Từ ba lô ở chiến trường đến tủ sách nơi quê nhà

Bỏ đá vào quần áo cho đủ cân nặng để được nhập ngũ

Tháng 3/1968, khi vừa tròn 19 tuổi, chàng thanh niên Lương Sỹ Vui, khi ấy là Bí thư Xã đoàn xã Quảng Hùng (huyện Quảng Xương cũ), nay là phường Nam Sầm Sơn, Thanh Hóa, đồng thời tham gia công tác xã đội, đã có mặt trong đợt khám nghĩa vụ quân sự của địa phương.

Nhiệm vụ của ông khi đó là cùng xã đội tổ chức, vận động 15 thanh niên trong xã tham gia khám nghĩa vụ quân sự. Sau khi rà soát, có 7 người không đủ sức khỏe; một số người sức khỏe yếu, một số khác đã từng tham gia các chiến dịch trước đó.

Vì thiếu chỉ tiêu, ông Vui xung phong vào khám và nhận được tin mình đủ điều kiện nhập ngũ. Ông nhớ lại niềm vui của mình khi ấy: “Đó không chỉ là niềm vui của một thanh niên được khoác lên mình màu xanh áo lính, mà còn là niềm tự hào khi được góp sức vào cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.”

Ông vui và tự hào nhớ lại: “Tám thanh niên trong xã cùng lên đường. Khi đến Ngọc Lặc, hai người tiếp tục bị loại vì không đủ cân nặng. Do trước đó đi khám dưới xã, các anh ấy đã bỏ đá vào túi áo, túi quần cho cân nặng tăng lên, vì ai cũng muốn lên đường chiến đấu. Thời điểm đó, chỉ cần đạt khoảng 41 kg là đủ điều kiện nhập ngũ. Còn tôi nặng 43 kg, người nhỏ, nhanh nhẹn nên được giữ lại đơn vị.”

Sau hơn một tháng huấn luyện tại Ngọc Lặc, ông cùng đồng đội tiếp tục hành quân vào chiến trường. Đó là những cuộc hành quân mà mỗi bước chân đều mang theo cả tuổi trẻ. Người lính phải mang trên vai gạo, quần áo và những vật dụng thiết yếu. Dọc đường, nhiều người bị ốm, sốt nhưng vẫn phải cố gắng tiếp tục hành quân.

Có những chặng đường, mệt đến mức chỉ cần dừng lại là có thể ngủ ngay. Những chiếc võng được mắc vội giữa rừng. Có khi vừa đặt lưng xuống, người lính đã chìm vào giấc ngủ vì kiệt sức.

“Nếu chiến tranh phá hoại ở miền Bắc đã khốc liệt thì khi bước vào Quảng Trị, chúng tôi cảm nhận sự ác liệt còn dữ dội hơn nhiều. Trên bầu trời, máy bay Mỹ liên tục trút bom đạn với mật độ dày đặc. Người lính phải sống, chiến đấu và hoàn thành nhiệm vụ giữa một chiến trường mà sự sống và cái chết nhiều khi chỉ cách nhau trong gang tấc”, cựu binh già nhớ lại.

Nhiệm vụ của những người lính trong trung đoàn của ông khi ấy là chiến đấu, góp phần giải phóng và bảo vệ Quảng Trị. Đến tháng 10/1968, đơn vị được điều vào Tây Nguyên. Những năm tháng ấy đã rèn luyện nên bản lĩnh của một người lính, đồng thời trở thành những ký ức không thể phai mờ trong cuộc đời ông.

Tháng 7/1972, ông Lương Sỹ Vui được cử đi học tại Học viện Hậu cần trong thời gian ba năm. Sau quá trình học tập, ông tiếp tục công tác trong quân đội, từng làm giáo viên tại Trường Trung cấp Quân khí, Tổng cục Hậu cần.

Trong thời gian phục vụ quân đội, ông đã trải qua nhiều đơn vị, trong đó có Tổng kho 761, Xưởng sửa chữa vũ khí 265, Kho 802 Quân khí... Tháng 3/2006, ông nghỉ hưu với quân hàm Đại tá.

Nghỉ hưu nhưng chưa bao giờ “nghỉ việc”

Trở về địa phương, ông được xã mời tham gia làm báo cáo viên, tuyên truyền, giáo dục truyền thống cho cán bộ, đảng viên và nhân dân. Ông kể về những năm tháng chiến tranh, về những người đồng đội, về Bác Hồ, về truyền thống cách mạng; đồng thời tham gia tuyên truyền, giáo dục pháp luật và hòa giải ở cơ sở.

Hai mươi năm gắn bó với công tác địa phương, có khoảng 18 năm ông dành nhiều thời gian đến các trường học để nói chuyện truyền thống cho học sinh. Những câu chuyện của ông không nằm trong những trang sách khô cứng, mà được kể từ ký ức của một người đã trực tiếp đi qua chiến tranh.

Cô giáo Lê Thị Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Xuân Nguyên, phường Nam Sầm Sơn, chia sẻ, ông Vui có cách nói chuyện mộc mạc, dễ hiểu nhưng giàu cảm xúc. Ông không chỉ kể về những trận đánh, những ngày hành quân gian khổ mà còn kể những câu chuyện rất đời thường của người lính.

