo đảm người dân đi lại thuận lợi, an toàn trong dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5; không để xảy ra tình trạng thiếu xe, tàu, máy bay hoặc tăng giá bất hợp lý.