TP.HCM kiểm soát khí thải: Đừng để người yếu thế chịu thiệt
VOV.VN - TP.HCM có khoảng 12,8 triệu phương tiện, gây phát thải lớn và thiệt hại hơn 3.000 tỷ đồng mỗi năm. Chuyên gia cho rằng kiểm soát khí thải là cần thiết nhưng phải có lộ trình phù hợp, tránh ảnh hưởng sinh kế người yếu thế.
Đừng để người yếu thế chịu thiệt thòi
TP.HCM đang thiệt hại 3.000 tỷ đồng/năm do ô nhiễm từ 12,8 triệu phương tiện giao thông. Siết kiểm soát khí thải là tất yếu, song tại Hội nghị phản biện ngày 11/9, nhiều chuyên gia cảnh báo lộ trình này cần bám sát thực tế hạ tầng và tránh tác động tiêu cực đến sinh kế của người yếu thế.
Theo thống kê đến tháng 5/2026, TP.HCM đang gồng gánh lượng phương tiện khổng lồ với khoảng 12,8 triệu chiếc, trong đó có hơn 11,5 triệu xe máy và gần 1,3 triệu ô tô.
Lưu lượng phương tiện này gây ra nguồn phát thải lớn, chiếm tới 88% lượng bụi mịn, 88% oxit nitric và 99% carbon monoxide trong tổng phát thải giao thông, làm thiệt hại hơn 3.000 tỷ đồng của thành phố mỗi năm. Giảm phát thải là yêu cầu bức thiết, tuy nhiên, bài toán đặt ra là làm sao để chính sách này không trở thành gánh nặng, ảnh hưởng tiêu cực đến quyền đi lại và sinh kế của người dân.
Nêu quan điểm tại Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông do Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM phối hợp UBND thành phố và Sở Xây dựng tổ chức ngày 11/9, Luật sư Trương Thị Hòa nhấn mạnh tầm quan trọng của hạ tầng.
Luật sư Trương Thị Hòa cho rằng, trước khi bắt buộc người dân thay đổi phương tiện, thành phố phải hoàn thiện mạng lưới giao thông công cộng. Chỉ khi giao thông công cộng đáp ứng tốt nhu cầu, người dân mới tự nguyện từ bỏ xe cá nhân. Hơn nữa, sự tác động của chính sách lên nhóm người yếu thế cũng là điều đáng lo ngại.
"Đặc biệt, cần quan tâm đến những người yếu thế, những người mưu sinh bằng xe máy. Theo tôi, cũng như ý kiến của nhiều người, thành phố nên tăng mức hỗ trợ. Tất nhiên, việc tăng hỗ trợ sẽ cần thêm kinh phí, nhưng đây là một chương trình, một công việc lớn, vì vậy cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề này", Luật sư Hòa kiến nghị.
Chia sẻ góc nhìn này, ông Đặng Văn Khoa, Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường TP.HCM, đánh giá việc kiểm định định kỳ hàng triệu phương tiện sẽ kéo theo áp lực lớn về thời gian, tiền bạc lẫn thủ tục. Đây không đơn thuần là câu chuyện môi trường, mà còn tác động trực tiếp đến túi tiền của người dân.
Cần lộ trình thực tế, tránh áp dụng cứng nhắc
Tiến sĩ Trần Văn, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội, chỉ ra rằng, lộ trình đề án đang đi nhanh hơn khả năng thích ứng của hạ tầng và xã hội.
Thống kê cho thấy có tới 60% người dân cần hỗ trợ đổi xe, nhưng mức trợ giá dự kiến lại quá thấp so với chi phí mua một chiếc xe điện. Để tránh tạo sức ép lớn bằng các mốc thời gian cứng nhắc, ông đề xuất thành phố cần có chính sách trợ giá trực tiếp khi mua xe, thuê pin hoặc ưu đãi vay vốn, thay vì bắt người dân phải thực hiện các thủ tục tiếp cận rườm rà.
Đánh giá về tính khả thi của lộ trình, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Long, Đại học Bách khoa TP.HCM cũng cho rằng các mốc thời gian chuyển đổi cần được soi chiếu kỹ lưỡng dưới góc độ thực tiễn. Ông cho rằng, nếu chưa có đầy đủ cơ sở hạ tầng và chưa giải quyết được những băn khoăn, lo lắng của doanh nghiệp và người dân thì cũng khó có thể triển khai.
"Qua ý kiến tại hội thảo, có thể thấy cần giãn tiến độ và xây dựng một lộ trình phù hợp hơn. Hiện nay, đề án dường như mới chủ yếu được xem xét từ góc độ của cơ quan quản lý nhà nước, chưa phản ánh đầy đủ những tác động mà người dân và doanh nghiệp sẽ phải đối mặt", PGS Long cho biết.
Những vướng mắc này càng bộc lộ rõ ở tuyến cơ sở. Đơn cử, xã đảo Thạnh An đặt mục tiêu xanh hóa 100% phương tiện vào năm 2028. Thế nhưng, đại diện địa phương cho biết hiện xã chưa hề có trạm sạc hay tủ đổi pin, trong khi đặc thù đi lại chủ yếu vẫn dựa vào đường thủy. Do đó, đề án cần thiết kế một cơ chế đặc thù, phân bổ nguồn kinh phí hợp lý để những khu vực có điều kiện riêng biệt kịp thời chuyển đổi mà không bị bỏ lại phía sau.
Đối thoại Hữu nghị TP.HCM 2026: Biến cam kết thành hành động
VOV.VN - Tuyên bố Đối thoại Hữu nghị TP.HCM lần thứ ba năm 2026 nhấn mạnh vai trò tiên phong của chính quyền địa phương, thúc đẩy hợp tác về đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững, cảng biển, kinh tế biển và hướng tới cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các địa phương.
