Trường giảm người, còn việc ai làm?
VOV.VN - Sắp xếp trường phổ thông cần giúp sử dụng tốt hơn đội ngũ và nguồn lực. Nhưng khi trường cũ trở thành phân hiệu, hoạt động giáo dục vẫn diễn ra tại từng cơ sở. Giảm đầu mối phải đi cùng tổ chức lại công việc, bảo đảm người thực hiện và nâng cao chất lượng dạy học.
Một trường không còn hiệu trưởng, hiệu phó riêng, công tác kế toán chuyển về trường chính. Sơ đồ tổ chức đã gọn hơn. Nhưng tại một phân hiệu nào đó, nếu giáo viên nghỉ đột xuất, học sinh xảy ra xung đột hay phụ huynh cần trao đổi, vẫn phải có người giải quyết. Sự trớ trêu xuất hiện khi việc còn nguyên mà người giảm. Phần việc ấy sẽ dồn sang người khác, bị chậm hoặc không được làm đầy đủ.
Thành lập tổ chức mới thường bắt đầu từ mục tiêu, xác định chức năng, nhiệm vụ, rồi thiết kế bộ máy và nhân sự. Tái cơ cấu những trường đang hoạt động phải đi thêm một bước: rà soát công việc hiện được thực hiện ra sao, ai làm, mất bao nhiêu thời gian và đang vướng ở đâu. Mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục vẫn dẫn đường, nhưng phương án tổ chức phải được xây dựng trên hiểu biết về thực tiễn ấy. Đó là bước không thể bỏ qua khi thiết kế lại một bộ máy đang vận hành.
Rà soát cũng không có nghĩa giữ nguyên mọi nhiệm vụ cũ. Cần bỏ việc không cần thiết, giảm báo cáo trùng lặp, sửa quy trình, công nghệ quản lý bất hợp lý và bổ sung những nhiệm vụ còn thiếu. Sau đó mới tính khối lượng công việc, vị trí, quyền hạn và số người phù hợp. Nếu chốt trước số người phải giảm rồi chia phần việc còn lại, nguy cơ quá tải đã nằm ngay trong thiết kế.
Ở phân hiệu, chuyển thẩm quyền lên trường chính không đồng nghĩa chuyển được toàn bộ công việc. Khen thưởng, kỷ luật vẫn cần người xác minh, chuẩn bị hồ sơ và theo dõi thực hiện. Kế toán tập trung vẫn cần người tại cơ sở theo dõi tài sản trang thiết bị, bảo trì, cung cấp chứng từ. Điều phối giữa các phân hiệu còn có thể phát sinh báo cáo, họp hành và thời gian đi lại.
Nếu giao thêm cho giáo viên kiêm nhiệm, phải tính phần thời gian bị lấy khỏi chuẩn bị bài, nhận xét bài làm và hỗ trợ học sinh. Người phụ trách phân hiệu cũng cần đủ quyền để giải quyết việc tại chỗ. Giao trách nhiệm nhưng giữ quyền quyết định ở trường chính có thể khiến cả người thực hiện lẫn người chờ được giải quyết đều sốt ruột.
Có ý kiến cho rằng ứng dụng công nghệ sẽ giúp giảm người. Điều này cần được chứng minh bằng từng công việc cụ thể. Phần mềm có thể tổng hợp số liệu, quản lý hồ sơ, lập lịch và chuyển thông tin nhanh hơn. Nhưng muốn biết giảm được bao nhiêu nhân lực, phải tính thời gian thực sự tiết kiệm sau khi hệ thống vận hành, kể cả việc nhập và kiểm tra dữ liệu.
Khi học sinh gặp khó khăn tâm lý hoặc có xung đột với bạn, thầy cô phải dành thời gian gặp gỡ, lắng nghe, có khi phải trao đổi trực tiếp với phụ huynh mới hiểu được chuyện gì đang xảy ra. Những việc ấy khó giải quyết chỉ bằng vài tin nhắn qua ứng dụng. Nếu công nghệ giúp bớt thời gian làm thủ tục, nên dành thêm thời gian cho học sinh, thay vì vội coi đó là căn cứ để giảm người.
Đó là đặc thù phải tính đến khi thiết kế bộ máy trường học. Một số nghiệp vụ hành chính có thể xử lý chung, còn lãnh đạo chuyên môn cần theo sát việc dạy và học. Hiệu trưởng phụ trách nhiều phân hiệu phải có người hỗ trợ nhận diện khó khăn của giáo viên, tổ chức trao đổi và điều chỉnh việc dạy. Nếu thời gian bị cuốn vào sự vụ, công việc cải thiện chất lượng dễ bị lùi lại.
Trước sáp nhập, cơ quan quản lý và nhà trường cần rà soát công việc cùng những người trực tiếp thực hiện, tính cả nhiệm vụ kiêm nhiệm và các đợt cao điểm. Phương án phải làm rõ việc nào bỏ, việc nào tập trung, việc nào giữ tại phân hiệu; ai tiếp nhận trách nhiệm và được quyết định đến đâu. Khoảng cách giữa các cơ sở, cấp học và việc tổ chức bán trú cũng ảnh hưởng đến nhu cầu nhân lực.
Khi vận hành, cần xem giáo viên có bớt giấy tờ, hội họp, học sinh có được hỗ trợ kịp thời, phụ huynh có được giải quyết kiến nghị thuận lợi hơn không. Chi phí tiết kiệm phải tính cùng chi phí phối hợp và tải trọng công việc của người ở lại. Nếu phát sinh bất cập, phải điều chỉnh phân công, quy trình hoặc nhân lực. Những cuộc trao đổi chuyên môn giữa các phân hiệu cũng cần thời gian và người tổ chức để việc dùng chung đội ngũ mang lại ích lợi.
Kinh nghiệm cần rút ra là thiết kế lại công việc trước khi quyết định cơ cấu và số người. Một bộ máy gọn hơn phải giúp nhà trường thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục. Trong mỗi phân hiệu, học sinh vẫn cần được dạy, được chăm sóc và được lắng nghe bởi những người có đủ thời gian dành cho các em.
Trường lớn, mô hình quản trị mới sau sắp xếp ở Khánh Hòa
VOV.VN - Sau sắp xếp, Khánh Hòa giảm 482/728 cơ sở giáo dục công lập, còn 246 cơ sở, tương đương giảm 66%. Nhiều trường được tổ chức quy mô lớn, đặt ra yêu cầu mới về quản trị, phân bổ đội ngũ, sử dụng nguồn lực. Đầu năm học, dạy và học cơ bản ổn định, các trường từng bước thích ứng mô hình quản lý mới.