“Những câu chuyện như vậy khiến các em dễ hình dung hơn về sự hy sinh của thế hệ cha ông. Các em không chỉ nghe về chiến tranh như một khái niệm trong sách vở, mà được nghe về chiến tranh qua ký ức của một người đã từng ở trong đó”, cô Hằng chia sẻ.

Được biết, ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống đi bộ đội. Cha ông từng tham gia kháng chiến chống Pháp, mẹ từng tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Hai người con trai của ông sau này cũng tiếp bước cha ông, đều khoác trên mình chiếc áo lính. Có lẽ vì vậy, với gia đình ông, màu xanh áo lính không chỉ là một phần của quá khứ mà còn là một truyền thống được tiếp nối qua các thế hệ.

Bản thân ông hiện đã có 65 năm tuổi Đảng. Những năm tháng đã đi qua càng khiến ông trân trọng hơn giá trị của hòa bình, độc lập và cuộc sống hôm nay.

Trong khuôn viên gia đình ông đang ở có một ngôi nhà sàn. Đây là không gian lưu giữ những kỷ vật của một đời quân ngũ. Những tấm huân chương, huy chương, giấy khen, bằng khen và nhiều kỷ vật của người lính được ông gìn giữ cẩn thận.

Mỗi kỷ vật ở đó dường như đều có một câu chuyện riêng. Có câu chuyện về những năm tháng chiến trường, có câu chuyện về đồng đội, có câu chuyện về những chặng đường công tác trong quân đội. Và cũng có những câu chuyện về một thế hệ đã dành tuổi thanh xuân cho đất nước.

Người đến thăm ngôi nhà sàn không chỉ nhìn thấy những phần thưởng được trưng bày, mà còn có thể cảm nhận được một phần lịch sử qua những kỷ vật bình dị ấy.

Có lẽ điều khiến câu chuyện của ông Vui trở nên đặc biệt hơn là từ những ký ức của người lính, ông đã nghĩ đến việc tạo dựng một không gian để thế hệ trẻ học tập. Ông đã dày công xây dựng tủ sách gia đình, hướng đến phục vụ cựu chiến binh, người cao tuổi và học sinh. Từ những đồng tiền dành dụm từ lương, ông mua từng cuốn sách. Đến nay, tủ sách đã có khoảng 200 đầu sách.

Hàng xóm của ông Vui, anh Nguyễn Huy Chân, cho biết: “Những bài tuyên truyền của ông Vui không khô cứng. Khi kể về chiến tranh, đó là lời kể của người từng đi qua bom đạn. Khi nói về pháp luật, đó là lời của một người từng sống trong kỷ luật quân đội. Khi nói với thế hệ trẻ về trách nhiệm, đó là lời của một người đã gửi tuổi thanh xuân của mình cho Tổ quốc…”

Ở tuổi 78, khi trò chuyện với chúng tôi, chúng tôi cảm nhận được ông Lương Sỹ Vui vẫn giữ nếp sống giản dị và tinh thần của người lính năm xưa. Ông không nói nhiều về những thành tích của bản thân. Điều ông thường nhắc đến là đồng đội, là những năm tháng chiến đấu, là trách nhiệm giáo dục thế hệ trẻ và việc làm sao để những giá trị tốt đẹp được tiếp nối. Ông đã được trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba, Huân chương Giải phóng hạng Ba và Huy chương Quân kỳ Quyết thắng, cùng nhiều giấy khen, bằng khen trong quá trình công tác và hoạt động tại địa phương.

Nhận xét về những đóng góp của cựu chiến binh Lương Sỹ Vui, ông Phạm Văn Thân, Phó ban Công tác Cựu chiến binh tỉnh Thanh Hóa cho biết: Điều đáng quý ở ông Vui là sau khi hoàn thành nhiệm vụ trong quân đội và trở về đời thường, ông vẫn giữ nguyên phẩm chất của người lính, luôn nhiệt tình với công việc chung. Tuổi cao nhưng ông vẫn dành nhiều thời gian đi đến các trường học, địa phương để kể chuyện truyền thống, nói về những năm tháng chiến đấu và những bài học được rút ra từ cuộc đời quân ngũ.

“Những người từng trực tiếp tham gia chiến đấu như ông Vui chính là những “nhân chứng sống” có giá trị trong công tác giáo dục thế hệ trẻ. Những câu chuyện được kể bằng ký ức và trải nghiệm thực tế thường tạo sức lay động đặc biệt, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về sự hy sinh của cha ông và giá trị của độc lập, tự do”, ông Thân bày tỏ.

Cựu chiến binh Quân y Miền B2 thăm hiện trường quy tập hài cốt liệt sĩ

VOV.VN - Tại Công viên Lê Thị Riêng, Ban Liên lạc truyền thống Quân y Miền B2 đã dâng hương tưởng niệm liệt sĩ, thăm hỏi lực lượng quy tập hài cốt và trao 60 triệu đồng hỗ trợ Đội K74 tiếp tục hành trình tri ân.